DÂN TỘC DUY NHẤT KHÔNG CÓ ĂN MÀY…

 

Trong hơn 2000 năm, người Do Thái ly biệt quê hương và tản mạn đi khắp mọi khu vực của trái đất.

Mãi đến năm 1947, khi chiến tranh thế giới thứ 2 chấm dứt, người Do Thái mới trở về đất nước của mình.

Nhưng mà, là một dân tộc dù phải lang bạt hơn 2000 năm, nhưng Do Thái lại là dân tộc “độc nhất vô nhị” không có người ăn mày.

Người Do Thái cho rằng: Giáo viên vĩ đại hơn cả quốc vương. Họ vô cùng kính trọng giáo viên.

Dựa vào học tập, tri thức và sách, người Do Thái dù lang thang ở bất kể nơi đâu họ cũng đều có thể sinh tồn, hơn nữa còn phát triển mạnh mẽ.

Người Do Thái là một dân tộc có tín ngưỡng tôn giáo mạnh mẽ. Họ coi học tập là một phần của tín ngưỡng, học tập là một hình thức thể hiện sự tôn kính của mình đối với Thượng đế.

Mỗi người Do Thái đều cần phải đọc sách.

Talmud chính là nguồn gốc trí tuệ của người Do Thái. Talmud có nghĩa là “nghiên cứu” hoặc “nghiên cứu và học tập”.

Talmud cho rằng:

“Học tập là thứ giúp hành vi hướng thiện, là nguồn gốc của đức hạnh. Sự thành kính, lương thiện, ôn hòa, ưu nhã của một người đều là dựa vào kết quả của giáo dục.”

Người Do Thái coi sách là bảo bối của cả đời. Giá sách không được đặt ở đầu giường hay cuối giường nếu không sẽ bị coi là bất kính với sách.

“Trí tuệ quan trọng hơn tri thức”.

Như thế nào là tri thức?

Tri thức chính là thực tế khách quan và chân tướng của vạn sự vạn vật.

Còn trí tuệ là đem thực tế khách quan và chân tướng của vạn sự vạn vật tiến hành tổng hợp ra một phương án tốt nhất để giải quyết vấn đề.

Đối với con người, quan trọng nhất là cái gì?

Là đến từ trí tuệ, mà trí tuệ lại đến từ tri thức.

Mục đích của đọc sách là để mở rộng tri thức, sau khi đã chuẩn bị được nguồn tri thức phong phú, bạn sẽ học được cách suy xét.

Bạn sẽ minh bạch được đạo lý làm người hoặc là sẽ tìm được cách thức giải quyết vấn đề. Đây chính là trí tuệ!

Vì vậy, trí tuệ đến từ tri thức và quan trọng hơn tri thức!

Người Do Thái ủng hộ sáng tạo cái mới.

Họ cho rằng, việc sáng tạo ra cái mới chính là trí tuệ, phải dám hoài nghi, dám đặt câu hỏi bất cứ lúc nào, bởi vì tri thức càng nhiều sẽ càng sản sinh ra sự hoài nghi.

Người Trung Quốc thường hỏi con cái khi chúng tan trường là:

- “Hôm nay con làm bài thế nào?”

Còn người Do Thái sẽ hỏi con:

- “Hôm nay con có đưa ra câu hỏi nào không?

- "Hôm nay con có gì khác hôm qua không?”

Người Do Thái cho rằng, thông qua học tập mọi người có thể nhận thức chính mình và siêu việt chính mình.

Cách giáo dục của người Do Thái bao gồm cả đóng và mở.

Đối với nội bộ người Do Thái là cởi mở, còn đối với bên ngoài là đóng kín, để duy trì sự cạnh tranh sinh tồn của người Do Thái. Talmud là kinh thánh chuẩn.

Trong khoảng thời gian từ thế kỷ thứ 2 đến thế kỷ 6 công nguyên, người Do Thái đã vận dụng nó 500 năm.

Hơn 2000 giáo sĩ Do Thái và các nhà khoa học đã biên soạn ra cuốn sách quý này. Nó là bảo bối sinh tồn của người Do Thái.

Trên thế giới, dân tộc Do Thái là dân tộc hiểu nhất về nghệ thuật của giáo dục. Có thể nói, người Do Thái là dân tộc thành công nhất về giáo dục.

Người Do Thái cho rằng giáo dục có thể cải biến đời người, số mệnh, cải biến hết thảy.

Vì vậy, trong hơn 2000 năm lang bạt trong lịch sử, hết thảy mọi thứ của họ đều bị cướp đoạt hết chỉ có sách và tri thức là không thể bị cướp mất.

Người Do Thái vô cùng coi trọng giáo dục, tri thức và sách.

Chỉ có tri thức là tài phú quan trọng nhất, là tài sản có thể mang theo bên mình và còn cả đời có thể hưởng dụng.

Vì thế, người Do Thái là dân tộc đầu tiên trên thế giới xóa mù chữ.

Từ trước năm 1947, ngay cả một mảnh đất lãnh thổ cũng không có. Thế nhưng, trong thời kỳ trung cổ, người Do Thái đã xóa mù chữ, vì vậy tố chất chỉnh thể của dân tộc này cao hơn của các dân tộc khác một bậc.

Dù với dân số ít ỏi, nhưng Do Thái là dân tộc đã giành được rất nhiều giải thưởng Nobel, với 169 người, chiếm 17.7% tổng số người giành được giải thưởng này của cả thế giới.

