Tôi tin cuộc đời này rất đẹp. Tôi cũng tin cuộc đời đầy những mảnh vỡ... Tôi chỉ muốn, mỗi buổi sáng có thể ngồi đối diện cùng một người, uống trà. Ko cần nói chuyện, ko cần âm thanh ồn ả, chỉ cần ánh mắt, bàn tay ấm áp trong nhau là đủ. Là đủ bình an...
Rất nhiều người trong số chúng ta gặp phải một vấn đề nghe có vẻ kỳ cục: Không thể hoàn toàn sống trong khoảng thời gian chúng ta gọi là “hiện tại”
Sống hiện tại, nghĩ quá khứ..?!
Có thể chúng ta đang ở trên một bãi biển đẹp thơ mộng một ngày nắng đẹp, bầu trời trong xanh và những cây cọ xòe tán cực kỳ duyên dáng xung quanh, nhưng tâm trí chúng ta cứ ở đâu đâu, có thể là nghĩ về công việc hoặc một cuộc thảo luận tưởng tượng với đối thủ cạnh tranh hay đang ấp ủ về một công ty mới.
Hay khi đang ở bữa tiệc sinh nhật của một cậu bé, nhưng bạn lại cứ nghĩ về những thời điểm trong quá khứ và một tương lai tưởng tượng tự mình vẽ ra cho cậu bé này.
Đôi khi bản thân chúng ta lại không thể trải nghiệm hoàn toàn những khoảnh khắc đẹp đẽ hiện tại?!
Điều gì khiến cho hiện tại, đặc biệt là những khoảnh khắc đẹp đẽ đáng nhớ, trở nên cực kỳ khó khăn cho chúng ta không thể trải nghiệm hoàn toàn? Và tại sao rất nhiều sự kiện khiến chúng ta thấy vui và nhận thức được chỉ khi chúng đã qua rồi?
Quá khứ có ưu thế ở chỗ nó là phiên bản thu gọn được chỉnh sửa của hiện tại. Thậm chí cả những ngày tốt đẹp nhất trong cuộc sống của chúng ta cũng hàm chứa những khoảnh khắc nhạt nhẽo hoặc khó chịu. Nhưng trong ký ức, chúng ta chỉ chú ý đến những khoảnh khắc quan trọng nhất; và vì thế tạo ra những chuỗi sự kiện khiến ta thấy có ý nghĩa lớn lao và thú vị hơn rất nhiều so với bối cảnh tạo ra chúng. Hàng giờ liền nhạt nhẽo có thể thu gọn lại còn 6 bức ảnh hoàn hảo. Lòng hoài niệm chính là hiện tại được chỉnh sửa bởi một chiếc máy mang tên thời gian.
Qúa khứ đôi khi chỉ thu gọn lại bằng những bức ảnh hoàn hảo
Lo lắng khi phải sống ở hiện tại
Đa phần yếu tố làm hỏng hiện tại chính là sự lo lắng. Hiện tại luôn chứa đựng vô số những khả năng, và nhiều khả năng trong số đó không hề tốt đẹp. Bất cứ điều gì cũng có thể xảy ra, một trận động đất, một cơn tai biến, một sự chối từ – tất cả đều tạo nên nỗi lo lắng mơ hồ đeo bám mãi lấy chúng ta, khiến ta lo sợ vì không biết điều gì sắp đến. Nhưng tất nhiên sau đó chỉ có rất ít những điều tồi tệ xảy ra và chúng ta quên ngay đi nỗi lo lắng (hoặc chuyển nó qua một hiện tại mới).
Cơ thể của chúng ta cũng góp phần vào sự phân tâm khiến chúng ta xa rời thực tại. Nó có tâm trạng riêng, lịch trình riêng. Nó có thể thấy mệt mỏi và e dè vào đúng lúc cả thế giới xung quanh đang đòi hỏi chúng ta phải mạnh mẽ và tự tin. Nhưng những trạng thái trái ngược này cũng được chỉnh sửa và loại ra khỏi ký ức; chúng ta sẽ nhớ về cảnh hùng vĩ của đại dương lâu hơn so với những chi tiết khó chịu vụn vặt vào lúc đó.
Bản thân chúng ta luôn phải bám sát thực taị và chuẩn bị cho những trở ngại mới
Tâm trí của chúng ta là những ma trận hỗn loạn và nhiều lối đi. Chúng ta cần phải chuẩn bị cho lối đi kỳ quái nhất, ở đó chúng ta phải bám sát lấy thực tại chứ không được đổ lỗi cho những trở ngại mà cơ thể và tâm trí vô tình gặp phải.
Chúng ta cần phải sẵn sàng cho sự biến chuyển bất ngờ này ở cả những người khác nữa – chẳng hạn như lúc họ trông cực kỳ lo lắng ở một bữa tiệc toàn người xa lạ hay có vẻ xao lãng khi không chú tâm vào câu chuyện mà ta kể cho họ. Nguyên nhân có thể chỉ là họ gặp khó khăn khi không thể hoàn toàn hòa mình vào thực tại mà thôi.
Người thợ mộc mà tôi thuê để giúp tu sửa lại căn nhà cũ nát, chấm dứt một ngày làm việc đầu tiên với không ít phiền muộn và bực dọc.
Đầu tiên là cái mái ngói nhà đã khiến anh ta loay hoay mất cả giờ đồng hồ, sau đó đến trò “đình công” của cái máy cưa và chiếc xe tải cũ kỹ.
Khi tôi lái xe đưa anh ta về nhà, anh ngồi im như thóc, chẳng buồn cười nói suốt cả chặng đường. Đến nơi, anh mời tôi ghé thăm gia đình anh.
Khi chúng tôi đến gần cửa, anh đột nhiên dừng chân bên cạnh một thân cây thấp bé và đưa cả hai tay vuốt nhẹ lên đầu ngọn cây.
Lúc cánh cửa nhà bật mở, tôi ngạc nhiên thấy anh biến đổi hẳn thành một người khác hẳn. Gương mặt sạm nắng của anh rạng rỡ nụ cười. Anh siết chặt hai đứa con nhỏ vào lòng và dịu dàng hôn vợ.
Sau một hồi hàn huyên, anh đưa tôi ra xe trở về nhà. Khi chúng tôi đi ngang qua cây thấp bé gần cửa, sự tò mò thôi thúc tôi đã khiến tôi buột miệng hỏi về hành động ban nãy của anh.
- “Ồ! Đó là cây phiền muộn của tôi”. Anh ta vui vẻ đáp.
“Tôi biết mình không sao tránh khỏi những phiền toái trong công việc và chắc chắn rằng không nên đem về nhà những phiền toái ấy để gây khó chịu cho vợ con, những người đã đợi tôi cả một ngày dài.
Vì vậy, mỗi khi buổi chiều về nhà, tôi đã đem hết mỗi buồn phiền và bực dọc của mình gửi lên ngọn cây rồi sáng hôm sau khi đi làm tôi lại mang chúng đi”.
“Nhưng anh biết không, thật buồn cười”, người thợ mộc kể tiếp:
- “Khi tôi ra ngoài vào mỗi buổi sáng để mang chúng đi thì dường như chúng đã vơi đi khá nhiều so với lúc tôi gửi chúng lên ngọn cây đêm hôm trước”.
Trong cuộc sống, chẳng ai có thể thường xuyên đem lại sự bình an cho bạn ngoài chính bản thân bạn.
Phiền muộn là thứ không dễ dàng gạt bỏ chúng sang một bên. Khi những rắc rối, khó khăn và nỗi buồn kéo đến thì chúng ta phải đối diện, để vượt qua, chứ không nên né tránh. Nhưng không ai ép ta mang vác nó cả ngày dài, thậm chí là đưa theo vào giấc ngủ, bạn có quyền dành thêm cho mình thời gian suy ngẫm.
Trong công việc thường ngày, chắc hẳn mỗi người sẽ gặp phải nhiều điều không như ý. Ngay hôm nay, bạn có thể trồng cho mình một “cây phiền muộn” để gửi tạm những tâm tư, tin rằng mỗi “sáng ngày hôm sau” gánh nặng của bạn đã vơi đi và nhiều điều tốt đẹp khác tìm đến.
Hy vọng một ngày nào đó, bạn sẽ vui vẻ kể với nhiều người rằng :
Bạn: Em định sang lại quán café, nhưng lỗ 30 triệu, tính sao anh?
Một người bạn khá lâu không gặp, tự nhiên thấy gọi điện hỏi như vậy.
Mình: Quán café đâu mà sang vậy em?
Bạn: 2 tháng trước em sang lại quán café 100tr, sửa sang lại hết 20tr, tổng cộng 120tr, bây giờ em tính sang lại 90tr, lỗ 30tr.
Mình: Vì sao em lại kinh doanh café?
Bạn: Em tính mặt bằng 9tr/ tháng, điện nước và chi phí khác trung bình 500k/ ngày. Em tính mỗi ngày em bán 100 ly, mỗi ly 15k, trừ hết mọi chi phí em vẫn lời ít nhất 500k. Nhưng bữa giờ mỗi ngày bán được 30 – 50 ly, cứ bù lỗ ngày mấy trăm ngàn nên em tính dừng.
Mình: Em nghĩ đơn giản quá, vậy thì ai cũng bỏ ra 100tr (có thể vay mượn) mở một quán café, sau 6 tháng sẽ huề vốn, từ tháng thứ 7 trở đi cứ ngồi thu 15 – 20tr ngon lành, khỏi phải đi làm gì cho áp lực, mưa nắng… Quán café của em có gì khác biệt?
Bạn: Café mà khác biệt gì anh? Quán em nhượng quyền café M. không có gì khác biệt cả. Ở đây không phải khu dân cư nên người ta uống một lần, không quay lại.
Mình: Vậy em có biết có những quán café trong hẻm, ở trên rừng, ngoài ruộng đâu có nằm trong khu dân cư đâu mà vẫn đông khách?
Bạn: Người ta có nhiều tiền, đầu tư lớn, khác biệt, em sửa sang có 20tr lấy gì khác biệt?
Mình: Khác biệt hay không là ở em ấy. OK, cho anh địa chỉ đi, anh sẽ ghé quán em xem sao.
Vài ngày sau mình ghé quán, rất nhiều vấn đề.
- Khách tới ngồi trong quán vừa chọt vừa nói vọng ra “Cứ để xe đó đi anh, không sao đâu’’.
- Pha café xong mang ra đặt trên bàn cho khách không nói năng gì
- Khách vừa café vừa “chọt’’ và chủ quán cũng tranh thủ “chọt’’.
- Ly thủy tinh màu trong trắng nhưng hơi ngả vàng
- Muỗng café sau gáy những vệt café bám đen.
- Một vài ly café khi pha làm vướng café lên miệng ly.
- Khi KH gọi ''cho ly trà đá'' không dạ, vâng hoặc có bất kỳ tín hiệu nào cho thấy mình đã tiếp nhận thông tin, lẳng lặng đi lấy trà đá mang ra cho khách rồi đặt lên bàn không nói gì.
- Khi bưng đồ uống cho khách không đứng ngay ngắn đưa cho khách và mời khách sử dụng, vừa tranh thủ đưa cho khách vừa tranh thủ đi cho nhanh.
- Nhà vệ sinh bẩn, không có giấy, không có sáp thơm.
- Khách về xong không lau bàn ngay…
- Khách về không chào hỏi, cảm ơn…
Sau khoảng 3h giờ ngồi quan sát và ghi chép, mình bắt đầu “phán”
- Khi thấy khách tới, em phải chạy ra và nói “Mời anh vào, để xe đó em dắt cho”.
- Khi pha café phải cẩn thận, không được làm café vướng lên miệng ly, pha xong mang cho khách phải bước đến gần bàn đặt nhẹ nhàng ly lên bàn và nói “Dạ, anh ơi! Em mời anh, café Sữa Đá của anh đây ah!”.
- Sau khoảng 5 – 10 phút sau thì hỏi khách “Dạ, anh ơi! Em mới học pha café, không biết café em pha có vừa với anh không ah? Có nhạt quá hay đậm quá không?” Sau khi khách góp ý rồi thì nhớ hỏi khách tên gì và cảm ơn khách, khi cảm ơn nhớ nhắc tên khách.
- Ly, thìa, muổng, dụng cụ, vật dụng trong quán, nhà vệ sinh phải luôn lau chùi, đánh rửa sạch sẽ hàng ngày, hàng giờ. Không để dơ bẩn với bất kỳ lý do gì.
- Khi khách ra về thì chạy ra dắt xe và nói “Cảm ơn anh A,B,C... đã ghé quán, lần sau anh tới em sẽ pha café đậm/ nhạt hơn để phù hợp với anh hơn ah”. Cúi chào và tạm biệt sau đó vào dọn và lau bàn ngay.
Sau một hồi “giảng đạo”, người bạn của mình không vui, “Anh khó tính, khắt khe quá, có ly café 15k mà phải thế này thế kia”…
Mình nói rằng “Với cách làm của em hiện tại thì ly café của em bán 5k anh thấy vẫn rất đắt. Trong một thế giới cạnh tranh khốc liệt, người người nhà nhà bán cafe như em bán, nếu em không có bất kỳ khác biệt nào, mọi thứ của em không có bất kỳ thứ gì đặc sắc hơn quán bên cạnh, thì em lấy lý do gì để thuyết phục khách vào quán em thay vì vào quán bên cạnh? Chính thằng bên cạnh nó cũng suy nghĩ như em, nó cũng nói anh quá khắt khe, nó nghĩ những điều anh nói là nhỏ nhặt không cần thiết nên nó không làm. Đó là cơ hội cho em. Cái gì khó đối thủ nó không làm được thì mình hãy làm nó, đó là bí quyết để mình xuất sắc và lớn mạnh hơn đối thủ".
Trước khi ra về mình dặn người bạn
“Em cứ làm đúng như những gì anh dặn, tuy đơn giản nhưng không phải ai cũng làm được. Làm được như vậy rồi vài tháng nữa em muốn sang nhượng 150tr, hay 180tr không khó.
Tuần trước người bạn gọi lại “Anh ơi! Hai tháng vừa rồi em lời được 13tr. Bữa nào anh rảnh ghé qua em uống café nhé, em mời!’’.
Có nhiều người nghĩ, kinh doanh chỉ cần có tiền, có mặt bằng, đặt vài bộ bàn ghế, vài cái kệ rồi “phơi’’ ra cái gì đó, bán rẻ, không cần lời nhiều và cứ có người đi qua đi lại nhìn thấy thì sẽ bán được. Họ không biết rằng, muốn kinh doanh thành công thì phải thấu hiểu khách hàng, mang tới cho khách hàng những trải nghiệm thú vị và phục vụ khách hàng vượt mong đợi.
Kinh doanh hãy nghĩ lớn, ước mơ lớn để đi xa. Nhưng muốn lớn trước hết hãy làm thật xuất sắc những việc nhỏ.
Đường biên giữa hạnh phúc và khổ đau thật mong manh nhưng chính sự mong manh ấy làm nên sự khác biệt của những người dám bước ra khỏi vùng an toàn của mình để thực hiện ước mơ.
Đó là những gì độc giả sẽ cảm nhận được sau khi cùng cây bút nữ Nguyễn Thị Kim Ngân “đạp xe” 15.000 km chu du vòng quanh Đông Nam Á qua cuốn sách Đường biên hạnh phúc.
