Bài học "hàng nghìn năm vẫn đúng" của 1 vị hoàng đế La Mã, 1 thống tướng và 1 nhà văn bị liệt: Giữa muôn trùng giông bão, mắt bão hóa ra là nơi bình yên nhất

 

Ai cũng có những ngày tồi tệ trong đời, nhưng chỉ cần tìm cho mình dù chỉ một giây phút bình yên, bạn sẽ vượt qua được vô vàn giông bão trước mắt.

Đã là con người, không ai có thể tránh khỏi việc bị stress.

Trước kia, tổ tiên của chúng ta căng thẳng mỗi ngày vì phải đi tìm cái ăn chỗ ngủ, chiến đấu chống lại thú dữ. Giờ đây, cuộc sống đã trở nên hiện đại hơn, thức ăn dư thừa, thú dữ cũng không còn. Thế nhưng, stress vẫn là nỗi ám ảnh trong cuộc sống.

Vậy những người đi trước đã làm thế nào để không bị stress, và liệu chúng ta có thể bắt chước không? Câu trả lời là có. Ngoài ra, chúng ta có thể học hỏi tấm gương quản lý stress từ những người nổi tiếng dưới đây.

Hoàng đế La Mã Marcus Aurelius vẫn sống rất thanh thản dù gánh trên vai trách nhiệm duy trì sự bình an của đất nước.

Tổng thống Mỹ Dwight Eisenhower lãnh đạo quân Đồng minh giành chiến thắng trong Thế chiến II mà không bị kiệt sức.

Tác giả kiêm chiến lược gia Robert Greene mất khả năng đi lại sau một cơn đột quỵ, nhưng vẫn duy trì được phong thái và năng suất làm việc.

Chúng ta đã không nhận ra rằng trong giông bão vẫn còn tồn tại một chốn bình yên - chính là tâm điểm của cơn bão.

Chạy trốn mà không cần đi xa

"Con người cố gắng chạy trốn - bằng cách về nông thôn, ra bãi biển, đi lên núi. Bạn cũng ước mình có thể làm vậy. Điều ngu ngốc là: bạn có thể chạy trốn bất cứ khi nào bạn muốn. Bằng cách đi sâu vào nội tâm. Chẳng có nơi nào yên bình - tránh xa khỏi mọi sự quấy rầy - hơn là chính tâm hồn bạn. Một hồi ức về hiện tại, và ở đó chính là sự tĩnh lặng tuyệt đối" - Marcus Aurelius viết trong tác phẩm "Thiền định".

Những dòng trên được viết từ năm 180 SCN, nhưng ý tưởng "chạy trốn" vẫn thường xuyên được con người hiện đại nhắc tới. Đã bao nhiêu lần bạn ước mình có thể chạy trốn, nhâm nhi ly nước mát nơi biển xanh cát trắng?

Tuy nhiên, chẳng hoàng đế nào được phép "chạy trốn". Việc trị vì đất nước không cho phép ông dành thời gian cho một kỳ nghỉ xa hoa. Trên thực tế, Marcus Aurelius liên tục phải đối mặt với căng thẳng từ công việc và cuộc sống.

Marcus Aurelius

7 trong số 13 người con của Marcus Aurelius mất sớm.

Một người bạn kêu gọi bạo loạn để lật đổ ông, mà nguyên nhân lại bắt nguồn từ lá thư của chính người vợ đầu gối tay ấp.

Đại dịch Antonine đã bùng phát trên toàn đế chế, giết chết gần 10% dân số thành Rome lúc bấy giờ.

Một bộ tộc German đã nổi dậy và tấn công La Mã, buộc Marcus Aurelius phải sống nốt phần đời ốm yếu còn lại trong các doanh trại Spartan.

Sống một cuộc đời căng thẳng như vậy, nhưng Marcus Aurelius chưa từng biến thành một tên bạo chúa. Vậy ông đã làm điều đó bằng cách nào?

Marcus Aurelius từng tiết lộ trong nhật ký rằng ông "chạy trốn" bằng cách đào sâu vào tâm hồn mình. Cuốn nhật ký mà ông đem theo - thứ sau này trở thành tác phẩm "Thiền định" - chính là lối thoát của vị hoàng đế La Mã này. Chỉ mất vài giây, ông có thể tìm thấy bình yên tuyệt đối cho riêng mình.

Ngay cả một vị hoàng đế bận rộn cũng tìm được lối thoát mà không phải chạy trốn, vậy sao chúng ta lại không thể? Chúng ta đâu cần nhảy lên máy bay để đi đâu đó thư giãn. Sự bình yên thật ra luôn hiện diện gần hơn chúng ta nghĩ - ở trong tâm hồn của mỗi người.

Kiểm soát cuộc sống để làm mới bản thân

Là tư lệnh tối cao của quân Đồng Minh, thống tướng Dwight "Ike" Eisenhower có nhiệm vụ điều hướng các chính trị gia, các tướng lĩnh sơ cấp đến từ nhiều quốc gia và nhiều mặt trận. Khối lượng công việc đồ sộ này tất nhiên đã gây căng thẳng cho ông.

Thống tướng George Marshall - cấp trên của Eisenhower - đã đặc biệt căn dặn ông: nếu không giải quyết được stress, đó sẽ chính là tử huyệt của ông.

Cuối cùng, Eisenhower cũng tìm ra cách. Thỉnh thoảng, ông sẽ đến một ngôi nhà được gọi là "Telegraph Cottage" nằm ở ngoại ô London (Anh) để thư giãn, mà không dùng bất kỳ thiết bị liên lạc nào.

Dwight Eisenhower

Tại đây, Eisenhower không ngừng làm mới bản thân và học cách kiểm soát cuộc sống. Thay vì bận bịu làm việc với các bên tham chiến, ông dành thời gian để nấu ăn, đọc tiểu thuyết cao bồi, chơi golf và đi dạo. Nhờ vậy, vị tướng đã giải tỏa được những căng thẳng tích tụ bấy lâu nay.

Bí quyết thư giãn không nằm ở bản thân ngôi nhà, hay việc nằm một chỗ và không làm gì cả. Điều quan trọng là chúng ta phải học được cách giành lại quyền kiểm soát cuộc sống - thứ mà thế giới đã tước đoạt đi bấy lâu nay.

Tận dụng khoảng "thời gian chết"

"Tôi bị kẹt trong văn phòng của chính mình. Nhưng mỗi khi đọc sách về lịch sử cổ đại, tôi cảm tưởng như mình đã dịch chuyển tới Hy Lạp. Tôi không còn ở trong văn phòng, mà hiện diện ở khắp nơi trên thế giới. Hãy tận dụng thời gian này giải thoát cho bản thân, đắm chìm trong các triết lý, lịch sử và tiểu sử vĩ đại. Đó là cách để tạo ra thời gian có ích." - Robert Greene nói trong Daily Stoic Podcast.

Tác giả kiêm chiến lược gia Robert Greene đã mất khả năng đi lại sau một cơn đột quỵ. Chẳng những stress vì không thể vận động như lúc xưa, ông còn phải đối mặt với hàng giờ đồng hồ tập luyện phục hồi chức năng nhàm chán.

Trong một buổi phỏng vấn, ông đã so sánh "thời gian chết" với "thời gian có ích". Thời gian chết khi bạn vô thức xuôi theo dòng chảy xung quanh mình, nhưng không thực sự tham gia. Lúc đó, bạn không thực sự kiểm soát được thời gian của mình, vì vậy cảm thấy stress cực độ.