Chính những yếu tố này đã khiến cho người dân Do Thái dù phải phiêu bạt khắp thế giới hơn 2000 năm, nhưng lại là một nước duy nhất trên thế giới không có ăn mày.

SƯU TẦM

Vòng Xoáy (Book Review)

Có 8 thời điểm bạn nên dừng lại thay vì cố thêm, để cuộc sống tự sắp xếp lại.

Khi càng cố càng thấy mệt chính là lúc nên dừng.

Khi cảm xúc liên tục đi xuống chính là lúc nên dừng.

Khi mọi việc bắt đầu lệch khỏi giá trị của mình chính là lúc nên dừng.

Khi hành động chỉ đến từ sợ hãi chính là lúc nên dừng.

Khi phải gồng mình để chứng minh chính là lúc nên dừng.

Khi bên trong rối loạn hơn bên ngoài chính là lúc nên dừng.

Khi không còn niềm vui trong quá trình chính là lúc nên dừng.

Khi cơ thể liên tục lên tiếng chính là lúc nên dừng.

Khi càng cố càng thấy mệt chính là lúc nên dừng.

Nếu mỗi bước tiến đều kéo theo kiệt sức, đó không phải là bền bỉ mà là đi ngược dòng. Cố gắng đúng nhịp sẽ tiếp thêm năng lượng, còn cố gắng sai nhịp chỉ khiến bạn cạn dần. Dừng lại lúc này không phải bỏ cuộc, mà là đổi hướng để dòng chảy có thể nâng bạn lên.

Khi cảm xúc liên tục đi xuống chính là lúc nên dừng.

Cảm xúc không phải kẻ thù, mà là hệ thống dẫn đường. Khi bạn ngày càng nặng nề, chán nản, bức bối, đó là tín hiệu rõ ràng rằng bạn đang lệch khỏi trạng thái phù hợp. Càng ép mình đi tiếp, cảm xúc càng phản kháng. Dừng lại là cách duy nhất để điều chỉnh lại bên trong.

Khi mọi việc bắt đầu lệch khỏi giá trị của mình chính là lúc nên dừng.

Nếu để đạt mục tiêu mà bạn phải đánh đổi sự tử tế, sự bình an hoặc nguyên tắc sống, thì cái giá đó quá đắt. Cuộc sống không sắp xếp thuận lợi khi bạn đi ngược lại con-người-thật của mình. Dừng lại giúp bạn nhớ mình là ai và muốn sống thế nào.

Khi hành động chỉ đến từ sợ hãi chính là lúc nên dừng.

Sợ bị bỏ lại, sợ thua kém, sợ mất cơ hội… những hành động xuất phát từ sợ hãi thường dẫn đến quyết định sai. Bạn có thể tiến nhanh, nhưng sẽ rất dễ đi lạc. Dừng lại để trấn an nỗi sợ chính là cách quay về đúng hướng.

Khi phải gồng mình để chứng minh chính là lúc nên dừng.

Càng cần chứng minh, bạn càng xa sự tự tin thật sự. Khi ở đúng vị trí, bạn không cần nói nhiều, không cần thể hiện quá mức. Nếu bạn đang sống trong trạng thái phải cố để được công nhận, đó là dấu hiệu bạn nên dừng lại và nhìn lại động cơ của mình.

Khi bên trong rối loạn hơn bên ngoài chính là lúc nên dừng.

Bên ngoài có thể ổn, nhưng nếu bên trong liên tục căng thẳng, lo lắng, mất ngủ, thì mọi thành quả cũng trở nên vô nghĩa. Cuộc sống chỉ có thể tự sắp xếp khi nội tâm bạn đủ ổn định để đón nhận.

Khi không còn niềm vui trong quá trình chính là lúc nên dừng.

Niềm vui không phải phần thưởng ở cuối đường, mà là chỉ dấu bạn đang đi đúng hướng. Nếu chỉ còn chịu đựng và chờ “qua giai đoạn này”, rất có thể bạn đang kéo dài một con đường không dành cho mình.

Khi cơ thể liên tục lên tiếng chính là lúc nên dừng.

Mệt mỏi kéo dài, đau nhức, mất năng lượng, rối loạn nhịp sinh hoạt… cơ thể luôn trung thực hơn lý trí. Khi thân thể phản đối, đó là lời nhắc mạnh mẽ nhất rằng bạn cần dừng lại để cuộc sống có không gian tự điều chỉnh.

Có những lúc dừng lại không làm bạn chậm hơn, mà giúp mọi thứ trở về đúng vị trí.

Bạn đang ở thời điểm nào trong 8 thời điểm này?

(Bài sưu tầm)

___

Toàn bộ những dấu hiệu trên đều bắt nguồn từ tư tưởng của Abraham trong cuốn Vòng Xoáy, thuộc bộ sách Luật Hấp Dẫn – Sức Mạnh Thay Đổi Cuộc Đời. Đây là cuốn sách dành cho những ai đã cố gắng đủ nhiều, nhưng vẫn thấy mình đi ngược dòng. Vòng Xoáy không trả lời bạn nên làm gì tiếp theo, mà giúp bạn nhận ra vì sao chỉ cần dừng lại đúng lúc, mọi thứ có thể tự sắp xếp lại một cách nhẹ nhàng đến bất ngờ.

Không ai có thể thay đổi được người khác, trừ chính người đó !

 Tôi rất thích câu: Không ai có thể thay đổi được người khác, trừ chính người đó !

Từ rất lâu và từ thẳm sâu trong lòng, tự biết mình học dốt, vẽ dở và có vô số tánh xấu ... nhưng vẫn làm được những điều nhiều người không làm được !