Cuốn sách là câu chuyện của 154 ngày tác giả cùng bạn đồng hành băng qua biên giới của 7 quốc gia với những trải nghiệm không bao giờ lặp lại, và cũng là cuộc đối thoại của cô với chính mình để trả lời cho câu hỏi: làm thế nào để hạnh phúc?
Cuốn sách Đường biên hạnh phúc của nữ tác giả Nguyễn Thị Kim Ngân.
Từng nổi tiếng với hành trình đạp xe từ An Giang đến Paris năm 2015 để tuyên truyền về chống biến đổi khí hậu và bảo vệ môi trường, trong chuyến đi đường trường thứ hai này tác giả đã lựa chọn những điểm đến mới là các nước trong khu vực láng giềng của Việt Nam.
Kim Ngân bắt đầu hành trình của mình bằng lời tạm biệt với quê nhà vào một ngày cuối năm, lựa chọn bỏ qua dịp sum họp với gia đình để thực hiện một cú “quăng mình” vào thực tại, tìm kiếm con đường của riêng mình đến hạnh phúc.
Chuyến đi dài có nhiều ngày đẹp trời tác giả được thong dong ngắm danh lam thắng cảnh: nắng rực rỡ ở thánh địa Angkor, đảo Bali bình yên ngọt ngào… nhưng phần lớn trong quãng thời gian 3 tháng đó lại là những ngày rong ruổi trên xe với cơ thể đau ê ẩm giữa bụi bặm mịt mù.
Sau tất cả, hành trình được kể lại trong Đường biên hạnh phúc cho chúng ta hình dung ra hình ảnh một cô gái nhỏ bé lại có thể quyết liệt đến thế nào khi đối diện với chính mình cũng như với những khó khăn đầy rẫy trên đường.
Cuốn sách là điểm hội tụ của những câu chuyện đời khác nhau mà tác giả có cơ hội gặp gỡ trong chuyến đi. Những con người với quốc tịch khác nhau, thuộc những nền văn hóa khác nhau và nhìn thế giới với những góc nhìn khác nhau.
Mỗi người trong họ đều mang câu chuyện của riêng mình, có người hạnh phúc, giàu sang và cũng có người đang trong nỗi khó khăn hay cô đơn đằng đẵng. Người đọc có lẽ sẽ bắt gặp chính mình và cuộc sống thân thuộc xung quanh ở đâu đó trong những câu chuyện riêng lẻ ấy, thậm chí trái tim bạn cũng có thể hẫng đi một nhịp trước những nỗi đau thương đang kìm nén của mỗi mảnh đời được kể.
Nói về sự thay đổi của chính mình sau chuyến đi, tác giả cho rằng điều đó giống như là sự khác biệt giữa người mù chữ và người biết chữ. Kim Ngân chia sẻ nếu lên đường với một trái tim rộng mở và một tâm thế sẵn sàng cho những điều mới mẻ, thú vị ở phía trước, ta có thể khám phá ra những điều lớn lao một cách bất ngờ. Những trải nghiệm phong phú đó sẽ không thể nào có được nếu ta không một lần bước qua biên giới đất nước mình.
Đường biên hạnh phúc là cú quăng mình thành công của tác giả, cú quăng mình giúp cô nhận ra đâu là hạnh phúc đích thực mà cô cần theo đuổi. Quyển sách khép lại cũng mang đến một thông điệp mạnh mẽ để cổ vũ cho độc giả trẻ: hãy một lần gạt bỏ mọi rào cản sang một bên và can đảm thực hiện ước mơ của mình, vì thanh xuân không bao giờ trở lại, đừng để sự sợ hãi ngăn cản bạn chạm đến những hạnh phúc đích thực trong cuộc đời mình.
"Mấy đứa con nghĩ, chừng nào má mình còn, thì Tết không bao giờ mất.."
---
DƯỠNG CHẤT VÔ HÌNH
Gió chướng mang về cuộc tranh luận bỏ lửng từ năm trước.
Chị gần như chạm tay vào chiến thắng, khi mấy đứa nhỏ chọn đứng về phe mình, tụi nó không còn nghi ngờ chuyện Tết giờ chán hết nói nổi. Những thứ chỉ Tết mới có, khiến người ta dài cổ đợi, chảy nước miếng khi sực nhớ, giờ hoặc lúc nào cũng sẵn (như dưa hấu, bánh mứt) hoặc như pháo, đã biệt mù. Hệt một huyền thoại bỏ đi, từ hồi nào đã tan sạch cái màn sương thần bí mà Tết khoác lên, khiến đêm giao thừa sâu thẳm không giống với đêm nào còn lại, trẻ con rón rén đến nín thở vào ngày đầu năm mới, chỉ xấp bao lì xì mà đếm không biết chán từ tảng sáng tới nửa đêm. Giờ tết chỉ là một tuần lễ nhịu lẫn vào chuỗi thời gian lún trong xỉn say chúc tụng. Cả nhu cầu sum họp gặp gỡ cũng không còn, bởi lên mạng xã hội là biết ai xước móng tay, ai đang ăn tối. Trò thiêng đã giải, bày ra đó những thứ tầm thường, nguội và trơ.
“Mấy ngày đó đóng cửa, kéo nhau đi nước ngoài du lịch thích hơn”, ai đó kết luận luôn, át luôn tiếng đằng hắng của người đàn ông đang mắc kẹt trong đơn độc. Cả khi hắng giọng mấy lần, thao thao như mọi khi, vẫn chẳng xua được cảm giác yếu thế. Không hoàn toàn bởi anh chỉ có một mình, còn vì cái ý nghĩ rằng Tết là lễ hội khó thể thiếu trong đời sống người Việt, giờ anh không chắc nữa. Sự tẻ nhạt của nó, anh cảm thấy được, khi ngồi trong cuộc họp lớp Tết rồi, cảm thấy những câu nói này, cách bọt bia chảy qua kẽ tay này, sao mà giống như năm trước, năm trước nữa. Mâm cúng, khói nhang ba mươi nào cũng như ba mươi nào. Mình còn chịu được sự nhàm chán này bao lâu, lúc đó anh tự hỏi.
Anh từng tin rằng người xứ mình cần khoảng thời gian đặc biệt ấy như một chặng dừng nghỉ để làm tươi mới mình, một nếp gấp xếp cất đi những vui buồn cũ, một cánh cổng cho người bên kia thế giới đi về. Rằng giá trị tinh thần của Tết không phải là thứ đong được, và tiếng gọi của nó phải vang động lắm nên con người ta có ở tận cùng trái đất cũng đáp lời. Những lý lẽ đanh chắc anh từng dùng đáp trả lại cái ý tưởng dẹp tết cho xong của vợ, ai ngờ có lúc thở nhẹ cũng lay. Tháng Giêng năm rồi anh vào viện bó bột cái chân trái, tai nạn xảy ra sau cuộc chúc tết anh em cột chèo. Giờ chỗ thẹo đó nằm trên người anh, nhưng là bằng chứng thuyết phục nhất để chống lại anh.
Bất giác, anh đưa mắt tìm bà mẹ, lúc này đang quét trứng mọt trên trang thờ. Từ lãng tai, bà đứng ngoài những cuộc tranh luận của đám con. Ngó mấy đứa cãi hăng, bà đoán lại bàn chuyện làm giàu, mấy chuyện hồi bà còn nghe rõ, cũng chẳng hiểu gì. Một đứa kêu má lại làm trọng tài cho tụi con, bà mẹ gật đầu, “ờ, năm nay cây xoài rụng bông quá mạng, có khi tới tết không có trái nào bày lên dĩa cúng ba tụi bây”
Cuộc tranh luận năm ngoái cũng ngưng giữa chừng theo cách gần giống vậy, chưa ngã ngủ thì bị bà mẹ ngắt ngang, hối thằng con chở đi lò ấp hốt hai chục vịt con. “Giờ nuôi ăn tết là vừa”, bà nói, trong lúc xỏ thêm cái áo dài tay.
Bà mẹ chưa bao giờ thôi dành dụm cho cái Tết của nhà mình, dù buổi này những thứ cần thiết đều ê hề ngoài chợ, chỉ cần nửa ngày là sắm đủ. Nhưng kiểu bà là Tết này chưa dứt đã bứt rứt Tết sau, khi bảo năm tới nhớ nhắc má vớt bánh sớm một chút. Đứng trong Giêng, bà đã nhón chân ngó hướng Chạp, lúc này hãy còn là chấm nhỏ mịt mùng. Rồi cái điểm ấy lớn dần, bà mẹ có làm gì thì cùng không quên thăm chừng, lắng nghe tiếng gọi của nó. Có buồng chuối, quày dừa, bà luôn tính coi có kịp làm mứt Tết không. Củi khô mùa nắng, bà dành riêng những gộc lớn nhất cho nồi bánh tét đêm giao thừa. Chắt mót từng ngày dồn hết vào đám giỗ chồng và mỗi lễ hội kia thôi. Như thể chỉ những dịp đó bà mẹ mới thật sự ăn, và thở.
Nó có ý nghĩa gì với má mình, mấy đứa con cũng vài lần hỏi. Bà mẹ xua tay nói “ai biết, tự nhiên vậy, quởn đâu mà ngồi nghĩ tào lao”. Như nước sông lúc chảy ngược khi xuôi, rắn mối có chân, ai thèm thắc mắc tại sao. Sinh ra đã thấy, nghĩ trước giờ vẫn vậy, chỉ tụi nhỏ đi học mới biết giải thích chúng theo khoa học. Hỏi có phải suốt thời trẻ sống trong chiến tranh, chỉ dịp Tết đôi bên ngừng bom đạn được vài ba ngày, người ta tạm quên chuyện loạn lạc nên mới quý Tết không, bà mẹ ờ, nói cũng dám vậy lắm. Hỏi hay bởi đất này quanh năm không hội đền lễ chùa chi hết, nên bao vui dồn góp cho cái Tết không, bà mẹ nói nghĩ vậy cũng có lý. Nhận được câu trả lời, nhưng người ta vẫn mông lung.
Chỉ biết Tết được nuôi bằng thứ dưỡng chất mông lung đó.
Những đứa con không bao giờ biết bà mẹ tưới tắm Tết bằng gì, mà bao nhiêu năm nó vẫn màu sắc ấy, hương vị ấy. Và bên phía đòi dẹp Tết, dù đã kéo vào đội mình những nhạc sĩ, giáo sư, chuyên gia, biến cuộc tranh luận vượt ra ngoài cổng nhà, đã đưa ra những lý lẽ khó mà bắt bẻ, cũng không sao làm hao hụt thứ dưỡng chất không hình khối, không thể phân chất trong lòng những bà già. Là tình yêu, thói quen, hay bản năng, chính họ cũng không rõ. Chỉ biết mẹ của họ mùa nào cũng dành một công đất cấy nếp, để dành tới Tết quết bánh phồng.
Tết tiếp tục hay dẹp bỏ, không bao giờ bà mẹ nảy ra câu hỏi đó. Có nghe thì cũng lơ đi, như thể nó không dành cho bà. Mấy đứa con nghĩ chừng nào má mình còn, thì Tết không bao giờ mất. Giả sử một ngày nào đó lệnh cấm tết được ban ra, bà mẹ vẫn giấu mấy trái xoài sứt sẹo trong thùng gạo, chờ tới giao thừa bày lên bàn thờ gia tiên, thắp nén nhang rì rầm nói chuyện với hư vô, và cong người che giấu đốm lửa nhỏ bé kia, sẵn sàng nuốt thứ khói bị người đời ruồng bỏ vào lòng, mà không cảm thấy chút nào cay đắng.
Xóm là một danh từ thuần Việt. Chữ “Xóm tui” nghe thật thân thương gần gũi, một danh xưng xuất phát tự đáy lòng của Dân Nam Kỳ lục tỉnh. Ngày xưa, chòm xóm là một tập hợp những “người bỏ xứ” vô Nam khai phá lập nghiệp trên miền đất mới, họ ở kế bên nhau, nương tựa giúp đỡ nhau lúc ốm đau, tối lửa tắt đèn. Xóm là những mái nhà quây quần sống gần nhau có chung cái giếng, cây cầu. Họ chia sẻ buồn vui khi nhà hàng xóm hữu sự. Xóm là một cộng đồng không thể thiếu trong văn hóa đời sống Việt!
Sài Gòn Gia Định có khoảng 60 xóm, Riêng Gò Vấp đã có hơn 10 cái.
Xóm Thuốc ngày nay còn cái nhà thờ giáo xứ Xóm Thuốc đuợc thành lập năm 1954 trên đường Quang Trung. Nhà thờ của người Bắc (năm 54) cũng mới đây. Xóm Thuốc là nơi trồng cây thuốc lá, để mấy ông già quấn vô giấy quyến hút kêu là thuốc rê Gò Vấp:
Thuốc Gò Vấp ngon lắm anh ơi
Giấy quyến rộng khổ, anh bỏ tôi sao đành?
Sau này Xóm Thuốc gia công trồng thuốc lá cho hãng Bastos, Mélia của Pháp. Ngày nay do đô thị hóa, Xóm Thuốc ko còn trồng thuốc lá nữa.
Xóm Mới nổi tiếng nhứt ở Gò Vấp, tỉnh Gia Định vì là nơi của Dân di cư chỗ ở “mới” thành lập vào năm 1954.
Xóm Gà ở góc Nguyễn Văn Đậu Lê Quang Định, hẻm chùa Dược Sư. Xóm này nuôi gà đá cho trường gà của Tả quân Lê văn Duyệt trên lộ làng 15.
Xóm Thơm là nơi trồng trái thơm, có cái ga xe lửa cùng tên (ga Gò Vấp) trên đường Lê Lai.
Xóm Lư là xóm làm lư đồng ở làng An Hội ở khúc Quang Trung, Phan Huy Ích.
Mé quận 4, thủ đô “giang hồ” có cái xóm nổi tiếng dữ lắm, đó là Xóm Chiếu. Xứ này của thôn Khánh Hội và Bình Ý nằm gần mé kinh Bến Nghé và sông Sài Gòn. Đất cù lao, nước lên xuống toàn bưng sình, mọc đầy cây bàng và cỏ lác. Làng nghề Xóm Chiếu và chợ Xóm Chiếu ra đời ở đây.
Mé Q.5 có Xóm Cải từ Nguyễn Trãi tới Mạc Thiên Tích. Xóm Cải của đất Chợ Lớn xưa, là nơi đất gò, nơi cư ngụ của những người chuyên nghề trồng rau cải để bán.
Xế cầu Chà Và có Xóm Chỉ ở đường Tản Đà, dân vùng này chuyên làm nghề kéo chỉ. Có cái cầu sắt nhìn ốm nhách khẳng khiu tên cầu Xóm Chỉ.
Xóm Vôi đất Chợ Lớn là nơi dân chuyên chở đá vôi từ vùng Hà Tiên lên để… ăn trầu và sơn tường.
Xóm Củi xưa kia là vùng đất hoang, sình lầy, là bến lên củi và vựa chứa củi từ ghe thuyền miền Tây lên. Xóm Củi xưa là đất trũng, nước lên xuống hầu như không có người ở.
Mé quận 3 có cái cầu Kiệu được Trương Vĩnh Ký ghi cầu Xóm Kiệu, xưa chuyên trồng củ kiệu.
Xóm Lách là con hẻm nối Yên Đỗ với Công Lý ra kinh Nhiêu Lộc xưa trồng xà lách bán cho Tây.