Tuy nhiên, bạn có thể tạo thêm thời gian cho bản thân bằng cách sử dụng nó một cách có ích. Chẳng hạn, Greene đã dùng như giờ phục hồi chức năng để vận động cơ bắp thay vì chỉ nghe nhạc. Ngoài ra, những giờ làm việc văn phòng cũng trở nên có ích hơn vì ông đã học được cách kiểm soát não bộ mình. Kể cả khi không thể đi lại, ông vẫn có thể đọc sách và nghiên cứu như bình thường.

Thời gian có ích được tạo ra bởi sự kiểm soát. Hãy giành quyền kiểm soát bằng cách biến thời gian chết thành thời gian có ích. Giống như Eisenhower và Aurelius, Greene đã tìm ra cách để làm mới bản thân và giải tỏa stress nhờ có thời gian học cách kiểm soát cuộc đời mình.

Trong giông bão, mắt bão chính là nơi bình yên nhất

Để giải tỏa căng thẳng, chúng ta không cần lên máy bay đi chơi xa, hay nghỉ dưỡng ở khu resort đắt tiền nơi hoang đảo. Lối thoát thật ra luôn gần hơn chúng ta nghĩ.

Marcus Aurelius tìm thấy lối thoát qua những trang nhật ký. Ông thực sự đắm chìm trong suy nghĩ của chính mình và không bị thế giới hỗn loạn xung quanh ảnh hưởng.

Dwight Eisenhower tìm thấy lối thoát bằng việc nấu ăn và dành thời gian chăm sóc bản thân mỗi khi có thể.

Cuối cùng, Robert Greene tìm cách chuyển đổi thời gian chết bị kẹt trong nhà thành thời gian có ích bằng cách đọc sách và nghiên cứu.

Chỉ cần giành lại quyền kiểm soát một thứ gì đó từ tay định mệnh, chúng ta có thể bước vào cái tâm yên bình giữa muôn trùng giông bão căng thẳng. Đó là thứ đã giúp một vị hoàng đế La Mã giữ bình tĩnh trước áp lực, duy trì "cái đầu lạnh" của một vị thống tướng trong chiến tranh, cứu sống một tác giả nổi tiếng khỏi sự tuyệt vọng của bệnh tật.

(Theo Medium)

Người Việt và lối tư duy theo mặt bằng

Bạn vừa cất một căn nhà. Nếu bạn thổ lộ với người Mỹ, người Mỹ sẽ hỏi bạn đã xoay sở với chi phí, các khoản vay, thậm chí tiền bảo hiểm của ngôi nhà ra sao. Trong khi đó, một người Nhật sẽ quan tâm liệu ngôi nhà có ở trong vùng thường xuyên xảy ra thiên tai hay không, kết cấu rung lắc đến đâu. Người Ý sẽ tò mò về việc bạn chọn nội thất trang hoàng theo phong cách nào, trong nhà có bao nhiêu món đồ cổ. Người Ba Tư sẽ gợi ý nền nhà được trải bằng loại thảm gì, màn cửa sổ nên treo chọn màu và hoạ tiết gì. Người Pháp sẽ muốn biết kiến trúc sư thiết kế xuất thân từ đâu, anh ta thích loại rượu vang nào. Trong khi đó, người Trung Quốc thì sẽ dò hỏi xem hàng xóm của bạn có phải là người Hoa hay không và khoảng cách từ Chinatown đến nhà bạn bao xa…

Người Việt Nam tư duy ngôi nhà theo mét vuông, tức, mặt bằng sử dụng. Điều này không phải nguyên do từ sự yếu kém về bộ môn hình học không gian. Tư duy được hình thành từ quá trình văn hoá, văn minh, lịch sử. Lịch sử Việt Nam là lịch sử của chiến tranh. Ngàn năm binh lửa ngoại xâm, nội chiến đã cho người Việt sự nhận thức cao về lãnh thổ, đất đai, là thứ không thể nhượng bộ cho giặc – “giặc đến nhà đàn bà cũng đánh”, “một tấc không đi một ly không rời”. Trong nền văn minh nông nghiệp, đất đai cũng là tư liệu sản xuất, đảm bảo đời sống, đem lại sự ấm no đủ đầy, cho nên, tấc đất tấc vàng.Rất dễ cho bạn nếu người đối diện là dân Việt Nam. Vì bạn chỉ cần nhớ chính xác diện tích sử dụng của căn nhà là đủ.

Có lẽ tư duy theo mét vuông tiếp tục là nếp nghĩ trong thời hiện đại. Đặc biệt trong quá trình đô thị hoá, bất động sản trở thành một thị trường đầy sôi động càng khiến người ta quá bận tâm xử lý mặt bằng nhưng lại thiếu những chăm chút cho giá trị tinh thần. Nói như TS.KTS Ngô Viết Nam Sơn, là đặt sai hệ quy chiếu lợi ích: “Lợi ích địa ốc cao nhất không phải lúc nào cũng chỉ đạt được nhờ vào tư duy mét vuông (thiên về số lượng mét vuông) như người ta thường lầm tưởng, mà còn có thể nhờ vào tư duy giá trị sống (thiên về “chất lượng” mét vuông).

Với tư duy mét vuông, nhà đầu tư thường hy sinh bớt các chỉ tiêu về chất lượng sống, như thu hẹp diện tích cây xanh, xây dựng quá dày đặc làm giảm sự riêng tư vì căn hộ thường bị các căn hộ khác nhìn thẳng vào và giảm sự yên tĩnh do tác nhân ồn và sự chung đụng với các hộ lân cận gia tăng. Người ta thường không thấy rằng công trình thấp tầng và mật độ xây dựng thấp mới là cao cấp nhất, chứ không phải công trình cao tầng”. Từ đây, có thể thấy được nguyên nhân sâu xa của việc đánh mất bản sắc đô thị đang diễn ra tại Hà Nội, TP.HCM.

Nhà ống phố cổ liệu có phải là kết quả của lối tư duy theo mặt bằng ?

Tư duy mét vuông cũng tạo ra những “biến chứng” khó chịu trong lối ứng xử với không gian sống của người dân, nó ít nhiều khống chế đời sống văn minh ở. Ý thức công năng sử dụng (chứ không phải sở hữu) đã làm suy giảm sự gắn bó cội rễ giữa con người với không gian sống nói riêng và hồn vía đất đai nói chung. Mặt khác, sự cắt rời không gian sử dụng ngôi nhà với không gian công cộng đã làm nảy sinh tâm lý thực dụng trong ứng xử văn hoá công cộng. Người Việt xem không gian công cộng là thứ “cha chung không ai khóc” nên khi cần thì lấn chiếm, lúc không cần thì tha hồ gây ô nhiễm bằng các hình thức khác nhau.