Tại sao ?

Rõ ràng không phải vì mình giỏi hơn, thông minh hơn. Chắc chắn như vậy !

Mình vốn chỉ là một tên mờ nhạt, tào lao, ba trợn ... nhưng từ trong sâu thẳm của tâm thức, hay của Phước báo và Nghiệp dẫn, mà có khả năng tự nhận thức về "cái tôi" của mình.

Tự nhận thức dẫn đến tự thay đổi.

Có nhiều cách tự thay đổi.

Bạn sống cuộc đời mình (hẳn nhiên), nhưng ít ai nhận ra rằng : khi bươn trải trong đời, bạn đang khuấy "ly nước" trong lòng mình, đã vậy lại còn "gia" thêm vô số thứ, làm ly nước đã đục lại còn ngầu bọt ! 

"... Ta sống trong vỏ ốc của tự ngã, ngày càng lớn theo ta, cơ hồ không lột bỏ được. Dường như ta mang nó theo suốt đời, từ tấm bé đến ngày nhắm mắt ..."

| Thiền Luận / Quyển Thượng - Daisetz T Suzuki |

Quan sát nhiều người, nhiều năm ... nhận thấy người ta rất khó "tự thay đổi", đại sư Suzuki dùng hình tượng cái vỏ ốc là rất chính xác.

Thiền, chẳng qua là việc ngừng khuấy !

Nhưng, thiền không chỉ là nhắm mắt, ngồi im, hít vô thở ra, đó mới chỉ là bước đi đầu tiên để tập thích nghi với việc "cách ly" với ngoại cảnh, để cả thân và tâm bớt "lăng xăng" dần. Quá trình đó lâu hay mau là tuỳ bản tánh, nhưng bắt buộc phải được thực hành.

Khi nước đã trong thì ánh sáng sẽ tự nhiên xuyên qua !

Khi ánh sáng đã xuyên qua, thấy ngay rằng : chẳng phải mình tài năng hay thông minh hơn người, mà là năng lực sinh khởi từ thiện nghiệp, phước báo từ kiếp trước !

Điều đó là chắc chắn.

Đại sư D.T Suzuki viết ; 

"... Trước hết, giải đáp Thiền được đưa ra là trực tiếp kêu gọi đến ánh sáng của chứng nghiệm bản thân, thay vì kiến thức của sách vở ... Vì Thiền cho rằng chính tri thức ấy tạo ra cho ta đủ thứ vấn đề để không bao giờ tự giải quyết được, nên cần dẹp nó qua một bên, nhường chỗ cho một cái khác, siêu đẳng hơn, minh triết hơn. Vì đặc chất của tri thức là tán loạn, ưu tư. Dầu rằng nó dựng đứng lên đủ thứ vấn đề khả dĩ quấy động sự thanh tịnh của tâm, rất ít khi nó đưa ra nổi một giải đáp thỏa đáng ..."

(sđd)

Kiến thức bạn thu được trên đường đời giống như y phục bạn mang, chẳng những hữu ích cho cơ thể mà đôi khi tác động đến cái nhìn của người khác về bạn. Nhưng tuyệt nhiên không phải là bạn !

Do đó, không có lý do gì để khinh mạn, tự mãn, mà ngược lại ... vì dù y phục bạn mặc có sang trọng, đắt tiền đến mấy cũng không giúp bạn tránh được bệnh tật !

Kích hoạt sự tự nhận thức, giống như thể dục cho bộ não chây lười, ỷ lại, hoặc giống như mở toang mọi cánh cửa, cho ánh sáng rọi vào mọi ngóc ngách tối tăm và những cơn gió mát thổi vào lòng sảng khoái ...

Tiền không phải là tất cả nhưng không có tiền thì vất vả thế thôi !!! Nhưng để làm được điều đó bạn phải có TIỀN + KIẾN THỨC, nếu không cả đời bạn chỉ là nô lệ của đồng tiền. Đến tuổi nghỉ hữu vẫn phải nghĩ đến tiền. https://forms.gle/evxFP4J6gJ3xEu4m8

Người lười cứ ngỡ sự biếng nhác sẽ mang lại sự nhàn rỗi. Nhưng, thực ra, họ đã lầm. Lười biếng khiến họ còn cảm thấy khổ sở hơn, phải cố gắng gấp 5, gấp 10 mới đuổi kịp người khác. Những cuốn SÁCH KINH ĐIỂN VỀ THAY ĐỔI VẬN MỆNH và TƯ DUY. https://forms.gle/WELCLDebcAEhRjiX7

Người Do Thái nổi tiếng là những bậc cha mẹ thông thái hàng đầu thế giới. Cha mẹ Do Thái không chỉ dạy con phát triển trí tuệ mà còn chú trọng rèn luyện phẩm hạnh. Họ giúp con vượt qua thử thách, trở thành người trưởng thành, thành công và sống có ý nghĩa, Top sách Cẩm nang dạy con từ dân tộc thông minh nhất thế giới tại đây https://forms.gle/KfmSQ9vkm9onUGsRA

Cre Nguyen Thanh Binh

Đừng cố "thắng" họ bằng mưu kế, hãy thắng họ bằng khoảng cách!

 Gặp kẻ mưu mô: Đừng cố "thắng" họ bằng mưu kế, hãy thắng họ bằng khoảng cách!

Trong hành trình quan sát cuộc đời, tôi nhận ra một sự thật: Có những cuộc chiến mà nếu bạn tham gia, dù thắng bạn vẫn là người thua. Đó là khi bạn đối đầu với những người sống bằng mưu mẹo thay vì giá trị, thắng bằng cách kéo người khác xuống thấp thay vì dùng năng lực.