Xóm Cối Xay ở chợ Cây Da Thằng Mọi khúc dinh Gia Long. Trong bài Gia Định phú có câu: “Xóm Cối Xay làm tở mở, chồng sửa họng vợ đục tai.”
Xóm Vườn Mít ở đường Công Lý khúc Tòa án.
Xóm Bột từ bệnh viện Chợ Quán tới bệnh viện Nguyễn Trãi chuyên sản xuất các loại bột, trong bài Phú Gia Định có câu: “Ngoài Xóm Bột phơi phong trắng dã, nhiều bột mì, bột đậu, bột lọc, bột khoai”.
Đối diện với Bến Ngự (Cột cờ Thủ ngữ) phía Thủ Thiêm, gọi là xóm Thủy tặc hoặc xóm Tàu Ô. Có nhiều tay trộm chuyên leo lên tàu nước ngoài khoắng đồ như Tàu Ô.
Xóm than Thủ thiêm là kho than của Pháp xây đựng chất đốt cho Tàu Xe thời đó.
Xóm Bình Khang là tên hoa mỹ dành cho nhà chứa, nơi các kỹ nữ ở . 平康 Bình Khang thực ra là tên một làng ở ngoại ô thành Trường An đời Đường, nơi cư ngụ của các các kỹ nữ. Ở Sài Gòn vào năm 1953 – 1954, xóm Bình Khang Cây Điệp nằm trên đường Vĩnh Viễn-Petrus Ký.
Trong thư tịch cổ ở Chợ Lớn xưa có Xóm Huê Nương (Xóm Lồng Đèn) ở khu vực KS Đồng Khánh, không phải Xóm Lồng Đèn ở xóm đạo Phú Bình quận 11.
Có nhiều cái xóm đã biến mất tiêu trong thực tế, nay chỉ còn trên thư tịch.
Ai biết lịch sử Xóm nào ở Sài Gòn nữa… Xin chỉ giáo, cám ơn!
(Cuộc phỏng vấn "bí quyết đột phá" của các thuyền trưởng các doanh nghiệp xuất sắc Việt Nam)
Tuần trước, tôi có kể rằng, từ đầu tháng 3/2026, Maybe Group sẽ giới thiệu hàng loạt chương trình mới với nhiều chuỗi đề tài mới lạ, hấp dẫn. Thì ngay trong chiều nay, tập 1 video có tên chuyên mục “Góc nhìn thuyền trưởng" đã được bấm máy. Điều lý thú là trong serie mới này, người dẫn truyện (host) là một nhà quản trị chuyên nghiệp, có 20 năm kinh nghiệm thực chiến và cũng có thời gian dài làm tư vấn, đào tạo doanh nghiệp.
Chị Trần Lan Anh có hơn 20 năm là CEO dẫn dắt nhiều tập đoàn quốc tế tại Việt Nam: Giám đốc QG của tập đoàn Beierdorf AG tại Việt Nam, Phó chủ tịch tập đoàn Jollibee xây dựng và phát triển hệ thống chuỗi từ 10 cửa hàng đầu tiên đến 100 cửa hàng kinh doanh tốt. Từ 2018 đến nay, chị làm cố vấn chiến lược về mua bán&sáp nhập (M&A) và mở rộng thị trường quốc tế cho nhiều thương hiệu Việt.
Trong buổi quay phim đầu tiên, Góc nhìn Thuyền trưởng chọn nhân vật là anh Lương Tuấn Hùng, Phó giám đốc công ty Mỹ Hảo, 30 năm liền đạt danh hiệu Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao, đặc biệt, đây cũng là lần đầu tiên anh nhận trả lời phỏng vấn.
Tôi tham gia “ủng hộ tinh thần” nhà quản trị trẻ mà đi từ ngạc nhiên này đến ngạc nhiên khác. Câu hỏi khó, đôi chỗ có tranh cãi chuyên môn quản trị nhưng diễn tiến câu chuyện khá “mượt": Hùng trả lời rành mạch, ngắn gọn mà đầy thực tế sống động, thú vị. “Nhà báo” Trần Lan Anh cũng vừa bất ngờ gửi cho tôi bài tường thuật.
Tôi không chần chừ, post ngay bài ghi nhận của chị, đúng là góc nhìn thuyền trưởng này với…thuyền trưởng (kia) Lương Tuấn Hùng là khá chuyên nghiệp.
Mời bạn đọc bài ghi nhận “tức thì” của người host cuộc quay phim chiều nay.
THƯƠNG HIỆU "QUỐC DÂN" MỸ HẢO- KHI SỰ TỬ TẾ TRỞ THÀNH ĐÒN BẪY VƯƠN TẦM QUỐC TẾ.
Hôm nay, tôi thực sự được "chạm" một chia sẻ thẳng thắn của anh Lương Tuấn Hùng – Phó Giám Đốc Công Ty Mỹ Hảo, cũng là người tiếp nối tâm huyết doanh nghiệp gia đình từ cha mình (Ông Lương Vạn Vinh – Tổng Giám Đốc và là nhà Sáng Lập Mỹ Hảo):
"Tôi nghĩ hàng Việt được lựa chọn đến hôm nay không chỉ là ủng hộ tình cảm mà còn là vì chất lượng và giá trị thực. cùng với độ phủ rộng của sản phẩm. Chúng tôi tin rằng, khi doanh nghiệp làm tử tế, người tiêu dùng sẽ tin chọn, hàng Việt Nam sẽ càng vững vàng hơn"
Câu nói này không chỉ là lời khẳng định vị thế của một thương hiệu "quốc dân" lâu đời, mà còn là chìa khoá trả lời cho câu hỏi: Làm cách nào một thương hiệu hàng tiêu dùng nhanh của nội địa vẫn có thể "sống khỏe" và "trẻ lại" giữa vòng vây của các tập đoàn đa quốc gia?
20 Năm Một Hành Trình: Từ Thủ Công Đến Tự Động Hóa
Anh Tuấn Hùng trở về tiếp quản công việc gia đình cách đây 20 năm khi ba anh từ chối
bán thương hiệu Mỹ Hảo giá 30 triệu đô cho 1 công ty hàng tiêu dùng nước ngoài. Anh bắt đầu vào làm việc với vị trí quản lý sản xuất, và những năm gần đây tiếp nhận chuyển giao thêm các mảng kinh doanh và quản lý chung. Anh đã trực tiếp chứng kiến và thúc đẩy bước chuyển mình lịch sử của Mỹ Hảo trong nhiều thập kỷ qua:
• Sự lột xác về công nghệ: Từ một cơ sở chế biến thủ công, Mỹ Hảo hiện đã sở hữu hệ
thống nhà máy hiện đại, tự động hóa gần như toàn bộ các công đoạn.
• Tối ưu hóa giá thành: Nhờ áp dụng các quy trình cải tiến liên tục, Mỹ Hảo giữ được
giá thành sản xuất thấp nhưng sản lượng lại cực kỳ ổn định.
• Năng lực cung ứng: Đáp ứng nhanh chóng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường mà
vẫn đảm bảo tiêu chuẩn chất lượng khắt khe nhất.
Đây chính là minh chứng cho việc: Người Việt không chỉ làm làm hàng giá rẻ, mà còn
làm hàng chất lượng và đủ sức để cạnh tranh với hàng nước ngoài.
Bước Ngoặt 2025: Khi "Người Khổng Lồ" Chơi TikTok
Năm 2025 đánh dấu một cột mốc thú vị khi Mỹ Hảo chính thức "đổ bộ" lên các kênh bán hàng online, đặc biệt là TikTok và nghiêm túc đầu tư vào thương mại trực tuyến. Kết quả kinh doanh mang lại vô cùng khả quan:
1. Kết nối thế hệ: Mỹ Hảo thành công trong việc mở rộng tệp khách hàng trẻ (Gen Z,
Millennials) là những khách hàng lần đầu tiên biết đến thương hiệu Mỹ Hảo và thử
dùng sản phẩm. Họ đã ngạc nhiên vì sản phẩm chất lượng tốt và giá rẻ.
2. Sức hút từ giá trị thật: Người trẻ hiện nay không chỉ mua vì quảng cáo hay vì một
nhãn hiệu lâu đời, họ mua vì sản phẩm tốt và giá cả vừa túi tiền. Và họ sẽ là những
người ủng hộ chân thành cho nhãn hiệu sau những trải nghiệm tích cực thực tế.
3. Tương tác thực, lợi nhuận thật: TikTok đã giúp Mỹ Hảo xóa bỏ khoảng cách với
người tiêu dùng, biến một thương hiệu cũ kỹ trong nhà bếp thành một nhãn hàng năng động, hiện đại. Đội livestream của Mỹ Hảo rất hoạt bát, vừa chiến thắng tuyệt đối ở sản phẩm nổi tiếng nhất của Mỹ Hảo là nước rửa chén, vừa mời gọi được khách hàng thử thêm những sản phẩm mới: nước giặt, nước xả vải...giúp việc phát triển kênh
online không chỉ có tác động tích cực về truyền thông mà còn là kênh bán hàng có lợi
nhuận đều đặn.
Khát Vọng 2026 - 2030: Mang Hàng Việt Ra Thế Giới
Không dừng lại ở "ao nhà", Mỹ Hảo đã và đang khẳng định chất lượng tại các thị trường khó tính như Mỹ, Úc, Thái Lan, Campuchia... Trong giai đoạn 2026 - 2030, chiến lược trọng tâm của công ty là đẩy mạnh kinh doanh quốc tế và họ đang tích cực tìm kiếm các nhà phân phối ở các thị trường ngoài nước. Đây không chỉ là mục tiêu doanh thu, mà còn là sự minh chứng mạnh mẽ rằng: Sản phẩm Việt Nam đủ sức cạnh tranh sòng phẳng trên toàn cầu bằng chính sự bền vững và lòng tử tế trong kinh doanh.
Lời kết
Hành trình của Mỹ Hảo và anh Tuấn Hùng là một câu chuyện đầy cảm hứng về sự kế thừa và đổi mới. Khi một doanh nghiệp lấy sự "tử tế" làm gốc, sự phát triển vững bền là kết quả tất yếu!
Bạn có đang sử dụng sản phẩm nào của Mỹ Hảo trong gia đình mình không? Hãy chia sẻ cảm nhận của bạn cùng tôi nhé!
PS của tôi. Video sẽ phát sớm cho kịp chương trình truyền thông cho 30 năm HVNCLC.
Sáng mùng 5 Tết, từ 4h30, bến thuyền Chợ nổi Cái Răng đã đông nghẹt. Người ta chen nhau xuống thuyền, chờ được “đón bình minh trên sông Cần Thơ”. Hầu như ai đến Tây Đô cũng chọn tour này. Vì rẻ. Vì dễ đi. Và cũng vì… nếu không đi tour này thì dường như Cần Thơ chẳng còn tour nào đáng chú ý hơn.
Ngày thường, tour ghép đoàn chỉ khoảng 100.000 đồng/người. Mùng 5 Tết tăng 30%, lên 150.000 đồng. Khách đã được báo trước nên không ai phàn nàn. Nhưng điều khiến người ta tiếc không phải là tiền, mà là cảm giác bỏ ra hơn 3 giờ đồng hồ để đi tìm một phiên chợ… không còn là chợ.
Thương hồ hầu như vắng bóng. Hướng dẫn viên nói bà con nghỉ Tết. Nhưng ai theo dõi báo chí đều biết, nhiều thương hồ đã rời sông lên bờ khi giao thông đường bộ miền Tây phát triển. Những chiếc ghe bầu neo đậu giữa sông, những cây bẹo trơ trọi không treo trái cây, không hàng hóa – tất cả giống như đạo cụ của một sân khấu cũ kỹ hơn là nhịp sống buôn bán thực sự.
Ba “điểm đến” chính của tour cũng nghèo nàn đến mức khó tin. Bè ăn sáng thì đắt và dở. Một tô hủ tiếu lơ thơ vài lát thịt, một con tôm nhỏ giá 55.000 đồng. Lò hủ tiếu, lò kẹo dừa, lò nấu đường thốt nốt chủ yếu để bán hàng. Màn trình diễn làm nghề chỉ làm cho có. Điều lạ lùng là ở những nơi ấy lại bày bán cả những chiếc mở bia hình linga kiểu Nhật – một chi tiết lạc quẻ giữa không gian được quảng bá là văn hóa sông nước miền Tây.
Không khí mua bán đặc trưng của chợ nổi không còn. Không đờn ca tài tử. Không trò chơi dân gian. Không câu hò đối đáp. Không tiếng rao vang trên sông. Chỉ có tiếng máy nổ của ghe du lịch và những lời mời mua hàng.
Cách tổ chức tour cũng lộn xộn. Nhiều nhà tàu cùng khai thác nhưng dường như không có một “tổng chỉ huy”. Mạnh ai nấy làm, thiếu kịch bản chung, thiếu chuẩn mực dịch vụ, thiếu một tầm nhìn dài hơi.
Và môi trường quả thực là nỗi buồn lớn. Giữa những bông lục bình trôi là túi nilon, rác thải, chai nhựa. Sông nước miền Tây vốn là biểu tượng của sự hào sảng và trù phú, nay lại hiện ra trong một khung cảnh kém sạch sẽ, phản cảm.
Tour được quảng bá là “đón bình minh”. Nhưng khi mặt trời lên, du khách đang được “lùa” vào bè ăn sáng. Giá như vào khoảnh khắc ấy có một nghi thức nhỏ – một tiết mục đờn ca tài tử, một màn chào bình minh sông nước châu thổ thì trải nghiệm đã khác hẳn. Bình minh không chỉ là ánh sáng, mà là cảm xúc. Và cảm xúc thì cần được văn hoá đem tới.
Chợ nổi Cái Răng chắc chắn không thể trở lại thời hoàng kim thập niên 1980–1990, khi ghe thuyền tấp nập buôn bán thật sự. Nhưng không thể khôi phục nguyên trạng không có nghĩa là bó tay. Hoàn toàn có thể xây dựng nó như một sản phẩm du lịch đặc thù.
Trước hết, cần một kịch bản tổng thể thay vì để tự phát. Thành phố phải đóng vai trò “nhạc trưởng”: quy hoạch luồng tuyến, chuẩn hóa dịch vụ, giới hạn số lượng tàu, nâng chất lượng hướng dẫn viên, thống nhất nội dung trải nghiệm.
Thứ hai, tái tạo “hồn chợ nổi” bằng cách tổ chức các phiên chợ trình diễn định kỳ, có sự tham gia thực chất của nông dân, tiểu thương. Không chỉ bày ghe cho có, mà phải có hoạt động mua bán thật – dù ở quy mô nhỏ. Có thể hỗ trợ một số thương hồ duy trì ghe như một phần di sản sống.
Thứ ba, đầu tư nội dung văn hóa. Đưa đờn ca tài tử, hò đối đáp, kể chuyện Nam Bộ vào tour. Tạo nghi thức chào bình minh. Thiết kế những khoảnh khắc đáng nhớ thay vì chỉ bán bữa sáng.
Thứ tư, làm sạch môi trường. Nếu mặt nước còn rác, mọi nỗ lực khác đều vô nghĩa. Một chiến dịch làm sạch sông kết hợp truyền thông cộng đồng sẽ vừa cải thiện hình ảnh, vừa nâng cao ý thức người dân và du khách.