Một trong những điều nữa thể hiện tư duy mặt bằng đó chính là sự thiếu quan tâm đến những thiết kế đa dạng về không gian sống trong chính ngôi nhà mà chỉ quan tâm đến độ rộng, hẹp. Để là gì? Tôi tình cờ tìm thấy phần gợi ý cho câu trả lời trên ở phần Góp ý cho cuốn Văn minh vật chất của người Việt (Phan Cẩm Thượng, NXB Tri thức 2011), hoạ sĩ Phan Bảo, một trong những nhà nghiên cứu am hiểu về đời sống vật chất của người Việt ở đồng bằng sông Mã, vùng đất có nhiều di chỉ văn hoá cội nguồn người Việt cổ: “Ở xứ Việt ta, nhà cửa chỉ có một công năng: là nơi trú ngụ nói chung. Nhà ở có thể làm đình chùa, đền tạ và đình chùa đền tạ cũng có thể làm nhà ở về mặt kiến trúc (trừ hai món nhập khẩu là tháp và nhà thờ Thiên Chúa giáo). Hàng nghìn năm đi học đi thi mà cái nhà trường cũng chỉ là cái nhà ở ngã cửa ván ra hoặc trải chiếu nằm xuống mà viết. Có lẽ chỉ có kẻ sĩ Việt Nam là nằm bò toài ra mà viết, mà học, xong rồi có thể lăn quay ra ngủ luôn (xem Lều chõng của Ngô Tất Tố). Nhà Nho ta ư? Ăn cơm, viết sách, nghe hát và ngủ với cô đầu chỉ loanh quanh trên một chiếc chiếu. Vậy ở đâu trải chiếu thì ở đấy có đủ mọi chuyện. Vào chùa lấy chiếu chùa ra ta ngồi. Vậy cái nhà Việt Nam thật tối giản: trên có mái, dưới có nền (trong Nam bộ lại còn không có cả nền cao, nền nhà, nền sân, nền đường, nền vườn bằng nhau), chung quanh để trống, chỉ có mùa rét mới lấy liếp che lại, ở giữa trải chiếu, thế là xong. Nhà to hơn tức là nhà dài hơn vì chắp thêm gian (quy chế chính: 1 gian, 2 gian, 3 gian,… 11 gian, 13 gian là cung vua phủ chúa rồi). Tại sao ông tiến sĩ lại ngồi ghế chéo (Ghế chéo lọng xanh ngồi bảnh choẹ – thơ Nguyễn Khuyến)? Bởi vì ghế ấy cũng chỉ là tạ thôi, ông tiến sĩ về nhà với cha mẹ thì ngồi chiếu trải lên đất, lên công đường thì ngồi chiếu trải lên sạp, vua cũng thế thôi (vua Lê Cảnh Hưng bảo Nguyễn Huệ ngồi ghé lên sạp với mình – xem Hoàng Lê nhất thống chí). Vì thế, xem kiến trúc Việt Nam có gì mới lạ không thì xem chạm chắc ở mấy chỗ kẻ bẩy, tức bàn tay có nóc mái vậy. Có điều, ngói của đền miếu rất to nặng, đó là do ý muốn chống gió bão lật mái đấy. Nhà trống tha hồ cho gió lùa. Cơn bão năm 1905 ở Huế lật cả cầu Tràng Tiền mới làm xuống sông mà Ngọ Môn vẫn y nguyên chẳng sao cả.

Theo tôi, nghệ thuật kiến trúc không phải là nghệ thuật chạm khắc hay sơn vẽ. Và ta nên tách các món này ra.

Nhà sàn chẳng qua chỉ là một ngôi nhà có cái đặc biệt hơn mà thôi, Nó cũng là nhà tầng. Nhà cửa Việt Nam chuộng bóng tối là vì người ta chẳng cần ánh sáng nhiều làm gì. Phải chăng cần nhìn rõ các tượng Phật Thánh? Muốn đọc sách thì ra ngoài hiên rồi. Ngày nay có nhiều nhà hiện đại cao to (nhà dân dụng) nhưng cũng chẳng để làm gì ngoài chuyện đi ngủ, vậy nhà cửa đóng im ỉm suốt ngày có khách thì mời đi quán. Các ông hoạ sĩ mới đòi nhà sáng sủa thôi. Nhà dân nông thôn Việt Nam ta rất cần cái sân trước cửa, không phải chỉ để phơi phóng các thứ mà tiện dụng hàng ngày. Uống rượu buổi chiều ư? Trải chiếu ngoài sân. Nhà có đám ư? Dựng rạp ngoài sân. Do đó, sân này phải khô cứng và trống thoáng. Điều đó dẫn đến kết cấu nhà có hiên bè rất rộng, mỗi kẻ bẩy ra một khoảng kẻ nữa tức hè tính từ cột con ra rộng hơn 2m.

Công năng sử dụng nhà đơn giản, cho nên kiến trúc tối giản và đơn điệu. Trong kho tàng thành ngữ để chỉ người giàu kẻ nghèo trong xã hội đã có thấp thoáng cái tư duy về kiến trúc: gia cảnh nghèo thì gọi là “nhà ổ chuột”, “nhà rách vách nát”, “nhà xiêu vách đổ”, “nhà dột cột xiêu”, “nhà tranh đố sậy”, còn để chỉ những kẻ giàu có trong xã hội, thì: “kín cổng cao tường”, “nhà cao cửa rộng”, “nhà vàng gác tía”… Và vẫn với tư duy trọng về chất liệu và mặt bằng đó, người Việt mở rộng cách nói về những không gian sống rộng hơn ngôi nhà như sau: thường dùng thành ngữ “màn trời chiếu đất” để chỉ cảnh tiêu điều khốn khổ sau những trận thiên tai, địch hoạ, hay “nhà ngang dãy dọc” để chỉ sự giàu có của một cơ nghiệp hoặc sự khá giả sầm uất của một khu dân cư.

Còn đây, năm 1931, ông Phan Khôi phê phán về cái văn minh “kinh hoạch” phố phường trên báo Đông Tây (số 114): “Nhà cửa phố xá, cái thì lồi ra, cái thì lõm vào, chủ nó mỗi người cất theo mỗi ý riêng mình, không buộc phải đúng quy củ nào hết”.

Trong quá khứ của người Việt, mọi sự phấn đấu trong đời sống kinh tế dường như chỉ tập trung để đạt tới một mục tiêu – được sử dụng một ngôi nhà to, bề thế hơn là những giá trị sống thuộc về môi trường, văn hoá liên quan. Bàn tay của kiến trúc sư có lẽ chỉ có giá trị trong vài năm gần đây, khi đất chật người đông, làn sóng nhập cư vào đô thị ồ ạt, quá trình đô thị hoá nhanh chóng làm cho cơ hội ở rộng với nhiều người không còn, thay vào đó là những xoay sở giải pháp ở gọn. Mặt khác, truyền thông đã giúp người dân mở mang cái nhìn, tiếp thu văn hoá hưởng thụ, trình độ và nhận thức về chất lượng sống đã có những thay đổi lớn. Người ta nhận ra ngôi nhà không phải chỉ để đơn giản là trú mưa trú nắng hay… ngủ, mà còn để góp phần làm đẹp mỹ quan chung, bản thân nó phải là một không gian khoa học, đáp ứng những nhu cầu công năng và thụ hưởng những giá trị tinh thần, văn minh.

Nhưng còn lâu mới xoá bỏ được sạch cái dấu ấn tư duy mặt bằng, khi mà hiện nay, do sự chắp vá, bất nhất và thiếu đồng bộ về quy hoạch. Cho đến nay, tiêu chí đánh giá của Nhà nước về việc nhận diện không gian ở của người dân vẫn theo tư duy mét vuông. Một báo cáo gần đây của cơ quan chức năng, tại Việt Nam, nơi đô thị vẫn còn tồn tại nhiều hộ gia đình nghèo xoay xở sống trong những “ngôi nhà” chỉ 3m2, tiêu chuẩn còn thấp hơn ngưỡng chuẩn tối thiểu của điều kiện để xét, xếp vào diện vô gia cư trong thời bao cấp là < 5m2. Báo cáo trên cũng cho hay, trên lý thuyết thì từ năm 2.000 Nhà nước đã nâng chuẩn lên 6 – 8m2 thì được cấp nhà ở xã hội.