Điều nguy hiểm nhất không phải là họ xấu, mà là khi ta vô tình để họ "đồng hóa", kéo ta vào cuộc chơi đầy năng lượng tiêu cực của họ. Nếu bạn gặp kiểu người này, hãy nhớ 4 điều:

1. Im lặng không phải là yếu, im lặng là Tỉnh Cố gắng lý luận với kẻ mưu mô là cách nhanh nhất để bạn kiệt sức. Họ không quan tâm đúng – sai, họ chỉ quan tâm thắng – thua. Họ nghe không phải để hiểu mà để tìm sơ hở phản bác. Càng tranh cãi, bạn càng lộ ra cảm xúc – thứ mà họ rất giỏi khai thác để điều khiển bạn. Im lặng chính là cách bạn giữ lại năng lượng quý giá cho những nơi xứng đáng hơn.

2. Đừng cho họ "thức ăn" từ cảm xúc của bạn Kẻ nham hiểm sống nhờ phản ứng của người khác. Bạn càng tức giận, họ càng hả hê. Bạn mất kiểm soát, nghĩa là họ đã đạt được mục đích. Gặp người xấu, đừng cố chứng minh mình tốt. Hãy chọn cách rời đi. Bởi bạn không thể thắng họ về độ “ác”, mà cũng không cần hạ thấp mình để chơi trò của họ. Hãy nhớ: "Đánh chó thì không vinh dự, nhưng bị chó cắn thì thực sự xui xẻo."

3. Trả đũa khôn ngoan nhất là sống tốt hơn mỗi ngày Đừng phí thời gian quấy rầy hay tìm cách trả đũa. Cách đáp trả bản lĩnh nhất là gia tăng giá trị, nội lực và chiều sâu của chính mình. Khi bạn vươn lên một tầm cao mới, những kẻ mưu mô sẽ tự động biến mất khỏi thế giới của bạn. Không phải vì họ thay đổi, mà vì bạn đã không còn đứng cùng tầng với họ nữa.

4. Nhẫn nhịn là chiến lược, không phải là chịu thua Học cách của Hàn Tín chịu nhục chui háng – không phải vì ông hèn, mà vì mục tiêu của ông là cả thiên hạ, không phải là một gã đồ tể đầu đường xửa chợ. Lùi một bước hôm nay là để tích lũy nội lực tiến ngàn dặm ngày mai. Hãy khắc ghi 9 chữ này: Không tranh cãi – Không cứng rắn – Không vướng bận.

Kết luận: Đừng dùng sự nóng nảy để đối đầu với cái ác. Đừng dùng cảm xúc để đấu với mưu mô. Hãy đáp trả bằng bản lĩnh và một cuộc đời rực rỡ đến mức họ không bao giờ với tới được.

Người thắng lớn nhất sau cùng không phải là người chiếm được bao nhiêu lợi thế, mà là người không để kẻ xấu làm vấy bẩn cái tâm thiện lành của mình.

Người lười cứ ngỡ sự biếng nhác sẽ mang lại sự nhàn rỗi. Nhưng, thực ra, họ đã lầm. Lười biếng khiến họ còn cảm thấy khổ sở hơn, phải cố gắng gấp 5, gấp 10 mới đuổi kịp người khác. Những cuốn SÁCH KINH ĐIỂN VỀ THAY ĐỔI VẬN MỆNH và TƯ DUY. https://forms.gle/WELCLDebcAEhRjiX7

Tiền không phải là tất cả nhưng không có tiền thì vất vả thế thôi !!! Nhưng để làm được điều đó bạn phải có TIỀN + KIẾN THỨC, nếu không cả đời bạn chỉ là nô lệ của đồng tiền. Đến tuổi nghỉ hữu vẫn phải nghĩ đến tiền. https://forms.gle/evxFP4J6gJ3xEu4m8

Người Do Thái nổi tiếng là những bậc cha mẹ thông thái hàng đầu thế giới. Cha mẹ Do Thái không chỉ dạy con phát triển trí tuệ mà còn chú trọng rèn luyện phẩm hạnh. Họ giúp con vượt qua thử thách, trở thành người trưởng thành, thành công và sống có ý nghĩa, Top sách Cẩm nang dạy con từ dân tộc thông minh nhất thế giới tại đây https://forms.gle/KfmSQ9vkm9onUGsRA

Sưu tầm.

---

4 BẬC TIÊN HIỀN DẠY DÂN XỨ DỪA.

Khó tưởng tượng là 4 vị hiền nhân lừng lẫy đất Nam Bộ và cả nước đều là người Bến Tre hay cả đời gắn bó với tỉnh Bến Tre (cũ). Cụ Võ Trường Toản tuy là người Hòa Hưng, dạy học ở Gia Định nhưng khi mất lại được người Bến Tre chuyển mộ của cả 2 ông bà và cô con gái nhỏ về lập khu mộ gia đình ở Bảo Thạnh, Ba Tri.

 Từ lâu, tôi cứ ước có dịp về thăm phần mộ các cụ, gặp những hậu bối để nghe những câu chuyện vừa cảm động, vừa tự hào về nghĩa khí và nhân cách đáng kính của người xưa,cho đến dịp năm mới 2026 năm nay. 

Ở đất Ba Tri xa xôi cùng trời cuối đất Bến Tre, tôi được đến thăm phần mộ của gia đình thầy giáo Võ Trường Toản và phần mộ cụ Phan Thanh Giản.