Thứ năm, kiểm soát hàng hóa và bản sắc. Đã là chợ nổi miền Tây thì phải bán những sản vật đặc trưng miền Tây. Những món hàng lạc quẻ chỉ làm giảm giá trị văn hóa và niềm tin du khách.
Sáng mùng 5 Tết, hàng ngàn người vẫn đi tour Chợ nổi Cái Răng. Điều đó cho thấy sức hút biểu tượng của nó chưa hề mất đi. Người ta vẫn muốn chạm vào một miền ký ức sông nước. Vấn đề là ký ức ấy cần được kể lại bằng một cách mới, chỉn chu và có trách nhiệm hơn.
Làm cho Chợ nổi Cái Răng hay hơn, hấp dẫn hơn không chỉ là câu chuyện kinh doanh. Đó là trách nhiệm của ngành du lịch Cần Thơ đối với một di sản văn hóa đặc thù của đồng bằng. Nếu Hội An có thể dựng nên không gian miền Tây thu nhỏ để hút khách, thì miền Tây “thứ thiệt” càng không có lý do để để di sản của mình trôi theo lục bình và rác thải.
Giữ được hồn sông nước trong thời đại đường bộ lên ngôi – đó mới là bài toán thực sự của Chợ nổi Cái Răng hôm nay.
"Có nhiều lý do để tôi rời bỏ Việt Nam đi tìm một môi trường kinh doanh khác… nhưng lý do thường níu kéo tôi lại nơi đây là “ngọn lửa” của tuổi trẻ Việt. Họ làm tôi gợi nhớ đến hình ảnh của tôi 30, 40 năm về trước…"
– TS Alan Phan –
------------------------------
Sức sống và tinh thần kinh doanh vẫn bộc phát manh mẽ qua lời nói và hành động. Tuổi trẻ Việt Nam không bao giờ sờn chí, tiếp tục bước đi để xây dựng cho mình và thế hệ sau một “thịnh vượng tử tế”, mặc cho sự cám dỗ của nghề làm quan, của văn hóa phong bì, của lối làm ăn cửa hậu… Họ vẫn lên kế hoạch cho những doanh nghiệp lấy chất lượng sản phẩm và dịch vụ làm mục tiêu và đào tạo thêm kỹ năng cũng như trải nghiệm cho hành trình khó khăn hàng ngày.
Có nhiều lý do để tôi rời bỏ Việt Nam đi tìm một môi trường kinh doanh khác… nhưng lý do thường níu kéo tôi lại nơi đây là “ngọn lửa” của tuổi trẻ Việt. Họ làm tôi gợi nhớ đến hình ảnh của tôi, 30, 40 năm về trước… Tôi gặp một chị quản lý cao cấp của một tập đoàn tư nhân Việt lớn, đã từng làm cho Wall Street hơn chục năm tại Mỹ, Nhật, Thái Lan và thông thạo 4 ngoại ngữ. Vừa nghỉ việc, nhưng không muốn quay về Mỹ, mà bám trụ ở Việt Nam tìm cơ hội mới. Một tinh thần yêu nước âm thầm mà không phải ồn ào cờ pháo về “tự hào là người Việt Nam”.
Cũng như tôi ngày xưa, mọi người trẻ đều mang trong mình cái đói khát… đói tự do và khát thành công.
Tôi không có quà chia tay nào, ngoài những lời nói mà có lẽ mọi BCA đều biết rõ:
1. Biết
Biết mình, biết người, biết tìm thầy, biết định vị, biết lực chuyển, biết sản phẩm, biết thị trường, biết công nghệ, biết hiền tài, biết tài chánh, biết văn hóa giao tiếp. Không biết thì tìm và học; và liên tục hỏi. Nghi ngờ mọi kiến thức bất cứ từ đâu và tìm cho ra một sự thật “tương đối’ qua cả trăm nghiên khảo và góc nhìn. Trong đời, tôi chưa gặp một doanh nhân nào có chút thành công mà ngu xuẩn. Kiến thức là nền tảng của mọi ngành nghề kinh doanh, dù là kinh doanh cơ bắp.
Có biết, chúng ta mới có thể lập ra một kế hoạch bài bản, mới tìm được người đỡ đầu hay tài trợ, mới xây dựng được mạng lưới thân hữu (networking) và mới quản lý được mọi rủi ro.
2. Tăng giá trị
Nguyên lý đơn giản trong việc kiếm tiền lương thiện: tạo nên giá trị gia tăng. Ngay cả cá nhân, muốn mức lương cao hơn, phải tăng giá trị kỹ năng và trải nghiệm của mình. Khi tăng giá trị doanh nghiệp qua bất cứ yếu tố nào, chúng ta tăng thị giá của doanh nghiệp và của chính mình. Tăng chất lượng sản phẩm, tăng lợi thế cạnh tranh trong tiếp thị, tăng tính khả dụng của công nghệ, tăng hiệu năng của đội ngũ, tăng sức mạnh của công cụ tài chánh… là những phương thức tăng giá trị phổ thông cho việc kinh doanh hàng ngày. Đây là cách kiếm tiền chắc chắn và bền vững trong bất cứ tình huống nào.
Hành trình tăng giá trị cũng gay go cam khổ. Kiên nhẫn và liên tục hành động thay vì chém gió là lựa chọn duy nhất. Chấp nhận thay đôi, điều chỉnh quản lý, cởi mở sáng tạo… là những hành xử phải tạo thành thói quen.
3. Tin vào mình
Giữa cái nhiễu nhương của buổi giao thời mạt hạ, đừng tin vào những lời PR rỗng tuếch, những số liệu tự sướng, những khẩu hiệu bích chương rẻ tiền. Bao quanh bởi văn hóa giả dối, trơ trẽn và lừa gạt, chúng ta phải bám chặt vào các trụ đỡ của nhân cách, đạo đức và tâm linh. Niềm tin và chính nghĩa duy nhất là tin vào chính mình, đừng bị lừa gạt bởi những giáo chủ bịp bợm, những lý thuyết rác rưởi, những che đậy phi khoa học.
Tin vào nhận xét, phán đoán của chính mình sau khi nghiên khảo cẩn thận và lục lọi đầy đủ. Học nghệ thuật đúc kết của những thám tử hay nhất để tìm ra những động lực ngầm ở phía hậu cần. Đừng để lòng tham hay xúc cảm làm mờ mắt và tạm quên sự thật. Ngoài kiến thức, chúng ta còn một trực giác bén nhậy. Hãy để mọi sự lắng im để phân biệt bạn thù, để hiểu quyền lợi của mọi phía, kể cả mình. Đừng ngây thơ và hoang tưởng về những cái bánh vẽ đang ngập tràn xã hội.
Khi các bạn nằm lòng 3 nguyên lý trên, các bạn đã sẵn sàng để bơi ra biển lớn, trực diện với nhóm cá mập đang dấu diếm và thụ hưởng kho báu của nhân loại. Bạn có đầy đủ quyền năng và căn bản luân lý để chiếm hữu và giao lại cho đám đông yếu kém ngoài kia “gia tài của mẹ”. Dù nhiều khi, bạn chỉ cần tuyên dương cho chính mình, “yes, I can”.
Như một triết gia nào đã hào hứng, ”Bạn không có gì để mất…ngoài cái thắt lưng quần của bạn”.
TS Alan Phan
Trích từ "Góc nhìn Alan dành tặng Doanh nhân Việt trong thế trận toàn cầu"
KD: Bà tuyệt đẹp về nhân cách Chính khách, thật hiếm có. Kính trọng Bà. Nước Dức, người dân Đức thật may mắn có một lãnh đạo dẫn dắt ko chỉ tài năng mả cực đạo lý, nhân phẩm
--------------
Với sáu phút vỗ tay nồng nhiệt, từ ngoài đường phố, trên ban công, qua khung cửa sổ, cả đất nước đã đồng loạt vỗ tay suốt 6 phút – một hình ảnh được cho là minh chứng ngoạn mục cho tinh thần lãnh đạo và sự bảo vệ nhân loại. Xin ngả mũ!
Người Đức đã bầu bà để lãnh đạo họ, và bà đã dẫn dắt 80 triệu người Đức suốt 18 năm với năng lực, sự tận tụy và chân thành. Bà không nói lời vô nghĩa. Bà không xuất hiện trong các con hẻm ở Berlin chỉ để chụp ảnh. Bà được gọi là “Quý bà của thế giới”, được ví như tương đương với sáu triệu người đàn ông.
Trong suốt 18 năm cầm quyền, không có vi phạm nào được ghi nhận chống lại bà. Bà không bổ nhiệm người thân vào các vị trí trong chính phủ. Bà không tự nhận mình là người tạo nên mọi vinh quang. Bà không nhận hàng triệu đô la tiền thù lao. Không có những tràng pháo tay tâng bốc hay những bản tuyên dương hào nhoáng. Bà không công kích những người tiền nhiệm.
Merkel đã rời vị trí lãnh đạo đảng và trao lại cho người kế nhiệm, trong khi nước Đức và người dân Đức được cho là đang ở trong tình trạng tốt đẹp.
Phản ứng của người dân được mô tả là chưa từng có trong lịch sử đất nước: toàn bộ người dân bước ra ban công và vỗ tay cho bà một cách tự phát suốt 6 phút liên tiếp – một tràng pháo tay đứng trên khắp cả nước.
Nước Đức đã chia tay nhà lãnh đạo của mình – một nhà vật lý hóa học – người không bị cám dỗ bởi thời trang hay ánh đèn, không mua bất động sản xa hoa, xe hơi đắt tiền, du thuyền hay máy bay riêng, dù bà xuất thân từ Đông Đức cũ.
Bà rời nhiệm sở khi nước Đức đang ở đỉnh cao. Bà ra đi và người thân của bà không đòi hỏi đặc quyền. Mười tám năm cầm quyền và bà hầu như không thay đổi phong cách ăn mặc. Cầu Chúa ở cùng vị lãnh đạo thầm lặng này.
Trong một cuộc họp báo, một nữ phóng viên hỏi bà Merkel:
“Chúng tôi nhận thấy bà luôn mặc cùng một bộ đồ, bà không có bộ nào khác sao?”
Bà trả lời: “Tôi là công chức của chính phủ, không phải người mẫu.”
Trong một buổi họp báo khác, người ta hỏi:
“Bà có người giúp việc dọn dẹp nhà cửa, nấu ăn… không?”
Bà trả lời: “Không, tôi không có người hầu và tôi cũng không cần. Chồng tôi và tôi tự làm việc đó mỗi ngày.”
Một phóng viên khác hỏi tiếp:
“Ai giặt quần áo, bà hay chồng bà?”
Bà đáp: “Tôi sắp xếp quần áo, còn chồng tôi vận hành máy giặt. Thường là vào ban đêm vì lúc đó điện ổn định hơn và ít gây ảnh hưởng. Điều quan trọng là phải tính đến sự bất tiện có thể gây ra cho hàng xóm. May mắn là bức tường giữa căn hộ của chúng tôi và hàng xóm khá dày.”
Rồi bà nói thêm:
“Tôi đã nghĩ các bạn sẽ hỏi tôi về những thành công và thất bại trong công việc điều hành chính phủ chứ?”
Bà Merkel sống trong một căn hộ bình thường như bao công dân khác. Bà đã sống ở đó trước khi được bầu làm Thủ tướng Đức và không rời đi. Bà không sở hữu biệt thự, người hầu, hồ bơi hay khu vườn riêng.
Merkel – cựu Thủ tướng Đức, lãnh đạo nền kinh tế lớn nhất châu Âu.
🇩🇪🇩🇪🇩🇩🇪🇩🇪🇩🇪🇩🇪🇩🇪
(Đang đối chiếu với bài viết của các nguồn khác)
(Tác giả: Trầm Mặc Hương Lai- theo Fb Nhung Nguyen)
Lúc bạn chưa có tiền, bạn sợ nhất là chạy xe máy máy cà tàng ra đường mà gặp người quen vì sợ mất mặt.
Nhưng đến một ngày khi bạn giàu rồi, dù bạn có đi ô tô hay quay lại đi xe gì, bạn chẳng còn sợ gì nữa.
Cuối cùng là chiếc xe đó, tại sao cảm giác của bạn lại thay đổi?
Đó chính là chân tướng của thế giới này. Vạn vật vốn dĩ không khác biệt. Chỉ có tâm chúng ta tự sinh ra sự phân biệt mà thôi.
Chiếc xe vẫn thế, bạn vẫn là bạn, thứ duy nhất thay đổi chính là những rào cản trong lòng bạn.
Chúng ta thường coi việc người ta nghĩ gì về mình là chuyện to tát.
Mặc đồ rẻ tiền thì sợ bị chê ng:hèo h/è.n, nói giọng địa phương thì sợ bị bảo là quê mùa.
Thậm chí khi đăng một tấm ảnh, bạn cũng phải sửa đi sửa lại từng câu chữ, chỉnh đi chỉnh lại từng góc mặt chỉ vì sợ không có ai nhấn thích.
Nhưng thực tế là, những khán giả mà bạn hàng lo sợ đó, chẳng ai thực sự quan tâm đến bạn đâu.
Đại đa số mọi người đều đang bận rộn đóng vở kịch của chính họ, chẳng ai dành để làm giám khảo cho cuộc đời bạn cả. Chính chúng ta tự đặt ra những tiêu chuẩn, rồi lại tự dùng những thức đo đó để trói buộc mình.
Bạn thấy mặc đồ rẻ tiền là mất mặt, nhưng với người thực sự tự tin, họ mặc gì cũng tỏa ra khí chất. Vẻ ngoài bóng bẩy chỉ cho bạn sự hãnh diện nhất thời, chứ chẳng thể cho bạn sự tự tin từ gốc dễ.
Thể diện thật sự không nằm ở vật chất, mà nằm ở tình yêu cuộc sống và sự tự khẳng định chính mình. Muốn lội ngược dòng thay đổi số phận, trước hết bạn phải biết phá tướng. Hiểu đơn giản, phá tướng là thay đổi từ thần thái, cách sống đến niềm tin bên trong.
Không đập bỏ cái cũ thì chẳng thể xây được cái mới. Rũ bỏ được gánh nặng định kiến, bạn mới thực sự được tái sinh.
Sách " Đánh Thức Dáng Vẻ Rực Rỡ - Từ Năng Lượng Tới Khí Chất Toả Sáng"
Khi nói câu này với một đứa trẻ lớp 3, tôi không nghĩ nó có thể hiểu được. Trẻ con thời nay, ở độ tuổi này thường không phải kiểu người thích hay dễ tiếp nhận những giáo điều, triết lý. Ấy vậy mà nó lại hiểu được.
Chuyện là thế này.
Hai đứa cháu đang ngồi chơi bài với nhau thì một đứa bị gọi đi phơi quần áo. Thằng còn lại ngồi chờ, tiện tay chia sẵn bài để lát nữa chơi tiếp. Chia xong, nó hét lên đầy phấn khích:
– Bài thế này thì ai chơi lại được. Thôi, chia lại đi.
Thằng Bo lập tức vùng vằng:
– Sao lại chia lại? Cháu không nói dối mà!
Tôi hỏi:
– Thế Bo chia bài thế nào? Có tráo bài không?
– Không tráo mà.
– Chia từng lá mỗi bên hay bốc mỗi bên một cục?
– Cháu chia từng lá mà.
– Thôi, chờ Bi sang rồi chia lại. Thế này Bi nó sẽ không chịu đâu.