Theo tổng điều tra dân số và nhà ở Việt Nam được tổng cục Thống kê công bố vào tháng 12.2009 thì trung bình diện tích nhà ở của mỗi người Việt Nam là 18,6m2. Cũng theo đợt điều tra này, thì tại Việt Nam cứ 2.000 hộ sẽ có một hộ không có nhà ở. Hộ không có nhà ở được định nghĩa là không có chỗ ở, hoặc không đáp ứng được 1 trong 3 điều kiện: có diện tích sàn tối thiểu 4m2; tường cao ít nhất 2m; có cấu trúc riêng biệt và độc lập. Trong các hộ có nhà ở, thì số hộ có nhà kiên cố chiếm 47%; nhà bán kiên cố chiếm 37,8%; nhà thiếu kiên cố chiếm 7,8%; và nhà đơn sơ chiếm 7,4%.

Mức độ tin cậy vào những con số thì còn tuỳ vào sự lạc quan hay bi quan của từng người tiếp nhận. Song cuộc điều tra trên cho thấy ngay cả trong tiêu chuẩn đánh giá nhà ở của một cơ quan chức năng, thì khái niệm chất lượng sống của một không gian ở mang lại cho con người chỉ có thể dừng lại ở mức độ “an toàn” (kiên cố) hay thiếu an toàn (không kiên cố, đơn sơ). Có thể tiêu chí trên phù hợp với một đất nước phát triển chậm, dân số tăng nhanh nên việc đảm bảo đời sống tối thiểu của người dân (chỗ ở) còn nhiều “tồn tại” nói chi đến chất lượng sống, sự hưởng thụ giá trị sống trong công trình nhà ở.

Tư duy mét vuông còn là một thứ hệ luỵ lịch sử. Điều đáng nói, là nó tác động không nhỏ đến tư duy quy hoạch đô thị. Sự hiện đại hoá bừa bãi, sự nao núng trong những chiến lược vươn cao vì mục tiêu công năng, mở rộng mặt bằng sử dụng theo cao độ đang giết chết những môi trường hài hoà và bản sắc đô thị và mỹ quan. Đa số các công trình kiến trúc gần đây lại lấy nguồn cảm hứng không từ xu hướng kiến trúc nhạy cảm với công nghệ mới, bền vững và quan tâm đến môi trường, lợi ích xã hội mà lại chọn lựa xu hướng lợi ích thương mại.

“Một cái lẩu kiến trúc” – KTS Olivier Souquet đã nói như thế về kiến trúc TP.HCM trên tạp chí Kiến trúc số 203, 3.2012. Ông viết: “Xu hướng thương mại: hoàn toàn tuỳ thuộc vào thị trường bất động sản vốn dĩ không ổn định, chỉ có thể làm ra những bản sao, nếu không theo mô típ “tân thuộc địa” thì là “tân phong cách Victoria”, pha một chút phong cách Á châu (mà cũng chưa chắc là đến từ châu Á). Tiêu biểu là những kiến trúc phong cách Singapore với các thứ cột Corinthe Hy Lạp, chẳng khác gì một cái lẩu kiến trúc và cũng chẳng nói lên được ý đồ là cái gì”.

Bao lâu thì người Việt sẽ quan tâm đến ngôi nhà của bạn theo hướng “ý đồ là cái gì”? Bao giờ thì người Việt hết tư duy không gian sống theo mặt bằng? Có lẽ sẽ không bao giờ. Vì người ta không chỉ có thể chắp vá và sửa chữa, không thể dọn sạch để làm lại. Quy hoạch kiến trúc rất khác với cách người ta thiết kế mỹ thuật cho một cái bánh kem.

Ngày nay, một đất nước thu nhập đầu người còn thuộc hạng thấp lại có những thành phố trung tâm được xếp vào hàng những đô thị đặc biệt có giá bất động sản cao bậc nhất trên thế giới là điều chưa hẳn là vui. Một thị dân thu nhập trung bình khó có thể nghĩ đến chuyện sở hữu một không gian sống tử tế trong thành phố mà họ gắn bó và cống hiến. Và đây là biểu hiện của một thứ “tư duy mặt bằng” mới: trong những câu chuyện, người ta vẫn dùng cụm từ “chỗ chui ra chui vào” để chỉ ngôi nhà.

Nguyễn Vĩnh Nguyên – Theo SGTT

BƠI CÙNG CÁ MẬP MÀ KHÔNG BỊ NUỐT CHỬNG

Đọc quyển này đi!
----
TOÀN BỘ TÂM HUYẾT CUỘC ĐỜI CỦA HARVEY MACKAY
📖

Về tác giả:

Harvey B. Mackay là CEO tập đoàn Mackay Envelope Corporation nổi tiếng, một nhà báo chuyên trách về vấn đề nghiệp đoàn nổi tiếng không kém. Ông cũng là tác giả cuốn “Tự đào giếng trước khi chết khát”.

Nội dung chính:
📖
 CHƯƠNG I - “TÔI LẤY 15.000 VÉ TRẬN BÓNG TỐI NAY”
Khi mười một tuổi, tôi đã giành được giải bán được nhiều vé nhất cho đội St. Paul Saints trong buổi khai mạc. Sở dĩ tôi bán được nhiều vé vì tôi đã nói với mọi người rằng nếu mua vé của tôi, tôi có thể đưa họ vào phòng thay đồ gặp các cầu thủ, vì ba tôi là thành viên của hiệp hội báo chí địa phương. Nhưng không may là tôi đã không hỏi trước ông, vào ngày diễn ra trận đấu, ông bận công tác khác. Chúng tôi không tiếp cận được cầu thủ. Lòng tin của khán giả đối với tôi chỉ còn là con số không.
Ai cũng có thể bán được hàng khi biết thổi phồng sự thật đôi chút. Nhưng không thể gọi là thành công nếu chỉ bán được một đơn hàng đầu tiên. Trong ngôn ngữ quảng cáo: “Sáng tạo sẽ nhận được nhiều tiền, tính toán quá thì sẽ mất tiền”. Có thể bạn chẳng để ý gì đến khách hàng, nhưng họ luôn theo dõi bạn và bạn càng thành công, bạn càng khác biệt và họ càng tìm cách trả thù.
CHƯƠNG II - BÀI HỌC VỀ NGHỆ THUẬT BÁN HÀNG
Bài 1: Không phải bản thân món hàng đáng giá bao nhiêu, mà quan trọng là mọi người đánh giá nó đáng bao nhiêu.

• Cảm nhận của chúng ta về giá trị của một món đồ không phải từ giá trị nội tại của nó, mà do nhu cầu từ những người chung quanh tạo ra. Cho nên, trước khi cung cấp, việc đầu tiên là phải tạo ra nhu cầu. Marketing là nghệ thuật tạo ra bối cảnh mà nhiều người xung quanh muốn mua sản phẩm, dịch vụ của mình.

Bài 2: Đề xuất dù hấp dẫn đến mức nào cũng vẫn có điểm yếu

• Anh em nhà Ghermezian đề xuất đầu tư 1,5 tỷ đô la vào 50 mẫu đất hoang ở ngoại ô một bang. Thật hấp dẫn. Họ cho rằng họ nhận được hỗ trợ của thống đốc bang, thế là đủ. Sai lầm! Những chính trị gia có khách hàng của họ, liệu đây có phải là điều mà khách hàng của họ - các cử tri - mong muốn, để họ tiếp tục được ủng hộ trong cuộc bầu cử sắp tới?