Bài này sẽ phác vài nét về từng người vì cần phải viết một bài dài mới tạm đủ câu chuyện về những người thầy dạy dân ở vùng đất địa linh nhân kiệt này

Cụ Võ Trường Toản chưa từng làm quan một ngày nhưng những người nông dân trong vùng luôn thuộc nghĩa 4 chữ: Tri ngôn dưỡng khí khắc trên bia mộ của ông: có hiểu thấu đáo lời dạy của người xưa thì mới có thể đem sức mạnh thể chất tinh thần đóng góp cho đời. Ông là người dạy dân "đam mê học hỏi, sống đời yêu thương".

Còn ở mộ cụ Phan Thanh Giản, tôi gặp 2 viên chức nhà nước từ TPHCM về thăm quê và đến thắp nhang bàn thờ cụ. Họ hiểu sâu cuộc đời nhiều đắng cay và ít vinh quang của cụ mà một người hiền khác của dân Nam Bộ, ông Võ văn Kiệt đã khẳng khái viết về ông (xem bản thủ bút ông Kiệt viết): "Ông Phan Thanh Giản là một nhà yêu nước, thương dân sâu sắc. Tôi không chấp nhận những luận cứ qui tội ông là người bán nước (mãi quốc),đó là một nhân cách lớn đáng cho người đời học tập, noi theo". 

Hai nhà yêu nước Phan Tôn và Phan Liêm, con trai cụ nay vẫn còn tên đường ở Đa Kao, quận 1 (cũ) TPHCM và người cháu đời thứ 6 của ông, ông Phan Thanh Nhàn đã kể với chúng tôi về những lần ông dù là quan lớn triều đình về đây thăm dân, ông luôn mặc trang phục dân thường, hòa đồng trong dân.

Bến Tre , nơi làng Cái Mơn, xã Vĩnh Thành là nơi sinh thành của nhà bác học Trương Vĩnh Ký . Năm 1924, để tưởng nhớ công lao to lớn của cụ đã nghiên cứu, phổ biến chữ Quốc Ngữ, bảo tồn văn hóa Việt và phát huy tiếng Việt ngày càng giàu đẹp, người dân ở đây đã lập "Nhà bia tưởng niệm" cụ. Theo thời gian, khu vực này bị cũ và hư đổ, các doanh nhân của tỉnh, trong đó, đứng ra xin phép và hết lòng tổ chức là vợ chồng anh Trần Anh Thuy và chị Lê Thanh Trúc đã theo đuổi bền bĩ công việc này (mộ phần ông thì hiện ở quận 6 (cũ) TPHCM). Các nhà tôn tạo đã di dời mộ phần của ông bà ông về chung nhà bia này.

Chuyến về thăm lăng cụ Đồ Chiểu cũng ở huyện Ba Tri (cũ) thì tháng 9-2024, chương trình "Kịch và nghệ mùa 2" đã đưa hai nghệ sĩ Nguyễn thị Minh Ngọc và Thành Lộc về thăm lăng và đã có cuộc gặp gỡ ấm áp với các cô giáo và các em học sinh trường Đồ Chiểu chia sẻ câu chuyện bất ngờ đáng quí là tại huyện này, nhà trường có chương trình dạy về nghệ thuật diễn xướng "nói thơ Vân Tiên". Cụ là một thầy giáo mù nhưng suốt đời cụ dạy những bài học về lòng yêu nước sáng ngời mà tác phẩm nức lòng dân chỉ với khí giới thô sơ cũng hết lòng theo nghĩa quân khởi nghĩa là "Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc" của cụ.

Xứ dừa Bến Tre hiền hòa qua bao đời nổi tiếng với những người nông dân còn "mù chữ mà không mù văn hóa", thuộc thơ Vân Tiên yêu nước làu làu và học hành đúng tinh thần "đam mê học hỏi, sống đời yêu thương". 

Nên chẳng hổ danh...đất Bến Tre chính là ĐẤT HỌC.

TOP 5 CHỌN LỰA CỦA NĂM 2025.

 

Năm nào tôi cũng mong chờ, đón đọc stt về “TOP 5 CHỌN LỰA CỦA NĂM” của Hữu. Phan Hản Hữu, kỹ sư, bạn tôi, quen nhau từ những năm 2000. Cơ duyên thành bạn cũng hơi lạ. Ba má Hữu là “fan cứng” thường uyên đến  Hội Chợ Hàng Việt Nam Chất Lượng Cao tôi tổ chức ở An Giang hàng năm dịp vía bà và 8/3. “Khách hàng thân thiết” đến mức tôi tìm đến nhà thăm. THỉnh thoàng, đầu năm, Hữu hay nhắn messenger, sao năm nay chưa thấy thông tin gì về HC.HVNCLC ở An Giang cô ơi. Hữu học đại học Khoa học Tự nhiên ở TPHCM rồi đi du học ở Grenoble (Pháp). Chuyên môn là kỹ thuật nhưng chàng kỹ sư này mê đọc sách và mê thưởng thức nhiều môn văn hóa, nghệ thuật khác. 

Và đây là danh sách những chọn lựa của Hữu năm qua (tôi đồng ý khoảng 80%, một phần vì có những thứ Hữu kể mà tôi không biết, còn một số ít thì tôi có lựa chọn khác). Nhưng dù thích hay không, chọn lựa của Hữu như dưới đây cũng đáng tham khảo.

TOP 5 CHỌN LỰA CỦA NĂM 2025.