Bo lập tức phản ứng:
– Chú điêu! Cháu nói thật mà, cháu không nói dối!
Mặt Bo xị ra
Tôi biết kiểu gì khi Bi sang, nó sẽ bảo Bo nói dối, ăn gian. Còn Bo sẽ gân cổ lên cãi lại chứ không chịu. Hai đứa sẽ cãi nhau, rồi có khi còn đánh nhau.
Tôi nghĩ 1 lúc chưa biết phải làm sao, rồi thế nào chợt nhớ ra câu này. tôi quay sang đố Bo:
– Đố Bo biết câu này nghĩa là gì: “Đi qua ruộng dưa, chớ cúi buộc dây giày”?
Bo ngơ ngác, không hiểu tôi đang nói gì. Tôi bèn giải thích chậm rãi:
– Có một ruộng dưa, toàn dưa ngon, nhìn là chỉ muốn ăn. Mình đi ngang qua ruộng. Nếu mình cúi xuống, người chủ ruộng đứng từ xa nhìn thấy, họ sẽ nghĩ gì khi mình cúi xuống trong ruộng dưa của họ.
Bo ngập ngừng chưa biết nói sao.
Tôi hỏi gợi ý:
- Liệu họ có nghĩ mình đang cúi xuống nhặt dưa của họ không.
- Có ạ.
– Đúng rồi. Họ sẽ nghĩ mình ăn trộm dưa.
– Nhưng thực ra mình có ăn trộm dưa của họ không?
- Không ạ.
- Đúng, mình chỉ cúi xuống buộc dây dày thôi.
Tôi hỏi tiếp:
– Vậy mình có nói dối không?
– Không ạ.
– Đúng. Mình không nói dối. Nhưng người khác vẫn có thể nghĩ mình đang nói dối. Mình không ăn trộm dưa mà người khác vẫn có thể nghĩ mình ăn trộm dưa.
Tôi hỏi tiếp:
- Thế mình có nên để họ nghĩ mình ăn trộm dưa của họ không?
Bo nhanh nhẩu đáp:
- Tất nhiên là không rồi
- Thế mình phải làm gì bây giờ để họ không hiểu lầm
- Mình không cúi xuống nữa.
Tôi nói tiếp:
– Vậy nếu mình muốn buộc dây giày thật, mà không để người khác hiểu lầm, thì phải làm thế nào?
Bo nhìn tôi không biết trả lời sao. Tôi bèn gợi mở:
– Mình sẽ đến gần họ, buộc dây ngay trước mặt họ, để họ thấy rõ mình đang làm gì. Như vậy, họ sẽ không còn nghĩ mình ăn trộm dưa nữa.
Trong những hoàn cảnh dễ gây hiểu lầm, dù mình không nói dối, người khác vẫn có thể hiểu lầm là mình nói dối. Cho nên, để không hiểu lầm & cãi vã thì mình không nên làm gì cả hoặc nếu làm thì làm sao để người ta thấy rõ việc mình làm. Trong những hoàn cảnh dễ hiểu lầm như vậy vd ở ruộng dưa, vd Bi không có ở đây thì mình không nên làm gì cả.
Nói tới đó, Bo bỗng vui hẳn lên:
– A, cháu hiểu rồi! Cháu sẽ chia lại.
Nói xong Bo nhanh nhảu gom cả xấp bài rồi chia lại. Tôi vội ngăn:
– Khoan. Chờ Bi sang. Bi phải tận mắt nhìn thấy thì Bi mới phục.
Bo không nói gì thêm, ngoan ngoãn ngồi chờ. Một lát sau, khi Bi quay lại, Bo chia lại bài trước mặt em, cả hai vui vẻ chơi tiếp, không có một lời cãi vã.
------
Một hôm khác, mấy chú cháu ra sân chơi, trời âm u như sắp mưa. Tôi thấy đàn chuồn chuồn bay rất thấp, là là sát mặt đất, liền hỏi:
– Bi, Bo có thấy hôm nay chuồn chuồn bay thấp không? Mọi hôm chúng bay tít trên ngọn cây cơ mà. Vì sao biết không?
Rồi tôi kể:
– Người xưa có câu: “Chuồn chuồn bay thấp thì mưa, bay cao thì nắng, bay vừa thì râm.” Hai đứa có thấy hôm nay trời thế nào không?
Chúng nhìn lên bầu trời xám xịt, gật gù.
Một đứa nói:
– Thế có phải vì trời mưa nên chuồn chuồn buồn, nó không muốn bay đi chơi không?
Tôi cười:
– Gần đúng rồi đấy. Nhưng không phải vì buồn, mà vì khí trời hôm nay nặng, ẩm, thấp, nên nó không bay cao được. Bay cao lúc này vừa khó, vừa không an toàn. Buổi sáng, khí trời thanh nhẹ hơn, nên chuồn chuồn bay cao. Buổi chiều tối, không khí nặng nề hơn, nên nó bay thấp.
Thì ra, trẻ con thời nay vẫn hiểu được ca dao tục ngữ, ngạn ngữ. Chỉ cần một chút quan sát, một chút giải thích, những câu ca dao, tục ngữ tưởng như khô khan, xa xôi lại trở thành những bài học sống động, dễ hiểu, rất gần với đời sống của trẻ.
Đó chính là cách ta có thể dạy trẻ về ca dao, tục ngữ, ngạn ngữ – không phải bằng áp đặt, mà bằng những câu chuyện, những tình huống thật, để trẻ tự hiểu, tự ngộ ra, và tự điều chỉnh hành vi của mình.
Người ta thường đánh giá người khác qua lời nói. Nhưng ít ai hiểu rằng lời nói không phải gốc rễ. Lời nói chỉ là phần nổi. Nội tâm mới là dòng chảy ngầm.
Bạn không thể giả giọng quá lâu. Không thể diễn vai bình an, nếu bên trong đầy b/ã.o t/ố. Vì, sớm muộn, tâm sẽ tràn ra qua cách bạn nói.
1. Tâm có gì, lời nói lộ ra thứ đó.
• Nếu tâm đầy s:ân h/ậ.n, lời nói thường c:ộc cằ:n, sắc nhọn. Không cần cố ý làm đ/a.u ai, nhưng năng lượng đã mang tính c:ông k:ích.
• Nếu tâm rối ren, lời nói quanh co, thiếu trọng tâm. Vì bên trong chưa rõ ràng, nên bên ngoài không thể mạch lạc.
• Nếu tâm đầy lo lắng, lời nói vội vàng, lúng túng. Người nghe cảm thấy bất an, dù nội dung chẳng có gì nghiêm trọng.
• Nếu tâm đầy thèm khát được công nhận, lời nói dễ trở nên khoe khoang, phô trương, hoặc cố tình gây chú ý.
• Nếu tâm lạc lõng, thiếu điểm tựa, lời nói thường thừa thãi. Nói nhiều nhưng không chạm được ai.
• Ngược lại, nếu tâm bình an, rộng mở và có lòng trắc ẩn, lời nói tự nhiên tử tế. Không phải vì cố gắng tỏ ra dễ thương, mà vì bên trong không có nhu cầu gây t:ổn t:hương hay hơn thua.
Lời nói không l/ừ.a được lâu. Nó là tấm gương của tâm.
2. Có phải chỉ cần nói hay là đủ?
Không. Kỹ năng giao tiếp có thể giúp bạn “ghi điểm” trong ngắn hạn, nhưng nếu nội tâm đầy bất an, người khác sẽ cảm nhận được điều đó sau vài lần tiếp xúc.
• Có những người nói rất khéo, nhưng càng nghe càng thấy mệt.
• Có những người nói không hoa mỹ, nhưng ở gần lại thấy nhẹ lòng.
Vì con người không chỉ nghe bằng tai. Họ cảm nhận bằng trực giác. Năng lượng của lời nói, cũng quan trọng không kém nội dung.
• Một người nói về đạo lý rất tròn trịa, nhưng ánh mắt đầy hơn thua, giọng nói đầy phán xét, người nghe sẽ thấy khoảng cách.
• Một người nói giản dị, nhưng chân thành và vững chãi người nghe sẽ thấy tin cậy.
Khéo léo có thể học. Chất liệu nội tâm thì phải rèn.
3. Nhân quả của lời nói.
Trong Phật pháp, k:hẩu n:ghiệp là một trong những nghiệp mạnh nhất. Lời nói có thể nâng một người lên, cũng có thể đẩy một người xuống v/ự:c s âu. Nhưng sâu hơn thế, lời nói không chỉ tạo nghiệp với người khác, mà còn tạo nghiệp với chính mình.
• Khi bạn thường xuyên nói lời t:iêu c:ực, tâm bạn dần quen với năng lượng t:iêu c:ực.
• Khi bạn quen phê phán, tâm bạn dần mặc định nhìn đời bằng lăng kính lỗi lầm.
Lâu ngày, bạn không chỉ nói như vậy. Bạn sống như vậy. Và đó là cách “mệnh” được hình thành.
4. Vì sao muốn đổi lời nói, phải đổi tâm?
Nhiều người cố gắng học cách nói chuyện thông minh, ứng xử tinh tế, kiểm soát ngôn từ. Nhưng nếu bên trong vẫn đầy bất an, việc “giữ lời” chỉ là kìm nén. Kìm nén lâu ngày sẽ n/ổ.
Chăm sóc tâm khác với đè nén tâm. Chăm sóc tâm là:
• Nhận ra mình đang giận, trước khi nói.
• Nhận ra mình đang sợ, trước khi phòng thủ.
• Nhận ra mình đang cần được công nhận, trước khi khoe khoang.
Khi bạn nhìn thấy gốc rễ, lời nói tự nhiên thay đổi. Không phải vì bạn cố nói hay hơn. Mà vì bạn không còn nhu cầu làm t:ổn th:ương, hay chứng minh điều gì nữa.
5. Khi tâm an, lời sẽ sáng.
Có một điều rất tinh tế: Người thật sự vững vàng, họ không cần nói nhiều. Họ nói vừa đủ.
• Không cần đè người khác xuống để mình cao lên.
• Không cần phô diễn trí tuệ để được thừa nhận.
Lời của họ có trọng lượng, vì xuất phát từ nội lực. Điều chạm đến lòng người, không phải là kỹ thuật giao tiếp. Mà là chất lượng hiện diện của bạn khi nói.
• Nếu bên trong sáng, lời tự nhiên sáng.
• Nếu bên trong rộng, lời tự nhiên bao dung.
KẾT: Nhìn cách một người ăn nói, ta có thể đoán phần nào nội tâm họ đang thế nào. Nhưng điều quan trọng hơn không phải là đánh giá người khác, mà là soi lại chính mình.
• Hôm nay lời mình nói ra mang năng lượng gì?
• Sân hôn?
• Lo lắng?
• Khoe khoang?
📚 "Nói chuyện là bản năng, giữ miệng là tu dưỡng, im lặng là trí tuệ”
💡 Có một nghịch lý luôn tồn tại trên bản đồ thịnh vượng thế giới: 10 người giàu nhất Đông Nam Á thì hết 8 người là gốc Hoa (dù họ chỉ chiếm khoảng 5% dân số). Điểm chung của họ không chỉ nằm ở khả năng tính toán, mà nằm ở một bộ "quy tắc ngầm".
Câu chuyện về Đồng Văn Hồng – "nữ hoàng logistics" của Alibaba chính là minh chứng sống động nhất cho việc áp dụng những quy tắc này để đổi vận.
❗️ Từ cô lễ tân 30 tuổi đến cú lội ngược dòng lịch sử
Năm 2000, Đồng Văn Hồng gia nhập Alibaba ở vị trí thấp nhất: nhân viên lễ tân. Một phụ nữ ngoài 30, không bệ phóng, không chuyên môn xuất chúng.
Khi đó, Jack Ma đã đưa ra một lời hứa tưởng chừng như "bánh vẽ": Phân bổ cho bà 0,2% cổ phần và dặn cứ kiên trì ở lại, khi công ty lên sàn, con số nhỏ bé đó sẽ trị giá cả một gia tài.
Đồng Văn Hồng đã chờ đợi. Năm 2004 rồi 2006, bà hỏi sếp bao giờ công ty lên sàn, đáp lại chỉ là sự nấn ná "sắp thôi". Rất nhiều người sẽ nghĩ mình bị lừa và nhảy việc. Nhưng bà chọn cách im lặng cống hiến, làm việc với sự tỉ mỉ và chủ động tuyệt đối. Để rồi 14 năm sau, khi Alibaba niêm yết tại New York, 0,2% cổ phần đó đã biến cô lễ tân năm nào thành nữ triệu phú đô la, từng bước vươn lên vị trí Phó Chủ tịch cấp cao của tập đoàn.
Sự tĩnh lặng và kiên định của Đồng Văn Hồng mang đậm triết lý sinh tồn của người Hoa. Dưới đây là 12 quy tắc ngầm giúp họ luôn nắm thế thượng phong trên bàn cờ cuộc đời:
1. Giữ trọng lượng nội tâm: Tâm vững thì đời tôn trọng
Bạn không cần phải tỏ ra hung hăng để thể hiện quyền uy. Người có nội lực thực sự chỉ cần không lung lay trước ngoại cảnh. Hãy giữ sự nhất quán, tuyệt đối không uốn nắn ý kiến của mình chỉ để mua lấy sự hài lòng của kẻ khác.
2. Thiết lập ranh giới sắc lẹm
Không có ranh giới, thiên hạ sẽ mặc định bạn là kẻ dễ dãi. Hãy rèn thói quen nói ngắn gọn và bình thản: "Giờ này tôi không làm việc", "Tôi không nhận phần việc này". Từ chối không cần phải xin lỗi hay giải thích dài dòng.
3. Càng cố lấy lòng, càng bị xem nhẹ
Trạng thái khao khát được công nhận là trạng thái của kẻ yếu thế. Đừng cố làm vui lòng người khác để mong được thương hại. Cứ tập trung làm tốt việc của mình, sự tôn trọng sẽ tự động tìm đến.
4. Nguyên tắc 3 bước: Nhắc nhẹ - Nhắc thẳng - Rút lui
Khi ai đó vượt quá giới hạn, đừng đôi co gây sự. Áp dụng đúng 3 bước. Nếu họ vẫn không thay đổi, chỉ cần thu hồi lại năng lượng và sự hiện diện của bạn. Sự im lặng và rời đi của bạn đã là đòn trừng phạt nặng nề nhất.
5. Xuất hiện có giá trị, không xuất hiện đại trà
Đừng lúc nào cũng sẵn sàng, đừng luôn rảnh rỗi ngay khi người khác gọi. Trên thương trường hay trong cuộc sống, thứ gì càng dễ tiếp cận thì càng mất giá. Giữ lại một chút khoảng cách chính là cách tự nâng định giá của bản thân.
6. Kẻ giải thích nhiều là kẻ yếu thế
Nói một câu rõ ràng là xong. Việc lặp đi lặp lại hay thanh minh chỉ đang mời gọi người khác xem nhẹ bạn. Sự tĩnh lặng luôn mang sức mạnh lớn hơn ngôn từ.
7. "Xin lỗi" là một từ rất đắt
Dùng đúng lúc, nó thể hiện khí chất. Dùng sai lúc, nó làm mất giá trị con người. Nếu bạn không sai, tuyệt đối không dùng lời xin lỗi chỉ để dĩ hòa vi quý.