Bài 3: Biết một chút về khách hàng quan trọng ngang với hiểu tường tận về sản phẩm

• Các chính trị gia chỉ ủng hộ những đề xuất được công chúng ủng hộ, cho nên, cần tạo một xu thế trong cử tri có lợi cho đề xuất. Nghĩa là cần tạo mối quan hệ công chúng một cách chuyên nghiệp. Hiểu khách hàng đồng nghĩa với việc hiểu họ muốn gì. Có thể họ cần hàng hóa của bạn nhưng cũng có thể là bất cứ thứ gì khác mà bạn cần quan tâm tới một con người.

Bài 4: Bộ hồ sơ khách hàng 66 thông tin

• Chúng ta luôn tìm hiểu người khác, nhất là những người mình cần thuyết phục. Bản chất của người mua là luôn hoài nghi và sẵn sàng chỉ trích món hàng của bạn. Đó là nghĩa vụ của họ. Iacocca khẳng định: “Người không hiểu người khác thì không thể bán hàng được”. Nên tôi xây dựng hồ sơ khách hàng với 66 thông tin về mặt lý lịch, học vấn, gia đình, công việc, sở thích sống, phong cách sống…

Bài 5: Tiếp tục về hồ sơ 66 thông tin

• Qua hồ sơ 66 thông tin, người bán hàng của chúng tôi trở nên cực kỳ gần gũi với khách hàng. Kể từ ngày sinh nhật của họ sau tấm thiệp mừng, chúng tôi có thể nói chuyện huyên thuyên với khách hàng về ngôi trường mà họ đã học, về môn thể thao mà họ ưa thích…, và cũng từ đó chúng tôi có được những hợp đồng bán hàng quan trọng.

Bài 6: Đề xuất mang tính cá nhân sẽ bị chú ý vào tính cá nhân, chứ không vào đề xuất

• Trong vai trò người bán hàng, người đàm phán, người quản lý hay một doanh nhân, thách thức chung là làm cho đối tác thấy được lợi ích của họ khi quan tâm đến đề xuất của chúng ta. Điểm cốt yếu nhất là hiểu được tính cách của đối tác.

Bài 7: Định kiến chủng tộc, tôn giáo và lòng ghen tỵ luôn tồn tại

• Thời trước, người bán hàng luôn phải cùng chủng tộc hoặc tôn giáo với nhóm khách hàng. Giờ mọi thứ đã thay đổi. Nhưng nếu bạn không chắc chắn mình hiểu khách hàng thì hãy ở nhà và tìm kiếm một người khác am hiểu địa phương hơn, hoặc tại sao bạn không nhận người dân ở đó.

Bài 8: Gặp khách hàng khó tính

• Người bán hàng giỏi là người bán được đơn hàng và hơn thế, còn bán được cho người đã từng mua hàng tương tự từ người bán khác. Tốt nhất là từ lời giới thiệu của một khách hàng cũ biết rõ bạn. Đối với khách hàng khó tính, bạn sẽ nhờ lễ tân hay thư ký sắp xếp cuộc gọi sau khi đã gửi thư trước. Trong cuộc gọi, hãy trình bày một cách ngắn ngọn và đầy đủ trong thời gian ngắn nhất và mang tính thuyết phục. Sau đó hãy gửi thư qua bưu điện để cám ơn và nhắc lại nội dung buổi trao đổi. Hãy kiên nhẫn và lặp lại.

Bài 9: Lập hội riêng

• Hội đồng hương, hội doanh nhân, với số thành viên hạn chế, cùng nhau ăn tối, cùng nhau chơi thể thao, tồn tại chỉ vì một lý do là tạo môi trường thân thiện để việc kinh doanh trở nên dễ dàng hơn. Nếu bạn chưa phải là thành viên thì nhờ người quen giới thiệu xin gia nhập.

Bài 10: Ghi chú ngắn, lợi ích dài

• Những bức thư ngắn gọn, viết tay, dán tem và gửi từ bưu điện đến cùng ngày xảy ra sự kiện, ngày công bố sự kiện, hoặc ngày gặp gỡ, chỉ mất một chút thời gian. Vấn đề là ở nhận thức và phép lịch sự để nhớ tên và các mối quan tâm cá nhân của khách hàng. Đó là một trong những yếu tố góp phần vào thành công.

Bài 11: Nơi tiềm năng thứ hai để tìm kiếm mối kinh doanh mới: nha cung cấp

• Nếu 20% khách hàng của bạn mang lại 80% doanh thu, với vai trò khác, bạn cũng là 80% doanh thu của 20% khách hàng của nhà cung cấp cho bạn.

• Những nhà cung cấp cho tôi đều nhận được những bức thư nhỏ từ một người nào đó, chính là tôi.

Bài 12: Điều mà người bán hàng nhưng chưa phải doanh nhân đều biết

• Một bà hiệu trưởng một trường tư thục luôn cố gắng thuộc tên của hơn một nghìn học sinh trong trường. Nếu có học sinh mới, bà sẽ học thuộc tên qua ảnh. Vào ngày đầu tiên của năm học, bà chào đón từng học sinh với tên riêng ngay khi chúng vừa bước xuống xe buýt. Hãy tưởng tượng các cô, cậu bé an lòng như thế nào trong ngày đầu tiên đến lớp. Các bậc phụ huynh có cảm giác bà hiệu trưởng đã quan tâm đến từng em học sinh như thế nào. Bà hiệu trưởng không chỉ là một nhà giáo dục mà còn là một người bán hàng tuyệt vời.

Bài 13: Chú ý đến thời gian, đừng chú ý đến cái đồng hồ

• Bà hiệu trưởng thuộc tên hơn một nghìn học sinh không phải nhờ bà có năng khiếu hoặc trí nhớ siêu phàm, mà bà biết rõ cần làm gì. Nhưng như thế cũng chưa đủ, cần phải xây dựng kế hoạch cụ thể cho công việc. Bà tự nhốt mình trong phòng hằng đêm, suốt một tuần, vùi đầu vào đống thẻ học sinh.
• Người bán hàng giỏi đáng chú ý ở chỗ, khách hàng không coi đó là người bán, mà là một người tư vấn tin cậy không thể thiếu, một nhân viên của mình nhưng không phải trả lương. Vì vậy, người bán hàng phải mất nhiều công sức, thời gian để quan tâm đến khách hàng.

Bài 14: Không có mục tiêu thì không thể làm được việc gì

• Đặt mục tiêu là hình thức kiểm soát thời gian dài hạn. Kế hoạch và mục tiêu của bạn không cần phải phức tạp. Một số cá nhân hay doanh nghiệp đặt ra những mục tiêu cơ bản nhưng chỉ ngồi im một chỗ và hoạt động cầm chừng. Viết ra mục tiêu của bạn, đó là cách duy nhất tạo thêm sự vững chắc cần thiết của mục tiêu, buộc bạn phải thực hiện.

Bài 15: Hãy tự tin, kể cả khi không ai tin bạn

• Từ thời Hy Lạp Cổ đại cho đến hàng nghìn năm sau, người ta vẫn tin rằng khả năng con người không thể chạy một dặm trong 4 phút. Người ta cho rằng do cấu trúc xương con người, sức cản quá lớn, không đủ hơi trong phổi v.v… Sai lầm! Một năm sau khi Roger Bannister đạt kỷ lục 4 phút thì hàng chục vận động viên khác đã đạt kỷ lục này. Điều đó không phải là sự đột biến trong huấn luyện hay cấu trúc cơ thể người. Thứ thay đổi chính là thái độ. Bannister đã tin vào bản thân và thay đổi thế giới. Nếu bạn tin vào bản thân, thì chẳng có gì bạn không làm được. Đừng bao giờ đầu hàng!