5 CUỐN SÁCH HAY NHẤT

1. Mã nguồn - Bill Gates

Một tệp mã nguồn của ông tỷ phú để chứng minh rằng trên đời này làm gì có tỷ phú tự thân? Mã nguồn của Bill là người bà dạy ông chơi đánh bài, chỉ cho ông cách suy luận và những trò lắc léo, là người mẹ luôn tìm kiếm cho con mình một môi trường học tập tốt, nhiều trải nghiệm nhất, rèn cho ông cách xây dựng các mối quan hệ; là ông bố thường đứng ra tổ chức trại hè, luôn đằng sau hậu thuẫn cho Bill những điều ông thiếu sót… Và là những tình bạn niên thiếu, những niềm vui, giận hờn, lỗi lầm hay mất mát ám ảnh.

2. Hoàng đế xứ Gladness - Ocean Vuong

Một quyển tiểu thuyết kỳ công của Ocean về những người sống bên lề của nước Mỹ, có cả những người Việt tha hương. Những con người đang vật lộn với cuộc sống nhưng chưa bao giờ từ bỏ sự tử tế, chưa bao giờ ngừng làm cho cuộc đời của mình có ý nghĩa. Sự tinh tế giàu chất thơ của Ocean không ngừng làm anh nổi da gà qua những chi tiết bình thường mà đắt giá, những khung cảnh gần gũi mà hiện lên lung linh như tranh. Dịch giả Trần Khánh Nguyên dịch quá hay, làm anh phải mua thêm một cuốn tiếng Anh để xem Ocean đã viết những câu ấy như thế nào... 

3. Triết học về sự ham muốn - Frederic Lenoir

Cuốn sách vừa hài hước vừa sâu sắc khi phân tích nỗi ham muốn của con người. Frederic đi từ Phật qua Jesus rồi thêm một loạt Plato, Aristotle... để giúp người đọc hiểu định nghĩa ham muốn qua các thời kỳ. Liệu ham muốn có phải là xuất phát tự thân? Liệu nó có xấu? Có đáng bị triệt tiêu? Thế nào là một nỗi ham muốn lành mạnh? Cuốn sách tưởng hề mà đọc xong thấy đầy tính ứng dụng. Thấy từng bước nhỏ trong việc điều chỉnh ham muốn của mình. Mà biết kiểm soát sự ham muốn, thật như là lùi một bước, trời cao biển rộng. 

4. The anxious generation (Thế hệ lo âu) - Jonathan Haidt

Phân tích tác động của Internet đến não người thì nhiều rồi, nhưng quyển này đi sâu hơn vào thế hệ alpha. Internet, nhất là mạng xã hội, đã làm thay đổi con trẻ như thế nào? Tại sao các con dễ trầm cảm hơn, nhất là con gái? Điều gì đã làm cho thế hệ các con dễ bị tổn thương, đòi hỏi chữa lành nhiều hơn là tụi U50 già cỗi mà lì đòn... Và điều đáng lo âu nhất là khi bạn biết những tác động đó đáng sợ nhưng bạn không thể nào dứt con trẻ ra khỏi thế giới đó được…

5. Mộng du khi xa xứ - Hồ Anh Thái 

Người Việt mà viết về chuyện đi nước ngoài thì không ai đỉnh bằng Hồ Anh Thái. Đã lâu rồi, anh không đọc bất cứ thứ gì giống như travel blogger, vì kiểu gì thì nó cũng na ná như nhau, nó như là lên hỏi google địa danh đó có gì vui hay lên instagram tìm hashtag xem chỗ đó có gì đẹp. Nhưng Hồ Anh Thái thì khác, một nhà văn, một nhà ngoại giao, một người được đào tạo bài bản về văn hóa... nên ổng viết cái gì nó cũng sâu sắc kỳ cục. Đặc biệt là quyển này, khi nhà văn liên tục đặt căn tính Việt vào môi trường toàn cầu. Thành ra, hơn cả chuyện đọc giải trí, đọc quyển này để biết mình cần thêm gì để hòa nhập năm châu!

5 SERIES HAY NHẤT

1. Khi cuộc đời cho bạn quả quýt

Phim về gia đình xuất sắc nhất trong nhiều năm gần đây. Pháp sư điện ảnh Hàn quá đỉnh, sao mà cái nhân vật nào trong phim cũng dễ thương, gần gũi với cả... người Việt Nam đến vậy? Ông bố, bà mẹ... qua bao nhiêu thế hệ, nền văn hóa vẫn cứ là yêu thương và hy sinh. Phức cảm mẹ, linh cảm mẹ  trong cái đại gia đình này nhiều lần làm anh mém khóc!

2. Trung tâm chăm sóc chấn thương

Joo Ji-hoon hóa thân thành phiên bản "bác sĩ quái dị" siêu đỉnh, mỏ siêu hỗn. Phim quá cuốn không chỉ vì những màn xử lý y khoa chỉ có trong mơ, mà còn là vì phong cách cool ngầu của bác sĩ. Phim giúp trình hỗn của anh lên một cấp độ mới, men hơn, bớt chợ hơn, và thời trang hơn.

3. Hunting wives

Ngược lại với bác sĩ mỏ hỗn, Hunting wives là phiên bản devil women xứ Texas, dùng súng như đồ chơi cùng đủ các thể loại 18+, nhưng kết thúc thì lại vô cùng... đàn ông. Nữ chính trong phim này đẹp một cách xuất sắc. Một vẻ đẹp vừa quyến rũ, vừa hết sức thao túng. Đẹp đến nỗi mà vợ anh nói đến ẻm còn mê huống hồ gì mấy chế les trong film.