8. Dùng từ ngữ tạo ra uy quyền
Loại bỏ ngay những cụm từ lấp lửng như "có lẽ", "chắc là", "tùy bạn". Hãy thay bằng: "Quan điểm của tôi là", "Tôi chọn", "Tôi không đồng ý". Giọng điệu chắc chắn sinh ra quyền lực.
9. Hành vi phải nhất quán
Hôm nay tỏ ra mạnh mẽ, ngày mai lại yếu đuối thỏa hiệp, đối tác sẽ không biết nên tôn trọng hay chà đạp bạn. Sự nhất quán tạo ra một bức tường thành không ai dám coi thường.
10. Tuyệt đối không chạy theo ai
Động lực học xã hội rất đơn giản: Khi bạn đuổi, họ sẽ chạy. Khi bạn đứng vững và tỏa sáng, họ tự khắc phải dừng lại và tìm đến bạn.
11. Năng lực tạo ra trọng lượng
Không ai dám xem nhẹ một người sở hữu kiến thức sâu rộng, tầm nhìn xa, kỷ luật thép và sự tự tin không khoe mẽ. Đầu tư vào bản thân là cuộc làm ăn không bao giờ lỗ.
12. Năng lượng tôn trọng chính mình
Cổ nhân có câu: "Người không tự trọng, không ai trọng". Cách bạn ăn nói, đi đứng, làm việc và đối xử với chính mình sẽ quyết định cách thế giới đối xử với bạn. Tâm thế của một người có giá trị tự nhiên sẽ ép người khác phải điều chỉnh thái độ.
🔑 Bài học cốt lõi:
Đừng vội đòi hỏi quyền lợi khi bản thân chưa đủ độ chín. 12 quy tắc trên không dạy bạn dùng thủ đoạn, mà dạy bạn cách bảo vệ năng lượng và xây dựng nội hàm để đón chờ cơ hội lớn.
👉 Trong 12 quy tắc ngầm này, bạn thấy mình đang cần rèn luyện điều nào nhất để vững vàng hơn trong sự nghiệp?
Đừng coi thường chuyện mặc quần áo. Người biết phối màu, chọn trang phục đúng hoàn cảnh, thường là người có yêu cầu cao với bản thân. Không phải vấn đề giàu hay n:ghèo, mà là sự tinh tế trong suy nghĩ. Điều đó cho thấy, họ biết tôn trọng người khác và cũng tôn trọng chính mình.
2. Người đi nhanh, bước có lực thường làm nên việc.
Họ nghĩ là làm, hành động rất mạnh mẽ. Còn những người đi chậm chạp, lề mề, thường xử lý công việc cũng hay kéo dài. Dáng đi không l/ừa được ai, người quyết đoán thì từng bước chân đều có sức.
3. Khi cười, ánh mắt nhìn về ai thì lòng ở nơi đó.
Trong một nhóm đang cười vui, hãy để ý: Ánh mắt đầu tiên thường nhìn về người họ thích, ánh mắt cuối cùng vẫn dừng lại ở người họ quan tâm. Ánh mắt luôn thành thật hơn lời nói.
4. Người nói chuyện không khéo, thường đ/ầ.u ó/c nhanh nhạy.
Người “miệng vụng” thường suy nghĩ nhiều, không phải không có ý kiến, mà là đã cân nhắc lời nói vài lần trong đầu. Ngược lại, người nói thao thao bất tuyệt, có khi mười câu chỉ hai câu đáng nghe.
5. Người nói chuyện khéo léo là người hiểu đời, hiểu người.
Nói chuyện khiến người khác dễ chịu, làm việc khiến người khác yên tâm, đó là người đã nắm rất rõ nhân tình thế thái. Họ biết nói gì trong hoàn cảnh nào, đùa đến đâu là vừa. Ở gần thì không mệt, nhưng trong lòng họ luôn có thước đo.
6. Người không cao thường hay có ý tưởng.
Không phải tuyệt đối, nhưng xung quanh ta có rất nhiều ví dụ như vậy. Chiều cao thiếu thì trí tuệ bù. Họ quan sát kỹ, suy nghĩ nhiều, thường tìm được lối đi khác để giải quyết vấn đề.
7. Người gầy gọn, thường làm việc dứt khoát
Ở đây là gầy săn chắc. Những người này thường có mục tiêu rõ ràng, không rườm rà, không dây dưa. Vì họ hiểu rằng mỡ thừa là gánh nặng, hành động thừa cũng vậy.
8. Người ít nói là người nắm rõ tình hình.
Bình thường họ im lặng, nhưng lúc quan trọng chỉ cần nói một câu đã hơn mười câu người khác. Họ không ngẩn người, mà đang quan sát và suy nghĩ. Người nói nhiều quá, thường dễ lộ hết “bài tẩy”.
9. Người chủ động trả tiền khi ăn uống, đáng để kết giao lâu dài.
Không phải xem họ có tiền hay không, mà xem họ có tấm lòng hay không. Những người hay "quên mang điện thoại”, “đúng lúc đi vệ sinh”, thì trong chuyện khác cũng dễ tính toán vụn vặt.
10. Người đối xử tốt với nhân viên phục vụ, thường có nhân phẩm không tệ.
Xem cách họ đối xử với phục vụ, lao công, shipper gần như thấy được con người thật. Người ứ/c h/i.ế.p k/ẻ y/ế.u thường hay n/ị.n.h k/ẻ mạnh. Người biết tôn trọng người y/ế.u t:hế, mới thật sự có lòng thiện.
Nhìn người không cần đoán mò. Chi tiết không biết nói d/ố.i:
• Quần áo thể hiện sự tự giác.
• Dáng đi cho thấy năng lực hành động.
• Nụ cười giấu sự chân thành.
• Lời nói phản ánh trí tuệ.
• Việc làm bộc lộ thái độ sống.
Hãy ghi nhớ những việc này, cũng tự rèn thân để làm một con người chuẩn mực, có ích.
Trong hơn 2000 năm, người Do Thái ly biệt quê hương và tản mạn đi khắp mọi khu vực của trái đất.
Mãi đến năm 1947, khi chiến tranh thế giới thứ 2 chấm dứt, người Do Thái mới trở về đất nước của mình.
Nhưng mà, là một dân tộc dù phải lang bạt hơn 2000 năm, nhưng Do Thái lại là dân tộc “độc nhất vô nhị” không có người ăn mày.
Người Do Thái cho rằng: Giáo viên vĩ đại hơn cả quốc vương. Họ vô cùng kính trọng giáo viên.
Dựa vào học tập, tri thức và sách, người Do Thái dù lang thang ở bất kể nơi đâu họ cũng đều có thể sinh tồn, hơn nữa còn phát triển mạnh mẽ.
Người Do Thái là một dân tộc có tín ngưỡng tôn giáo mạnh mẽ. Họ coi học tập là một phần của tín ngưỡng, học tập là một hình thức thể hiện sự tôn kính của mình đối với Thượng đế.
Mỗi người Do Thái đều cần phải đọc sách.
Talmud chính là nguồn gốc trí tuệ của người Do Thái. Talmud có nghĩa là “nghiên cứu” hoặc “nghiên cứu và học tập”.
Talmud cho rằng:
“Học tập là thứ giúp hành vi hướng thiện, là nguồn gốc của đức hạnh. Sự thành kính, lương thiện, ôn hòa, ưu nhã của một người đều là dựa vào kết quả của giáo dục.”
Người Do Thái coi sách là bảo bối của cả đời. Giá sách không được đặt ở đầu giường hay cuối giường nếu không sẽ bị coi là bất kính với sách.
“Trí tuệ quan trọng hơn tri thức”.
Như thế nào là tri thức?
Tri thức chính là thực tế khách quan và chân tướng của vạn sự vạn vật.
Còn trí tuệ là đem thực tế khách quan và chân tướng của vạn sự vạn vật tiến hành tổng hợp ra một phương án tốt nhất để giải quyết vấn đề.
Đối với con người, quan trọng nhất là cái gì?
Là đến từ trí tuệ, mà trí tuệ lại đến từ tri thức.
Mục đích của đọc sách là để mở rộng tri thức, sau khi đã chuẩn bị được nguồn tri thức phong phú, bạn sẽ học được cách suy xét.
Bạn sẽ minh bạch được đạo lý làm người hoặc là sẽ tìm được cách thức giải quyết vấn đề. Đây chính là trí tuệ!
Vì vậy, trí tuệ đến từ tri thức và quan trọng hơn tri thức!
Người Do Thái ủng hộ sáng tạo cái mới.
Họ cho rằng, việc sáng tạo ra cái mới chính là trí tuệ, phải dám hoài nghi, dám đặt câu hỏi bất cứ lúc nào, bởi vì tri thức càng nhiều sẽ càng sản sinh ra sự hoài nghi.
Người Trung Quốc thường hỏi con cái khi chúng tan trường là:
- “Hôm nay con làm bài thế nào?”
Còn người Do Thái sẽ hỏi con:
- “Hôm nay con có đưa ra câu hỏi nào không?
- "Hôm nay con có gì khác hôm qua không?”
Người Do Thái cho rằng, thông qua học tập mọi người có thể nhận thức chính mình và siêu việt chính mình.
Cách giáo dục của người Do Thái bao gồm cả đóng và mở.
Đối với nội bộ người Do Thái là cởi mở, còn đối với bên ngoài là đóng kín, để duy trì sự cạnh tranh sinh tồn của người Do Thái. Talmud là kinh thánh chuẩn.
Trong khoảng thời gian từ thế kỷ thứ 2 đến thế kỷ 6 công nguyên, người Do Thái đã vận dụng nó 500 năm.
Hơn 2000 giáo sĩ Do Thái và các nhà khoa học đã biên soạn ra cuốn sách quý này. Nó là bảo bối sinh tồn của người Do Thái.
Trên thế giới, dân tộc Do Thái là dân tộc hiểu nhất về nghệ thuật của giáo dục. Có thể nói, người Do Thái là dân tộc thành công nhất về giáo dục.
Người Do Thái cho rằng giáo dục có thể cải biến đời người, số mệnh, cải biến hết thảy.
Vì vậy, trong hơn 2000 năm lang bạt trong lịch sử, hết thảy mọi thứ của họ đều bị cướp đoạt hết chỉ có sách và tri thức là không thể bị cướp mất.
Người Do Thái vô cùng coi trọng giáo dục, tri thức và sách.
Chỉ có tri thức là tài phú quan trọng nhất, là tài sản có thể mang theo bên mình và còn cả đời có thể hưởng dụng.
Vì thế, người Do Thái là dân tộc đầu tiên trên thế giới xóa mù chữ.
Từ trước năm 1947, ngay cả một mảnh đất lãnh thổ cũng không có. Thế nhưng, trong thời kỳ trung cổ, người Do Thái đã xóa mù chữ, vì vậy tố chất chỉnh thể của dân tộc này cao hơn của các dân tộc khác một bậc.
Dù với dân số ít ỏi, nhưng Do Thái là dân tộc đã giành được rất nhiều giải thưởng Nobel, với 169 người, chiếm 17.7% tổng số người giành được giải thưởng này của cả thế giới.
Chính những yếu tố này đã khiến cho người dân Do Thái dù phải phiêu bạt khắp thế giới hơn 2000 năm, nhưng lại là một nước duy nhất trên thế giới không có ăn mày.
Có 8 thời điểm bạn nên dừng lại thay vì cố thêm, để cuộc sống tự sắp xếp lại.
Khi càng cố càng thấy mệt chính là lúc nên dừng.
Khi cảm xúc liên tục đi xuống chính là lúc nên dừng.
Khi mọi việc bắt đầu lệch khỏi giá trị của mình chính là lúc nên dừng.
Khi hành động chỉ đến từ sợ hãi chính là lúc nên dừng.
Khi phải gồng mình để chứng minh chính là lúc nên dừng.
Khi bên trong rối loạn hơn bên ngoài chính là lúc nên dừng.
Khi không còn niềm vui trong quá trình chính là lúc nên dừng.
Khi cơ thể liên tục lên tiếng chính là lúc nên dừng.
Khi càng cố càng thấy mệt chính là lúc nên dừng.
Nếu mỗi bước tiến đều kéo theo kiệt sức, đó không phải là bền bỉ mà là đi ngược dòng. Cố gắng đúng nhịp sẽ tiếp thêm năng lượng, còn cố gắng sai nhịp chỉ khiến bạn cạn dần. Dừng lại lúc này không phải bỏ cuộc, mà là đổi hướng để dòng chảy có thể nâng bạn lên.
Khi cảm xúc liên tục đi xuống chính là lúc nên dừng.
Cảm xúc không phải kẻ thù, mà là hệ thống dẫn đường. Khi bạn ngày càng nặng nề, chán nản, bức bối, đó là tín hiệu rõ ràng rằng bạn đang lệch khỏi trạng thái phù hợp. Càng ép mình đi tiếp, cảm xúc càng phản kháng. Dừng lại là cách duy nhất để điều chỉnh lại bên trong.
Khi mọi việc bắt đầu lệch khỏi giá trị của mình chính là lúc nên dừng.
Nếu để đạt mục tiêu mà bạn phải đánh đổi sự tử tế, sự bình an hoặc nguyên tắc sống, thì cái giá đó quá đắt. Cuộc sống không sắp xếp thuận lợi khi bạn đi ngược lại con-người-thật của mình. Dừng lại giúp bạn nhớ mình là ai và muốn sống thế nào.
Khi hành động chỉ đến từ sợ hãi chính là lúc nên dừng.
Sợ bị bỏ lại, sợ thua kém, sợ mất cơ hội… những hành động xuất phát từ sợ hãi thường dẫn đến quyết định sai. Bạn có thể tiến nhanh, nhưng sẽ rất dễ đi lạc. Dừng lại để trấn an nỗi sợ chính là cách quay về đúng hướng.
Khi phải gồng mình để chứng minh chính là lúc nên dừng.
Càng cần chứng minh, bạn càng xa sự tự tin thật sự. Khi ở đúng vị trí, bạn không cần nói nhiều, không cần thể hiện quá mức. Nếu bạn đang sống trong trạng thái phải cố để được công nhận, đó là dấu hiệu bạn nên dừng lại và nhìn lại động cơ của mình.
Khi bên trong rối loạn hơn bên ngoài chính là lúc nên dừng.
Bên ngoài có thể ổn, nhưng nếu bên trong liên tục căng thẳng, lo lắng, mất ngủ, thì mọi thành quả cũng trở nên vô nghĩa. Cuộc sống chỉ có thể tự sắp xếp khi nội tâm bạn đủ ổn định để đón nhận.
Khi không còn niềm vui trong quá trình chính là lúc nên dừng.
Niềm vui không phải phần thưởng ở cuối đường, mà là chỉ dấu bạn đang đi đúng hướng. Nếu chỉ còn chịu đựng và chờ “qua giai đoạn này”, rất có thể bạn đang kéo dài một con đường không dành cho mình.
Khi cơ thể liên tục lên tiếng chính là lúc nên dừng.
Mệt mỏi kéo dài, đau nhức, mất năng lượng, rối loạn nhịp sinh hoạt… cơ thể luôn trung thực hơn lý trí. Khi thân thể phản đối, đó là lời nhắc mạnh mẽ nhất rằng bạn cần dừng lại để cuộc sống có không gian tự điều chỉnh.
Có những lúc dừng lại không làm bạn chậm hơn, mà giúp mọi thứ trở về đúng vị trí.