Bài 16: Tìm hình mẫu cho mình

• Bạn hãy nghĩ đến việc làm theo một ai đó bạn khâm phục. Bannister và ngôi sao ở các lĩnh vực khác cũng không ngừng tìm kiếm hình mẫu cho họ. Họ tìm hiểu, học theo và cạnh tranh, thậm chí vượt qua cả hình mẫu của mình. Họ liên tục thách thức bản thân tìm kiếm thử thách mới. Vượt qua được một hình mẫu, họ tiếp tục tìm kiếm những hình mẫu khác. Họ đạt đỉnh cao của chính mình và lại đặt ra đỉnh cao mới. Một cách tốt nhất để đánh giá bản thân và tự tin vào bản thân, cố gắng theo kịp thần tượng của mình.

Bài 17: Hãy mơ mộng

• Mơ mộng, tưởng tượng về thành công nào đó là một trong những cách hiệu quả nhất để đạt được mục tiêu cá nhân. Con người tồn tại thường nhờ giấc mơ vào tương lai.
• Victor Frankl, người sống sót từ trại tập trung Nazi nói: “Những người khác đã mất hy vọng. Còn tôi thì vẫn mơ ước. Tôi mơ ước ngày tôi được đứng đây, nói với các bạn… Trước đó tôi chưa từng được đứng thế này, chưa nhìn thấy các bạn, chưa nói chuyện với các bạn. Nhưng trong giấc mơ của tôi, tôi đã đứng, và nói những câu này hàng nghìn lần. Hãy mơ mộng!

Bài 18: Cách quảng cáo đơn giản nhất, rẻ tiền nhất và thường hay bị bỏ qua nhất

• Bạn có biết có bao nhiêu người làm việc trên những tòa nhà cao tầng? Có bao nhiêu người vô tình nhìn ra cửa sổ lúc này hay lúc khác?
• Hãy sơn tên, hoặc logo công ty bạn lên mặt trên các xe tải, xe du lịch hay taxi . Chi phí có thể bằng không. Chúng tôi đã làm việc này suốt bốn mươi năm và cả vùng biết đến chúng tôi là một công ty có tên trên thùng xe tải.

Bài 19: Chỉ cho tôi người cho rằng mình tự làm được mọi việc, tôi sẽ cho bạn xem vụ mua bán nhanh chóng nhất thế giới

• Tất cả những gì bạn cần làm chỉ là khiến anh ta nghĩ rằng đó là ý tưởng của anh ta.

📖
CHƯƠNG III - BÀI HỌC VỀ ĐÀM PHÁN
Bài 20: Hãy cười và nói “Không” cho tới khi chảy máu lưỡi

• Không. Khi nói ra từ này, ngay hôm sau bạn sẽ ngạc nhiên với những thay đổi trong điều khoản hợp đồng. Thời gian luôn là kẻ thù của người bán, chứ không phải bạn. Càng trì hoãn quyết định, bạn càng có nhiều thời gian sử dụng tiền, kiểm soát kỹ hơn các điều khoản mua bán, và nhờ đó các điều khoản sẽ trở nên có lợi hơn với bạn.

Bài 21: Tìm những người mua “giả”

• Giả sử bạn đang cần mua một ngôi nhà, một doanh nghiệp hay một món hàng có giá trị lớn. Bạn hãy tạo nhiều bản sao người mua với bạn, tức thuê người mua giả.
• Nếu bảy trên mười lần, người bán gặp bảy khách mua khác nhau, lập tức người bán sẽ xem lại giá hoặc bắt đầu nao núng. Bạn tiếp nhận những thông tin đó làm phương tiện chủ đạo trong đàm phán.

Bài 22: Không có gì gọi là “Đã hết hàng” cả

• Khi bạn muốn đặt phòng khách sạn tốt nhất trong thời cao điểm của du lịch, bạn hãy gọi trực tiếp cho giám đốc khách sạn hoặc người phụ trách đặt phòng và nói với họ: “Tôi biết, khách sạn của ông có năm trăm phòng, và đã có năm trăm khách đăng ký. Nhưng chắc chắn trong năm trăm khách của ông sẽ có người thay đổi kế hoạch hoặc có chuyện gì đó đột xuất không thể đến được. Vậy điều mà tôi đề nghị là ông hãy ghi tên tôi vào đầu danh sách chờ đợi. Tôi sẽ gửi tiền đặt cọc trước, hãy gọi cho tôi. Tôi sẽ nhớ đến ông vào hàng trăm dịp khác nữa”. Sau đó hãy để lại tên, số điện thoại của bạn, cúp máy, và chuyển tiền đặt cọc. Chắc chắn họ sẽ gọi lại cho bạn.

Bài 23: Đến thăm chủ ngân hàng của bạn

• Nhà tư bản Đức Herr Schwan đến gặp chủ ngân hàng - ông Wittman, một người đam mê tennis và Opera. Suốt buổi gặp gỡ, Schwan thao thao bất tuyệt về tennis rồi Opera. Hết giờ làm việc, Schwan đứng lên khỏi ghế, Wittman đứng dậy tiễn khách, bối rối cầm đến tập hồ sơ mà Schwan để trên bàn: “Ông muốn trao đổi về khoản vay thế chấp, phải không Schwan?”. “Vay thế chấp?” - Schwan quay lại hỏi người phụ tá đi cùng, như không biết gì về chuyện đi vay. Wittman tiếp tục đưa ra lời mời chào, cuộc “thỏa thuận” diễn ra ở cửa thang máy, với các điều khoản vô cùng ưu đãi.

Bài 24: Công cụ quyền lực nhất cho một cuộc đàm phán thành công là khả năng rời bỏ bàn đàm phán mà không cần đến bất cứ thỏa thuận nào

• Chúng ta không nhượng bộ với những đòi hỏi. Chúng ta tỉnh táo, sẵn sàng bỏ đi khi thỏa thuận không được như ý. Đừng để thông điệp về thất bại ám ảnh bạn. Thỏa thuận thường sẽ không xấu đi khi bạn rời khỏi phòng đàm phán. Nhớ là rời khỏi phòng đàm phán và áp dụng thành thạo bài học này, bạn sẽ có cơ hội quay lại đó với những điều khoản có lợi hơn.

Bài 25: “Gọi cho ông Otis”

• Một khách hàng vào cửa hàng mua một chiếc ô tô, ông ta đàm phán giá cả với người bán hàng. Người bán hàng nói: “Giám đốc bán hàng của chúng tôi chắc chắn sẽ chấp nhận đề xuất của ông. Tôi sẽ gọi cho ông ta đây”. Và người bán hàng bắt máy gọi: “Hãy gọi cho tôi ông Otis… gọi cho tôi ông Otis…” (nhưng chẳng có ông Otis nào cả). Vị khách hàng có cảm xúc sắp đạt được thỏa thuận, gọi điện thông báo các đồng nghiệp, vợ ông đã ngồi vào ghế lại, đứa con trai thì đang nhảy nhót trên ghế. Chờ một lát sau, người bán hàng nói: “Ông Otis không chấp nhận lời đề nghị của ông, thậm chí còn tăng giá lên”.
• Nếu quyết định không mua xe nữa, vợ ông sẽ thất vọng, đứa con ông sẽ khóc, còn đồng nghiệp thì sẽ cười cợt ông ta.

Bài 26: Điều khoản quan trọng nhất trong mọi hợp đồng lại là một điều không nằm trong hợp đồng

• Đó là, cần giao dịch với người thật thà.
• Hai là có quyền xem xét mọi sổ sách, gồm cả sổ sách thuế, báo chí… liên quan đến hợp đồng, để tránh sự lừa đảo.