4. The price of confession

Phim này thì lại đúng kiểu đi tàu lượn siêu tốc. Tần suất twist cứ gọi là dày đặc, chưa hết bàng hoàng với cú sốc này đã lại phải ú tim với một màn lật mặt khác. Đương nhiên, twist như thế thì thỉnh thoảng cũng lộ ra vài tình tiết khiên cưỡng, áp đặt của biên kịch. Nhưng diễn xuất của hai nữ diễn viên chính lôi khán giả lại với niềm tin to lớn. Cái ánh mắt lúc nào cũng rưng rưng, long lanh của Jeon Do-Yeon, đối lập với khuôn mặt sắc lạnh của Kim Go-Eun làm cuốn vãi chưởng!

5. Adolescence 

Tại sao một thằng bé 13 tuổi, sống trong một gia đình bình thường, ba mẹ quan tâm đầy đủ... lại giết bạn của nó? Mạng xã hội, tính nam độc hại, nỗi cô đơn, sự thiếu thấu cảm... hay là cái gì nữa? Có điều gì bất ngờ mà đau đớn hơn thế? Một bộ phim tâm lý không hế gay cấn, ngược lại, vô cùng nặng nề... nhất là thêm cái cách quay one-shot càng tạo thêm căng thẳng liên tục. Nhưng mà anh vẫn khuyến khích xem, xem để sợ, sợ rồi tìm cách thấu cảm với tuổi trẻ bây giờ nhiều hơn nữa, để một ngày không ai phải nói "thật không ngờ"

5 PHIM TRUYỆN HAY NHẤT

1. No other choice

Ở những phút đầu của phim, khán giả không thể thoát khỏi cái cảm giác rằng phim này giống Ký sinh trùng quá. Nhịp điệu, âm nhạc, màu sắc, nhất là gương mặt của Lee Byung Hun và So Ye Jin tự nhiên hề một cách quá đáng. Nhưng liền sau cảm giác đó là một câu chuyện thời đại, áp lực công việc, áp lực tuổi trung niên, áp lực thành công, những nước mắt ẩn sau nụ cười... làm cho phim hài đen này trở nên sâu sắc một cách ám ảnh (nhất là đối với những người ở tuổi như anh).

2. Tử chiến trên không

Phim hành động Việt Nam mãn nhãn nhất từ trước đến giờ. Câu chuyện phim chặt chẽ, diễn xuất của dàn diễn viên vô cùng đồng đều, nhịp phim gay cấn hợp lí... Tất cả vô cùng hài hòa cho một phim chiếu màn ảnh rộng. Ngoài Thái Hòa, những bạn như Thanh Sơn, Bảo Định, Xuân Phúc... làm cho anh có niềm tin vào tính nam trên màn ảnh Việt.

3. The conclave

Kể từ lúc biết đến khói đen, khói trắng trong phim Euro trip (xem lén lút ở nhà Đức), thì Mật nghị hồng y luôn là chủ đề lôi cuốn anh khi nhắc đến Vatican. Bộ phim này không chỉ nói về cuộc chiến chính trị, sự đấu trí tham vọng bên trong cuộc họp bí ẩn, lâu đời nhất của hành tinh; mà nó còn đề cao tính Thần học của Thiên chúa. Cú twist cuối phim đã đưa ý nghĩa của "Ngôi Hai làm người" lên một tầm vóc khác. Và kỳ diệu thay, sự lên ngôi Tông tòa của Đức Leo XIV đã diễn ra gần giống như cú twist trong phim.   

4. The match

Câu chuyện thầy trò, chuyện đối thủ, chuyện biết quên đi đỉnh cao của mình để mạnh mẽ bước tiếp... Tất cả được thể hiện một cách đầy đủ, thuyết phục trong bộ phim về hai kỳ thủ cờ vây hàng đầu Hàn Quốc này. Anh Lee Byung Hun diễn xuất thần sầu trong việc thể hiện sự khủng hoảng, hoang mang vì mất đi hào quang, nhưng rồi anh vực dậy được, trở lại với ánh mắt đầy bao dung, thấu cảm. Phim này xứng đáng được dùng làm case study cho tất cả các mối quan hệ thầy trò, sếp - lính, mentoring, coaching các kiểu... 

5. Zootopia 2

Mai mốt các công ty toàn cầu, thay vì tổ chức những tuần lễ DEI (Đa dạng/ Bình đẳng/ Hòa nhập) tốn kém, thì có thể khuyến khích toàn bộ nhân viên đi xem phim này. Má ơi một phim hoạt hình xuất sắc! Nó xóa bỏ mọi định kiến của trẻ nhỏ về cáo, về cừu, về mèo, về rắn... Hung dữ, độc ác giờ chỉ còn là một tính từ chứ không phải một nhãn dán. Còn gì hơn là một Utopia, thế giới đại đồng đáng mơ ước đến như thế?

5 PODCAST HAY NHẤT

1. Oprah's book club - Ocean Vuong

Bạn tuyệt đối phải nghe cái podcast này. Cho dù bạn éo hiểu tiếng Anh đi chăng nữa, thì cái chất giọng nhẹ nhàng, truyền cảm của Ocean Vuong sẽ liên tục làm bạn xúc động, nổi da gà. Nghe Ocean nói với Oprah rằng cô không biết đâu, lúc cô gọi cho em mời em lên show, em đã nhận ra giọng của cô ngay từ câu đầu tiên. Vì đó là giọng nói mà em nghe mỗi ngày trong tiệm nail của má em. Tất cả những người phụ nữ trong cái tiệm đó đều chăm chú lắng nghe giọng của cô. Dù họ không hiểu gì thì nó cũng chữa lành kỳ lạ... Nghe Ocean nói xong, anh lập tức nhớ tới cái cảm giác 4h30 chiều, ngồi ngoài hiên nhà ở cầu Tầm Bót nghe đài phát thanh trực tiếp xổ số.