Bạn đang ở thời điểm nào trong 8 thời điểm này?
(Bài sưu tầm)
___
Toàn bộ những dấu hiệu trên đều bắt nguồn từ tư tưởng của Abraham trong cuốn Vòng Xoáy, thuộc bộ sách Luật Hấp Dẫn – Sức Mạnh Thay Đổi Cuộc Đời. Đây là cuốn sách dành cho những ai đã cố gắng đủ nhiều, nhưng vẫn thấy mình đi ngược dòng. Vòng Xoáy không trả lời bạn nên làm gì tiếp theo, mà giúp bạn nhận ra vì sao chỉ cần dừng lại đúng lúc, mọi thứ có thể tự sắp xếp lại một cách nhẹ nhàng đến bất ngờ.
Nếu chỉ nhìn vào các báo cáo chính thức, 2025 là một năm Việt Nam hoàn toàn có thể tự tin với GDP tăng trưởng cao trong nhiều quý liên tiếp, xuất nhập khẩu lập những cột mốc mới, dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục đổ vào, thị trường tiêu dùng dần lấy lại nhịp sau những năm chao đảo. Những con số ấy xuất hiện đều đặn trên các trang kinh tế, trong các bài phát biểu tổng kết và trên những slide trình chiếu được thiết kế chỉn chu tại các hội nghị cuối năm, đủ để tạo cảm giác rằng cỗ máy tăng trưởng vẫn đang vận hành ổn định, rằng quỹ đạo phát triển đã được giữ vững. Nhưng khi rời khỏi các bảng biểu và bước vào đời sống thực, bức tranh ấy lập tức đổi sắc: chậm hơn, nặng hơn và nhiều ma sát hơn, giống như một cỗ máy trông rất trơn tru trên giấy nhưng bắt đầu phát ra tiếng kêu mệt mỏi khi phải chạy liên tục trong điều kiện thực tế khắc nghiệt.
Kinh tế chung chưa thực sự phục hồi dù số liệu tăng trưởng. (Ảnh: reuters.com)
Theo số liệu của Tổng cục Thống kê, GDP Việt Nam quý II/2025 tăng 7,96% và quý III/2025 tăng 8,23% so với cùng kỳ, mức tăng được xem là cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Tuy nhiên, phía sau các con số tích cực ấy là một cảm giác không mấy hân hoan trong cộng đồng doanh nghiệp vừa và nhỏ, lực lượng chiếm tỷ trọng lớn nhất của nền kinh tế, khi chi phí đầu vào tăng nhanh hơn biên lợi nhuận, đơn hàng phục hồi không đồng đều giữa các ngành, và khả năng tiếp cận vốn trên thực tế vẫn khó khăn hơn nhiều so với những gì các chính sách vĩ mô hứa hẹn. Sự phục hồi, vì thế, mang dáng dấp của một tấm chăn ngắn: kéo về phía này thì phía kia hở ra.
2025 trở thành năm mà nhiều người Việt Nam cảm nhận rất rõ trạng thái phải gồng nhiều hơn là tiến, phải giữ nhịp nhiều hơn là bứt phá. Doanh nghiệp vừa và nhỏ, xương sống nhưng cũng là nhóm dễ tổn thương nhất, sống trong trạng thái lưng chừng: không sụp đổ, nhưng cũng không đủ tự tin để mơ lớn; chi phí vận hành leo thang, biên lợi nhuận ngày càng mỏng, rủi ro pháp lý hiện hữu như một áp lực thường trực, khiến mỗi quyết định mở rộng đều phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn trước. Ở phía người lao động, đặc biệt là tầng lớp trẻ, áp lực không còn dừng lại ở việc làm tốt công việc hiện tại, mà mở rộng sang yêu cầu phải liên tục học thêm kỹ năng, xây dựng thương hiệu cá nhân, duy trì sự hiện diện trên mạng xã hội để tránh cảm giác bị tụt lại. Tồn tại trong xã hội hiện đại dường như không chỉ là đi làm và nhận lương, mà là một chuỗi KPI kéo dài, nơi mỗi cá nhân vừa là nhân viên, vừa là sản phẩm, vừa là người tự chịu trách nhiệm cho nhịp độ kiệt sức của chính mình.
Mạng xã hội, dư luận và sự phán xét tốc độ cao
Năm 2025 đánh dấu một bước chuyển rõ rệt trong cách mạng xã hội vận hành tại Việt Nam, từ chỗ là không gian chia sẻ thông tin và bày tỏ quan điểm, trở thành một hệ sinh thái phán xét tốc độ cao, nơi dư luận thường đi trước sự thật một quãng rất xa. Hàng loạt vụ việc gây tranh cãi trong năm, từ bê bối đời tư của người nổi tiếng, sai phạm trong kinh doanh, cho đến những phát ngôn bị cắt ngữ cảnh, đều lan truyền với tốc độ ánh sáng, trong khi quá trình xác minh, điều tra và kết luận pháp lý vốn cần thời gian lại luôn bị đặt trong thế rượt đuổi. Khoảng trống giữa “điều đang được tin” và “điều đã được chứng minh” vì thế ngày càng rộng, và cảm xúc tập thể thường lấp đầy khoảng trống ấy nhanh hơn bất kỳ dữ kiện nào.
Mạng xã hội trở thành “hệ sinh thái phán xét”. (Ảnh: reuters.com)
Nhiều tuyến bài trên các báo trong năm 2025 đã liên tục cảnh báo về hiện tượng “xét xử trên mạng xã hội”, khi một cá nhân hay tổ chức có thể bị kết tội chỉ sau vài giờ, vài nghìn bình luận và vài đoạn video hoặc hình ảnh cắt ghép chưa được kiểm chứng. Có những vụ việc mà đến khi cơ quan chức năng công bố kết luận chính thức, thiệt hại về danh dự, uy tín và tinh thần của người trong cuộc đã xảy ra theo cách không thể đảo ngược. Công lý, trong nhiều trường hợp, không bị phủ nhận, mà bị vượt mặt bởi tốc độ lan truyền và sự phẫn nộ được thuật toán ưu ái.
Điều đáng nói là xã hội năm 2025 nói rất nhiều về đạo đức, trách nhiệm và chuẩn mực ứng xử, nhưng lại thực hành những giá trị ấy trong một môi trường nơi cảm xúc được ưu tiên hơn lý trí, và phản ứng nhanh được coi trọng hơn sự thận trọng. Sự phẫn nộ tập thể dần mang dáng dấp của một dạng nội dung tiêu thụ: càng gay gắt, càng cực đoan thì càng dễ lan tỏa; càng phức tạp, càng cần suy nghĩ thì càng ít được chú ý. Một số nhà nghiên cứu truyền thông chỉ ra rằng mạng xã hội đang biến nhiều vụ việc nghiêm túc thành “drama công cộng”, nơi người xem vừa phán xét, vừa giải trí, vừa tự cho mình quyền đứng ở vị trí đạo đức cao hơn.
Trong bối cảnh ấy, 2025 không chỉ là năm của thông tin dày đặc, mà là năm niềm tin bị bào mòn bởi tốc độ. Khi mọi thứ đều cần phản ứng ngay lập tức, sự chậm rãi, vốn cần thiết cho việc hiểu đúng và xử lý đúng, lại bị xem như thiếu quan tâm hoặc né tránh trách nhiệm. Và khi dư luận quen với việc kết luận trước, xin lỗi sau, thì cái giá phải trả không chỉ là những số phận cá nhân bị tổn thương, mà còn là một môi trường xã hội nơi sự thật ngày càng khó có cơ hội đi đến tận cùng.
Shark Tank Việt Nam dừng lại – Khi một biểu tượng khởi nghiệp tự đánh mất hào quang
Trong số những câu chuyện được dư luận quan tâm nhiều nhất tại Việt Nam năm 2025, việc Shark Tank Việt Nam chính thức dừng sản xuất không chỉ là một tin tức truyền hình, mà là một cú chấn động mang tính biểu tượng đối với hệ sinh thái khởi nghiệp. Tháng 12/2025, CEO Lê Hạnh xác nhận chương trình khép lại sau gần một thập kỷ lên sóng, không phải vì hết ý tưởng, cũng không phải vì khán giả quay lưng, mà vì niềm tin, thứ vốn là nền móng của toàn bộ format, đã không còn đủ lực để chống đỡ. Trong bối cảnh một số “cá mập” từng ngồi ghế nóng vướng tranh cãi pháp lý/điều tra với các cáo buộc nghiêm trọng liên quan đến lừa đảo, chiếm đoạt tài sản, trốn thuế hay vi phạm pháp luật tài chính, hình ảnh những doanh nhân từng được tôn vinh như chuẩn mực thành công bắt đầu rạn nứt không thể hàn gắn bằng truyền thông.
Shark Tank Việt Nam dừng lại sau nhiều tranh cãi từ một số “cá mập”. (Ảnh: sharktankvietnam.com)
Từng có thời điểm, Shark Tank Việt Nam là nơi hàng triệu khán giả dõi theo từng cái bắt tay trên truyền hình như một nghi thức xác nhận thành công, nơi các nhà đầu tư được nhìn nhận như hiện thân của bản lĩnh thương trường, kinh nghiệm và sự từng trải. Mỗi lời nhận xét, mỗi quyết định rót vốn không chỉ mang ý nghĩa tài chính, mà còn được diễn giải như bài học sống, như kim chỉ nam cho một thế hệ khởi nghiệp đang khao khát đi nhanh. Chính vì thế, khi những gương mặt từng đại diện cho “đỉnh cao doanh nhân” liên tiếp xuất hiện trên mặt báo trong tư cách bị điều tra, bị khởi tố, hoặc bị truy tố, cú sốc không chỉ nằm ở sai phạm cá nhân, mà ở sự sụp đổ của một hình mẫu đã được xã hội đặt quá nhiều kỳ vọng.
Năm 2025 đã đảo ngược hoàn toàn hào quang ấy. Việc Shark Tank Việt Nam phải dừng lại không còn là câu chuyện hậu trường của một chương trình truyền hình, mà trở thành lời cảnh tỉnh công khai về ranh giới mong manh giữa hình ảnh được xây dựng và thực tế vận hành phía sau. Các bài viết trên các báo liên tục cập nhật diễn biến pháp lý liên quan đến những “cá mập” từng ngồi ghế nóng, khiến công chúng buộc phải đặt lại câu hỏi: liệu chúng ta đã tin vào giá trị thật, hay chỉ tin vào một kịch bản đủ thuyết phục để lên sóng giờ vàng?
Sự kiện này gây chấn động không chỉ trong cộng đồng startup, mà còn lan rộng trong xã hội bởi Shark Tank Việt Nam từng được xem là “cửa ngõ” đưa khởi nghiệp ra ánh sáng, nơi nhiều dự án gọi được vốn, nhiều nhà sáng lập trẻ được tiếp thêm niềm tin để dấn thân. Khi chương trình tắt sóng trong im lặng, câu hỏi không còn là “bao giờ có mùa mới”, mà là “niềm tin đã được đặt đúng chỗ hay chưa?”. Shark Tank Việt Nam dừng lại vì thế trở thành một dấu mốc tâm lý quan trọng của năm 2025, khi xã hội buộc phải nhìn thẳng vào khoảng cách giữa thành công được kể trên truyền hình và sự thật vận hành khắc nghiệt phía sau hậu trường kinh doanh.
Kinh doanh, pháp lý và sự dè chừng mới của xã hội
Song song với cú dừng của Shark Tank Việt Nam, năm 2025 còn được ghi dấu như một giai đoạn mà các vấn đề pháp lý trong lĩnh vực kinh doanh, tài chính, bất động sản và ngân hàng liên tục xuất hiện trên trang nhất của nhiều tờ báo lớn. Từ các vụ điều tra sai phạm tài chính, những hồ sơ xét xử kéo dài liên quan đến doanh nghiệp quy mô lớn, cho đến các thông tin về việc thu hồi dự án, tái cấu trúc ngân hàng hay xử lý trách nhiệm cá nhân lãnh đạo, dòng tin “đi kèm pháp lý” trở thành một phần quen thuộc của đời sống kinh tế. Trên các báo lớn, các bản tin cập nhật diễn biến điều tra, xét xử xuất hiện dày đặc đến mức khái niệm “người thành đạt” không còn được tiếp nhận một cách vô điều kiện như trước, mà luôn đi kèm một dấu hỏi thận trọng phía sau.
Các vấn đề pháp lý trong kinh doanh, tài chính, bất động sản, ngân hàng xuất hiện nhiều trên truyền thông.(Ảnh: careerviet.vn)
Trong bối cảnh ấy, xã hội bắt đầu nhìn khác đi với những câu chuyện làm giàu quá nhanh, những mô hình đầu tư hứa hẹn lợi nhuận vượt xa mặt bằng thị trường, hay những cá nhân được tôn vinh như hình mẫu thành công nhưng thiếu nền tảng kiểm chứng dài hạn. Những bài phân tích kinh tế, pháp lý trên báo chí năm 2025 liên tục nhấn mạnh đến yếu tố minh bạch, quản trị rủi ro và tuân thủ pháp luật như điều kiện sống còn, thay vì chỉ ca ngợi tốc độ tăng trưởng hay quy mô tài sản. Thành công, nếu không đi kèm khung pháp lý rõ ràng và quản trị chuẩn mực, bắt đầu bị nhìn nhận như một dạng rủi ro tiềm ẩn hơn là đích đến đáng ngưỡng mộ.
Các khảo sát và bình luận xã hội được trích dẫn trên báo chí cho thấy một sự dịch chuyển tâm lý rõ rệt trong công chúng: từ ngưỡng mộ sang hoài nghi, từ tin tưởng sang đặt câu hỏi. Người ta không còn dễ dàng bị thuyết phục bởi những lời hô hào “làm giàu nhanh”, không còn hào hứng với những câu chuyện thành công thiếu chiều sâu kiểm chứng, và bắt đầu quan tâm nhiều hơn đến các yếu tố từng bị xem là khô khan như báo cáo tài chính, cấu trúc sở hữu, quản trị doanh nghiệp hay trách nhiệm pháp lý. Năm 2025, vì thế, không còn là sân khấu của những lời hứa dễ nghe, mà là thời điểm các câu hỏi khó được đặt ra công khai: tiền đến từ đâu, tăng trưởng dựa trên nền tảng nào và rủi ro được phân bổ cho ai.
Trong môi trường ấy, niềm tin trở thành một loại tài sản khan hiếm và đắt đỏ hơn bao giờ hết. Báo chí nhiều lần nhấn mạnh rằng niềm tin, một khi đã bị tổn hại bởi sai phạm và mập mờ pháp lý, không thể được mua lại bằng chiến dịch truyền thông hay những lời xin lỗi muộn màng. Sự dè chừng mới của xã hội năm 2025 không hẳn là bi quan, mà là dấu hiệu của một giai đoạn trưởng thành hơn, khi thành công không còn được đo bằng tốc độ và sự phô trương, mà bằng khả năng đứng vững trước ánh sáng kiểm tra của pháp luật và thời gian.