Bài 27: Đồng ý để giảm bất đồng

• Người thiếu chuyên nghiệp thường nói không cần phải hợp đồng, chỉ tin vào lời hứa. Đối với những người này, tôi sẽ gửi ngay cho họ một bức thư vào ngày hôm sau với nội dung cám ơn và ghi rõ điều thỏa thuận. Đó là một bức thư nhẹ nhàng, thân thiện và cũng là một bằng chứng cho những thay đổi sau này.

Bài 28: Càng bắt bạn đợi lâu nghĩa là họ càng muốn giao dịch với bạn

• Hãy chú ý đến người đến trễ. Nếu quá đề phòng, bạn có thể hiểu sai ý định của người kia, và bỏ lỡ giao dịch có lợi. Giả vờ khác biệt hoặc vô tâm không chú ý đến giờ giấc chỉ là cách mà người đàm phán sắc xảo thường áp dụng để làm bạn tin rằng anh ta không quan tâm tới giao dịch.

Bài 29: Chỉ đốt cầu khi đã bơi rất giỏi

• Bob sở hữu một chuỗi khách sạn. Công ty bảo hiểm New York giữ quyền cầm cố một khách sạn hạng nhất trong chuỗi đó. Công ty bảo hiểm bực bội trước những khoản trả chậm hoặc không trả của Bob. Họ có ý định tiếp quản và điều hành khách sạn đó. Bob trả lời: “Được thôi, nhưng bãi đỗ xe thì do tôi sở hữu, tôi sẽ làm hàng rào cao quanh bãi đỗ xe, và quanh đây chẳng còn bãi đỗ xe nào”.
• Cuối cùng, công ty bảo hiểm New York đành quyết định sống chung với thông lệ trả chậm của Bob.

Bài 30: Ra quyết định bằng trái tim, bạn sẽ nhận về bệnh đau tim

• Năm 1971, Liên đoàn bóng rổ quốc tế đã tạo nên một cái bàn đàm phán mà mỗi thành viên, trong đó có tôi, không còn khả năng thoát lui. Đó là việc cam kết về doanh thu. Mọi người lần lượt cam kết rất nồng nhiệt. Áp lực từ những người phụ trách, tôi cũng muốn nói “đồng ý”. Nhưng tôi đã nói “không”. Vào một khoảnh khắc mà đầu óc bạn đang mù mờ, không có gì gây hậu quả khủng khiếp hơn một quyết định được đưa ra bằng cảm xúc.
• Tôi không tin vào kỹ xảo họ dùng để lấy cam kết của các thành viên, nó làm cho tôi nghi ngờ kế hoạch của họ, và cuối cùng tôi đã suy luận đúng. Liên đoàn đã ngừng hoạt động sau một mùa giải thua lỗ. Hãy sáng suốt và dũng cảm nói không.

Bài 31: Đừng mua đồ trong văn phòng chỉ có đèn chùm

• Văn phòng có đèn chùm rất ấn tượng. Mỗi ngày trong chiến dịch tranh cử tổng thống, nhiều người đến văn phòng này mang theo tiền ủng hộ, rồi cẩn thận viết yêu cầu trên một mảnh giấy rất đẹp, thường là mong muốn làm đại sứ hoặc thứ trưởng.
• Nhưng trước khi quyết định đầu tư, hãy xem xét vượt khỏi đề xuất, dù đề xuất có vẻ hợp lý, nhưng nếu có quá nhiều thì hãy nhanh chóng chuồn ra khỏi đó.

Bài 32: Mọi việc đều có thể thỏa thuận được

• Một số cái tên nổi tiếng trong ngành công nghiệp Mỹ cũng có thể bị các công ty khác nuốt chửng. Pháo đài không thể tấn công như AT&T cũng bị chia nhỏ rồi bán từng phần. Điều đó không có gì bất thường. Mọi thứ đều có thể trở thành hàng hóa. Giao dịch nào cũng có khả năng thành công khi các bên đều thấy có lợi. Dù đang cố mua hay bán thứ gì, bạn cũng phải đặt mình vào vị trí người đối diện để thấy thương vụ này có lợi cho họ ở điểm nào.

Bài 33: “Cuộc chiến” người mua - người bán

• Vũ khí của người bán: Nắm thông tin khách hàng, rút dần khoảng cách, gây dựng tên tuổi, thay đổi chiến thuật, tìm điểm yếu của người mua, kiên trì, cấp tốc đưa ra tối hậu thư.
• Vũ khí của người mua: Nắm thông tin qua người đóng thế, tận dụng chiến thuật khoảng cách, lẩn tránh, bối rối, hài hước, tranh cãi nhẹ nhàng làm kiệt sức người bán, mai phục, đưa ra tối hậu thư.
• Người nắm nhiều thông tin, kế hoạch hoàn hảo, có kỹ năng tốt hơn sẽ chiến thắng trong cuộc chiến này.

 📖

CHƯƠNG IV - BÀI HỌC VỀ QUẢN LÝ
Bài 34: Sai lầm lớn nhất mà người quản lý có thể mắc phải

• Người Mỹ, dù thuộc đảng phái hay xuất thân khác nhau, họ có thể ngồi lại cùng nhau, chỉ cần có lý do hợp lý. Đây là thứ cần có của người lãnh đạo.
• Theo Fallon, thứ người ta hướng đến không phải vì tiền, mà là sự ghi nhận, sự trân trọng và tự do sáng tạo. Anh trao cho họ thứ họ cần, và rồi họ tặng lại anh thứ anh cần: sản phẩm tốt nhất.

Bài 35: Khi người có tiền gặp người có kinh nghiệm thì cả tiền và kinh nghiệm đều phát huy giá trị

• Khi tôi mua lại công ty phong bì, vào cuối năm đầu tiên, nhân viên bắt đầu vận động việc thành lập công đoàn. Tôi nhớ lời bố tôi dạy: “Việc con làm đổ bao nhiêu thùng sữa không quan trọng, miễn là đừng làm mất con bò”, chấp nhận tăng chi phí cho công đoàn.

Bài 36: Tin tốt thì luôn dễ đón nhận. Quan trọng là cần nhanh chóng tiếp nhận tin xấu

• Người quản lý giỏi thường dạo quanh công ty và là người đầu tiên nhận tin vui. Còn người lãnh đạo xuất chúng là người đầu tiên nhận tin xấu. Bạn thường khuyến khích tin xấu được nói ra trước khi nó trở thành tồi tệ. Sự chuyên nghiệp thực sự là khi bạn nhận thức rõ rằng thông tin tốt nhất cho kinh doanh không nằm trong báo cáo, chỉ khi đối mặt nghe phản hồi chưa qua bộ lọc từ khách hàng và nhân viên, thì đó mới là cực kỳ tuyệt vời.

Bài 37: Ném nó lên sàn nhà

• Tôi có một cách đơn giản để buộc mình phải hoàn thành những việc mình không hề thích. Đó là, mô tả ngắn gọn việc đó trên một tờ giấy màu vàng, vứt trên sàn nhà cạnh bàn làm việc. Để khi đến bàn làm việc, tôi phải khó chịu, đi vòng hoặc dẫm lên nó. Điều đó buộc tôi phải hoàn thành việc chán ngắt đó một cách nhanh chóng.

Bài 38: Cư xử với nhà cung cấp như với khách hàng

• Nếu bạn định giá quá cao, bạn vẫn được trả, nhưng chỉ một lần, và sẽ không bao giờ còn cơ hội hợp tác với họ nữa. Cách bạn thanh toán hóa đơn thể hiện tính cách con người bạn trong công việc. Dù với người thợ sơn nhà hay với công ty bán hàng, bạn sẽ luôn được biết ơn khi nhanh chóng thanh toán hóa đơn.