2. Have a sip - Tấn Lộc

Một chương trình hiếm hoi mời được anh Tấn Lộc, biên đạo múa tài danh. Nghe giọng anh run run, ngần ngại ở những phút đầu tiên, ai cũng sẽ tin rằng sự khiêm tốn ấy là thật. Rồi khi nói về múa, về những tác phẩm... giọng anh trở nên đầy năng lượng, hào sảng... khiến ai cũng tin rằng đam mê ấy cũng quá thật, nó truyền đến người nghe một cách trọn vẹn. Nghe anh Tấn Lộc để thêm hiểu tư duy của một nghệ sĩ lớn, và học được thái độ "lúa chín cúi đầu" của anh.

3. Have a sip - GS Chung Hoàng Chương

Anh không hề biết GS Chương trước đó, nhưng chỉ trong 90 phút của chương trình thôi, anh kết luận luôn: tôi muốn trở thành một ông già như thế này. Một ông già 80 tuổi, sống xa Việt Nam bao lâu mà vẫn cong lưỡi rõ ràng từng chữ s. Một ông già kể truân chuyên đời mình một cách điềm nhiên. Và nói về sự khác biệt thế hệ một cách trung dung, không hề lắc léo rằng hồi đó tui khổ lắm, tụi trẻ bây giờ nó sướng... Và học luôn cái cách GS tận hưởng cuộc sống của mình: giờ 1 tháng tui ở Pháp vì đồ ăn ngon, 1 tháng ở Mỹ chơi với con tui, 1 tháng ở Chiang Mai vì bạn bè tui rủ về dạy ở đó, còn lại tui ở xứ tui...

4. Kháng thương - Hari Won

Quá bất ngờ trước câu chuyện của chị Hari. Cái cách chị nói chuyện về căn bệnh của mình, cách chị vượt qua nó, cách chị cùng chồng mình trân trọng cuộc sống, tận hưởng những giây phút ngắn ngủi bên nhau... thật sự cảm động.

5. The Tri way - Phương Nam

Năm rồi anh xem khá nhiều hài độc thoại khi ngồi trên những chuyến xe. Để đến lúc Phương Nam kể câu chuyện của bạn ấy, giải thích lý do bạn ấy làm hài độc thoại, những điều bạn ấy gửi gắm, những lần bạn ấy bị chửi vì "tốn cái lều"... anh thấy mình nể bạn trẻ này quá. Thấy nể sự thông minh, nhanh nhạy của bạn, thấy tài năng như bạn cần phải được phổ biến rộng rãi hơn, vì sự hài hước sẽ cứu rỗi cái thế giới này.

5 BÀI HÁT HAY NHẤT

1. Về đây chơi nghen - Bùi Công Nam ft Rhymnastic

Bản nhạc ngẫu hứng sáng tác trong show Gia đình ha ha, tiếng guitar mộc mạc, giọng ca sĩ hơi khàn vì rượu, kỳ cục thay, lại là bài hát anh nghe nhiều nhất trong năm vừa rồi. Bạn cũng nghe đi, nghe "mặt trời chưa buông nhưng phiền muộn đã buông" để thấy nhớ quê, nhớ chiều về trên sông Cái, nhờ mặt sông chỗ cầu Duy Tân lấp lánh ánh bạc, những chiếc đò chông chênh ngoài công viên Nguyễn Du, nhớ hai ông bà già lặng lẽ chờ con cháu trong ngôi nhà bình yên ấy...  

2. Kho báu - ver S'trong ft Rhymnastic

S’trong trở lại quá xuất sắc, nhưng Rhymnastic mới là nhân tố X trong phiên bản này. Sự thông minh trong dùng từ của Rhym đúng là “kho báu” mà anh được biết đến trong năm nay, thật quả là thiếu sót.

3. Phép màu - Nguyễn Hùng  & Maydays

Cảm giác nghe lại Vũ của những ngày đầu “Lạ lùng” song ca cùng Lý thuở còn “Chênh vênh”.  Năm vừa rồi là năm của Nguyễn Hùng, chỉ mong em luôn trau dồi tâm hồn mình để đi đường dài cùng âm nhạc.

4. Từ chối nhẹ nhàng thôi - Tiên Cookie - ver Bùi Lan Hương & Chị đẹp

Nhờ Bùi Lan Hương và bài này mà anh biết đến cái gọi là X-part. Đem nguyên một đoạn thơ hết sức lẳng của Hồ Xuân Hương cộng với kiểu liền chị đong đưa, Hương  làm cho nguyên cái show này từ đó đến tàn cuộc là show của em.

5. Viết tiếp câu chuyện hòa bình - Nguyễn Văn Chung - ver Võ Hạ Trâm ft Đông Hùng 

Anh không phải là fan của A50 hay A80 gì cả, nhưng anh tuyệt đối thích kiểu Bắc Nam hoà giọng của hai bạn này trong một sáng tác đầy âm hưởng Nam Bộ. Hình ảnh của hai bạn trên đại lộ Lê Duẩn ngày hôm đó cũng sáng, chuẩn mực và mang tính đại diện cho sự hòa hợp nhất chương trình..

St