Thiên tai, khí hậu và những vùng bị bỏ lại phía sau
Nếu kinh tế và kinh doanh là phần bề mặt được đo đếm bằng con số trong năm 2025, thì thiên tai chính là phần bóng tối không thể lờ đi, nơi mọi khái niệm về tăng trưởng trở nên mong manh trước sức nặng của tự nhiên. Cuối tháng 10/2025, loạt đợt mưa lớn kéo dài tại miền Trung gây lũ nghiêm trọng ở nhiều tỉnh, khiến hàng chục người thiệt mạng, hàng chục nghìn ngôi nhà bị ngập sâu, giao thông chia cắt, sản xuất nông nghiệp và du lịch tê liệt trong nhiều ngày. Nước lũ tràn qua khu dân cư, ruộng vườn và phố cổ, cho thấy mức độ thiệt hại không chỉ đo bằng tài sản mất đi, mà còn bằng sinh kế bị gián đoạn và cảm giác bấp bênh kéo dài của người dân sau mỗi mùa mưa.
Chuỗi thiên tai bất ngờ để lại nhiều nỗi đau cho người dân trong năm 2025. (Ảnh: theguardian.com)
Đáng chú ý, đây không phải là sự kiện đơn lẻ, mà nằm trong chuỗi thiên tai ngày càng dày đặc và khó lường được các cơ quan khí tượng cảnh báo từ đầu năm. Theo các báo cáo tổng hợp của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia được báo chí dẫn lại, cường độ mưa lớn trong năm 2025 vượt trung bình nhiều năm ở một số khu vực, trong khi tần suất các hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng rõ rệt. Điều này khiến những vùng vốn đã dễ tổn thương như miền Trung tiếp tục gánh chịu rủi ro chồng rủi ro, trong bối cảnh hạ tầng phòng chống thiên tai và khả năng phục hồi sau thảm họa vẫn còn nhiều hạn chế.
Trong năm 2025, biến đổi khí hậu ở Việt Nam không còn là khái niệm dành cho hội thảo hay báo cáo khoa học, mà trở thành trải nghiệm sống hàng ngày của nhiều cộng đồng. Hạn mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long, mưa lũ cực đoan ở miền Trung, nắng nóng kéo dài tại các đô thị lớn liên tục được phản ánh trên báo chí như những biểu hiện cụ thể của một trạng thái khí hậu đã thay đổi. Khi các thành phố lớn tiếp tục nói về chuyển đổi số, đô thị thông minh và tăng trưởng xanh, thì ở không ít địa phương, ưu tiên trước mắt vẫn là làm sao giữ được mái nhà, mảnh ruộng và con đường sau mỗi mùa thiên tai.
Khoảng cách giữa các đô thị phát triển nhanh và những vùng dễ tổn thương vì khí hậu trở nên rõ rệt hơn trong năm 2025, không chỉ về mức độ thiệt hại mà còn ở tốc độ phục hồi. Trong khi các trung tâm kinh tế có nguồn lực để nhanh chóng khắc phục hậu quả, thì nhiều khu vực nông thôn và ven biển phải mất hàng tháng, thậm chí hàng năm, để quay lại trạng thái sinh hoạt bình thường.
Năm 2025 vì thế trở thành một lời nhắc nhở không dễ chịu: tăng trưởng kinh tế, nếu không song hành với đầu tư nghiêm túc cho khả năng chống chịu khí hậu và an sinh xã hội, có thể tạo ra những “vùng trũng” bị bỏ lại phía sau ngay trong cùng một quốc gia. Và trong khi các con số GDP tiếp tục được cập nhật theo quý, thì những thiệt hại do thiên tai gây ra, từ sinh kế, giáo dục đến sức khỏe tinh thần, lại không dễ được lượng hóa, cũng không dễ được bù đắp trong thời gian ngắn..
Thuật toán, ký ức và sự nhầm lẫn về giá trị
Năm 2025 cho thấy một sự nhầm lẫn mang tính cấu trúc trong cách ngành công nghiệp nội dung định nghĩa giá trị văn hóa. Các “hit thuật toán” tiếp tục được tối ưu hóa dựa trên phản ứng tức thời: gây chú ý nhanh, tạo tranh cãi đủ lớn và duy trì tương tác trong một vòng đời ngắn. Chúng được đo lường chính xác, báo cáo đầy đủ và phân phối hiệu quả, nhưng phần lớn không để lại bất kỳ dấu vết bền vững nào trong ký ức tập thể. Sự thành công của chúng, xét cho cùng, là thành công của hệ thống phân phối hơn là của nội dung tự thân.
Văn hóa được đề cao trong ngành công nghiệp nội dung. (Ảnh: suckhoedoisong.vn)
Trái ngược với logic ấy, những chương trình mang tính bản sắc dân tộc, khi được triển khai với kỷ luật nghệ thuật và tư duy đương đại, lại cho thấy một dạng sức hút khác, khó đo lường hơn nhưng ổn định hơn. Chúng không đạt đỉnh bằng tốc độ, không lan truyền bằng xung đột, nhưng tạo ra sự chú ý kéo dài và mức độ gắn kết sâu hơn. Điều này không phải là nghịch lý, mà là chỉ dấu cho thấy thuật toán có thể đo được phản xạ, nhưng không thể đo được ý nghĩa; có thể khuếch đại cảm xúc, nhưng không thể thay thế ký ức.
Vấn đề của năm 2025 không nằm ở việc nội dung nhẹ nhàng hay giải trí chiếm ưu thế, mà ở chỗ toàn bộ hệ sinh thái truyền thông ngày càng đánh đồng mức độ ồn ào với giá trị văn hóa. Khi phản ứng trở thành thước đo trung tâm, những gì cần thời gian để hiểu bị gạt sang bên lề; khi khả năng lan truyền được ưu tiên hơn khả năng lưu giữ, chiều sâu bị xem như một chi phí không cần thiết. Trong cấu trúc ấy, văn hóa dần bị đối xử như một sản phẩm tiêu dùng ngắn hạn: được thiết kế để sử dụng nhanh, thay thế nhanh và quên nhanh.
Thực tế năm 2025 cho thấy công chúng không từ chối chiều sâu; họ chỉ ngày càng hoài nghi trước những gì được trình bày như “thành công” nhưng không chịu được thử thách của thời gian. Khi sự khác biệt giữa thứ được xem nhiều và thứ đáng nhớ trở nên rõ ràng hơn, niềm tin vào các thước đo quen thuộc bắt đầu lung lay. Và chính từ sự lung lay đó, một phản xạ mới hình thành: xã hội bắt đầu tin chậm lại, hỏi nhiều hơn và thận trọng hơn trước những giá trị được đưa ra quá trơn tru.
Từ đây, năm 2025 không chỉ khép lại một chu kỳ nội dung, mà mở ra một trạng thái nhận thức mới: khi những gì được khuếch đại không còn mặc định là những gì đáng tin, nghi ngờ không còn là thái độ phá hoại, mà trở thành điều kiện cần để trưởng thành.
Một xã hội học cách nghi ngờ để trưởng thành
Nhìn lại năm 2025, điều đáng kể nhất không nằm ở một con số tăng trưởng được nhắc đi nhắc lại hay một biến cố đủ lớn để chiếm trọn tiêu đề báo chí, mà nằm ở sự thay đổi âm thầm nhưng căn bản trong cách xã hội Việt Nam đặt niềm tin. Trên các diễn đàn kinh tế – xã hội, trong những cuộc trò chuyện đời thường lẫn các bài bình luận cuối năm, người ta bớt hào hứng với những câu chuyện thành công được kể quá tròn trịa, bớt dễ xúc động trước những lời hứa tăng trưởng được gói ghém bằng ngôn ngữ lạc quan, và bắt đầu đặt nhiều câu hỏi hơn về nền tảng thật sự phía sau các biểu tượng được dựng lên. Nghi ngờ, trong bối cảnh ấy, không còn mang nghĩa phá hoại, mà dần trở thành một phản xạ tự vệ của một xã hội đang học cách lớn lên.
Sự dịch chuyển này không xuất phát từ một cú sốc đơn lẻ, mà là kết quả cộng hưởng của nhiều lớp trải nghiệm chồng lên nhau trong suốt năm 2025. Một chương trình truyền hình khởi nghiệp từng được xem là biểu tượng buộc phải dừng lại vì khủng hoảng niềm tin; các vụ việc kinh doanh – tài chính kéo dài trên mặt báo khiến khái niệm “doanh nhân thành đạt” luôn đi kèm dấu hỏi pháp lý; những tranh cãi trên mạng xã hội nơi hình ảnh được tôn vinh hôm nay có thể bị lật lại chỉ sau vài cú click ngày mai. Chuỗi sự kiện ấy, khi được đặt cạnh nhau, tạo ra một nhận thức mới: giữa hình ảnh được kể và giá trị được kiểm chứng tồn tại một khoảng cách mà xã hội không còn muốn làm ngơ.
Đáng chú ý, các phân tích về hành vi tiếp nhận thông tin trong năm 2025 cho thấy công chúng Việt Nam đang trở nên dè dặt hơn rõ rệt. Người đọc không còn dễ dàng trao trọn niềm tin cho một nguồn duy nhất, một gương mặt nổi tiếng hay một câu chuyện thành công được kể lại mạch lạc, mà có xu hướng đối chiếu nhiều nguồn, truy ngược dữ liệu và đặt câu hỏi về tính minh bạch. Thay vì hỏi “ai nói”, họ bắt đầu hỏi “dựa trên điều gì”; thay vì chỉ nhìn vào kết quả, họ quan tâm nhiều hơn đến quá trình, cấu trúc vận hành và trách nhiệm đi kèm. Những khái niệm từng bị xem là khô khan như kiểm chứng thông tin, trách nhiệm giải trình hay đạo đức kinh doanh xuất hiện dày hơn trong các bài bình luận xã hội, cho thấy tiêu chuẩn đánh giá tập thể đang được nâng lên, dù điều đó đồng nghĩa với việc ít hào hứng hơn và nhiều hoài nghi hơn.
Xu hướng này không chỉ là hiện tượng riêng của Việt Nam, mà phản chiếu một bối cảnh rộng hơn, nơi niềm tin vào thông tin và hình mẫu thành công trên toàn cầu đều đang chịu áp lực. Khi thế giới bước vào giai đoạn quá tải dữ liệu, công chúng ở nhiều quốc gia có xu hướng tin chậm lại, chọn lọc hơn và thận trọng hơn với những gì được trình bày như “sự thật hiển nhiên”. Trong dòng chảy ấy, Việt Nam không đứng ngoài, mà đang đi cùng nhịp chuyển của một xã hội buộc phải tái thiết niềm tin trong môi trường thông tin ngày càng phức tạp.
Việc các biểu tượng cũ, từ chương trình truyền hình khởi nghiệp đến những “ngôi sao” kinh doanh và truyền thông, lần lượt lung lay không chỉ tạo ra cảm giác thất vọng, mà còn buộc xã hội phải tái định nghĩa lại khái niệm thành công. Thành công không còn được mặc định là đáng ngưỡng mộ nếu thiếu nền tảng minh bạch; danh tiếng không còn đủ sức che chắn trước những câu hỏi về trách nhiệm; và niềm tin, một khi đã bị tổn hại, không thể được vá lại bằng truyền thông hay những lời xin lỗi đến sau khi mọi việc đã rồi.
Ở nghĩa tích cực, sự nghi ngờ lan rộng trong năm 2025 không hẳn là dấu hiệu của khủng hoảng niềm tin, mà là dấu hiệu của một giai đoạn trưởng thành bắt buộc. Khi niềm tin không còn được trao đi dễ dãi, nó buộc phải được xây dựng bằng thời gian, bằng minh bạch và bằng trách nhiệm thực chất. Và chính trong quá trình học cách nghi ngờ ấy, xã hội Việt Nam có cơ hội bước sang một trạng thái tỉnh táo hơn, ít ảo tưởng hơn, nơi giá trị không còn nằm ở việc được kể hay được tôn vinh đến mức nào, mà ở khả năng đứng vững trước sự kiểm tra khắc nghiệt của thực tế và thời gian. Nếu phải gọi tên tinh thần sâu nhất của năm 2025, có lẽ đó không phải là bất ổn, mà là khoảnh khắc xã hội bắt đầu hiểu rằng: nghi ngờ đúng lúc không làm niềm tin yếu đi, mà giúp nó bớt mong manh.
Bước sang 2026 – Khi chuẩn mực quan trọng hơn biểu tượng
Bước sang 2026, điều Việt Nam cần có lẽ không phải là thêm nhiều biểu tượng mới để ngưỡng mộ, mà là thêm những chuẩn mực đủ vững để soi chiếu; không phải thêm những câu chuyện thành công được kể lại thật nhanh, thật đẹp, mà là những mô hình phát triển đủ kiên nhẫn để chịu được thời gian, đủ minh bạch để đứng vững trước kiểm tra, và đủ trách nhiệm để không sụp đổ khi ánh đèn tắt đi. Một xã hội trưởng thành không đo sức sống của mình bằng số lượng thần tượng được dựng lên mỗi năm, mà bằng khả năng tự đặt câu hỏi về giá trị của chính những gì mình đang tôn vinh.
Sau một năm 2025 đầy va đập, có lẽ bài học lớn nhất không nằm ở việc ai đúng, ai sai, hay sự kiện nào gây chấn động hơn, mà ở việc niềm tin không còn có thể được tiêu dùng như một sản phẩm truyền thông. Niềm tin, một khi bị bào mòn bởi những lời hứa thiếu kiểm chứng, những hình ảnh được dựng sẵn và những thành công không đủ nền tảng, sẽ để lại những khoảng trống rất khó lấp đầy. Và chính trong những khoảng trống ấy, xã hội buộc phải chậm lại, buộc phải học cách nghi ngờ, không phải để phủ nhận mọi giá trị, mà để phân biệt điều gì xứng đáng được giữ lại.
2025 khép lại như một năm thử lửa niềm tin, nơi những cấu trúc không đủ vững đã lộ ra vết nứt, nơi những hào quang không đi kèm chuẩn mực bắt đầu phai màu, và nơi nhiều ảo tưởng tập thể buộc phải trả giá bằng sự tỉnh thức muộn màng. Nhưng cũng chính những vết nứt ấy, nếu được nhìn thẳng và không né tránh, có thể trở thành điểm khởi đầu cho một nền tảng mới: ít hào nhoáng hơn, ít hô hào hơn, nhưng bền bỉ hơn.
Bước vào 2026, điều đáng kỳ vọng không phải là một năm “tốt đẹp hơn” theo nghĩa dễ dãi, mà là một năm khó tính hơn với chính mình: khó tính với những lời hứa, với những hình mẫu, với những thành công được kể lại quá nhanh. Khi xã hội học cách đòi hỏi chuẩn mực cao hơn biểu tượng, đòi hỏi minh bạch hơn cảm xúc, và đòi hỏi trách nhiệm hơn sự phô trương, đó không còn là dấu hiệu của bi quan, mà là tín hiệu của một quá trình trưởng thành cần thiết.
Và nếu phải gọi tên tinh thần của năm mới, có lẽ đó không phải là lạc quan hay hưng phấn, mà là tỉnh táo: tỉnh táo để không nhầm lẫn giữa tiếng ồn và giá trị, giữa danh tiếng và uy tín, giữa tăng trưởng và tiến bộ. Một xã hội đủ tỉnh táo có thể bước đi chậm hơn, dè dặt hơn, nhưng cũng chính vì thế mà ít lạc đường hơn. Và biết đâu, đó mới là điều Việt Nam thực sự cần sau một năm 2025 đã buộc chúng ta phải nhìn lại rất nhiều điều tưởng như không cần nhìn lại nữa.