Bài 39: Thời của người Phục hưng là thời kỳ Phục hưng

• Một tổ chức, nhất là trong ngành sản xuất đều cần hội tụ đủ hai mặt tài năng: người bán hàng mang đơn hàng về và người quản lý thực hiện đơn hàng.
• Tôi không phải là người giỏi đối nội, tôi thuê một người tin cậy điều hành nhà máy, đưa anh ta lên làm chủ tịch công ty. Anh ta làm việc này tốt hơn tôi nhiều. Trái lại, tôi lại làm công việc bán hàng tốt hơn.

Bài 40: Đừng tự mình đóng vai độc ác

• Khi hình ảnh của bạn trước công chúng là nụ cười tươi, ăn mặc bảnh bao, oai nghi trong buổi thuyết trình dự án, nổi bật trên báo chí về tương lai của công ty, bạn cần có người giúp đưa ra và thực hiện những quyết định khó khăn, như sa thải nhân viên, phản đối công đoàn, giảm thời gian nghỉ giữa giờ… Phản đối cách cư xử của anh ta, nhưng thật ra bạn hiểu rất rõ và vì thế mới tuyển dụng người này.

Bài 41: Mặt khác, khi phải đóng vai độc ác…

• Càng lớn mạnh và càng khao khát thành công thì càng không thể thiếu được thành phần quân phiệt trong ban quản trị. Tính cách này thường nằm ở vị trí giám đốc kinh doanh hay điều hành sản xuất. Nhân viên dưới quyền có thể không yêu mến bạn nhưng luôn nể phục bạn. Tạo dựng phong cách này đòi hỏi bạn phải bỏ đi rất nhiều về cảm xúc. Đây không phải là đề xuất hàng đầu, nhưng nếu bạn đã chọn, hãy đi đúng hướng.

Bài 42: Chi tiết nhỏ không chỉ đáng giá lớn, mà đáng giá tất cả

• Không cần chiến thắng, chỉ cần là bạn mắc ít lỗi hơn đối thủ. Bạn phải thể hiện khả năng lãnh đạo là truyền cảm nhận về tầm quan trọng của từng chi tiết nhỏ cho mọi người. Nhưng chính bạn không tôn trọng và không coi đó là việc quan trọng thì nó sẽ chẳng có ý nghĩa gì hết. Một việc không bao giờ được coi là quan trọng nếu như sếp không khiến nó trở nên quan trọng. Cách của sếp sẽ trở thành hình mẫu.

Bài 43: Nhận biết người thành công

• Người biết mình thành công sẽ còn thành công hơn nữa nhờ liên minh những người không chỉ theo kịp mình, mà còn có thể dạy mình nhiều điều mới mẻ.
• Nếu bạn đang tìm kiếm đối tác, thì không chỉ xem xét bản thân họ mà còn cần xem xét cả cộng sự/cấp dưới  của anh ta. Không có nhân viên tốt hỗ trợ, thì đó không phải là môi trường tốt để phát huy bản thân.

Bài 44: Thời gian hiệu quả nhất của nhân viên tốt nhất là thời gian ngồi ngắm tường

• Nếu thấy một nhân viên chỉ ngồi ngắm bức tường. Đó chính là lúc họ đang suy nghĩ, và đây là việc khó nhất, giá trị lớn nhất với mỗi người.
• NGHĨ! Đừng dập tắt, hãy khuyến khích.

Bài 45: Chủ động kịp thời mang lại niềm vui

• Khi bạn cảm thấy áp lực công việc tăng đáng kể và kéo dài, mức độ tập trung giảm, đó là lúc cần tổ chức tiệc tùng, dã ngoại, tặng vé xem thể thao hay hòa nhạc cho nhân viên.
• Bạn hãy quan tâm và có hành động kịp thời.

Bài 46: Đình công đứng?

• Công nhân Nhật thường tổ chức những cuộc đình công bằng cách đeo băng đen, nhưng vẫn tiếp tục làm việc. Nhà máy vẫn hoạt động bình thường, năng suất không giảm, công nhân vẫn làm việc để nhận lương. Họ vẫn thương lượng với giới chủ mà không ngừng làm việc.
• Kết quả của cuộc đình công là một số điều khoản thỏa thuận về những bất đồng không khác với những cuộc đình công ngừng sản xuất, chỉ khác là họ bỏ qua cơ hội la hét trực tiếp vào mặt nhau trên bàn đàm phán.

Bài 47: Chỉ luyện tập thì không giúp bạn hoàn hảo, mà luyện tập hoàn hảo mới giúp bạn hoàn hảo

• Ca sĩ nổi tiếng Artur Rubinstein từng nói: nếu ông bỏ tập một buổi, chính ông sẽ nhận ra chất lượng kém của phần biểu diễn; bỏ tập hai buổi, các nhà phê bình sẽ nhận ra, và bỏ tập ba buổi thì khán giả sẽ nhận ra.
• Giây phút nào tôi quá tự tin, có thể nghỉ ngơi, thì đó chính là lúc đối thủ cạnh tranh tìm ra cách để vượt lên. Hãy tuyển những người luôn coi học là một phần thiết yếu của cuộc sống.

Bài 48: Tin vào chuyên gia để… sai lầm

• Có hai kiểu chuyên gia, và cần phải phân biệt cho rõ. Kiểu thứ nhất là những chuyên gia LÀM cho mọi việc diễn ra, và kiểu thứ hai là những người NÓI cho bạn biết việc gì sẽ diễn ra. Hãy nhận lời khuyên của chuyên gia kiểu thứ nhất và cực kỳ thận trọng. Với nhóm thứ hai, những người này chỉ đáng tin khi bạn cần biết nguyên nhân của một việc ĐÃ xảy ra, chứ không đáng tin vào những gì SẼ xảy ra.

Bài 49: Không mệt vì nhân viên bị sa thải, mà vì những người ở lại

• Cái này không thể được viết ra giấy và đặt trên bàn làm việc, nhưng cần được khắc sâu trong đầu khi làm quản lý.

Bài 50: Cách khiển trách hiệu quả nhất

• Tốt nhất là chẳng phải khiển trách ai cả, nhưng việc này là không tránh khỏi. Tôi ngồi thoải mái trong căn phòng rộng rãi của mình để người trợ lý gọi nhân viên mắc lỗi đến kèm theo câu nhắn nhủ: “Nói nhỏ nhé, chưa bao giờ tôi thấy sếp giận dữ đến thế”, và để nhân viên đó ngồi đợi chừng nửa giờ để anh ta tự suy nghĩ về lỗi lầm của mình và ngấm sâu nỗi bực bội của sếp.
• Tôi đứng dậy, giận dữ chỉ vào ghế của tôi, “anh tới ngồi vào đi”, tôi ngồi đối diện, “giờ đây cho tôi biết, nếu là tôi, anh sẽ làm gì?”. Điều này càng làm tăng thêm gánh nặng về lỗi lầm đã phạm phải của họ. Tôi không khiển trách họ. Họ tự làm việc đó.

Bài 51: Đừng để nhân viên, nhất là nhân viên xuất sắc, tự chọn người kế nhiệm

• Khi một nhân viên xuất sắc chuẩn bị chuyển việc, dù nhân viên đó có đề xuất ai thay thế, bạn chỉ mỉm cười và gạch ngay cái tên đó ra khỏi danh sách của bạn. Vì nhân viên đó thường đề cử một người có xu hướng thất bại, để thành tích để lại của họ càng nổi bật hơn.

Bài 52: Tăng cơ hội dự hội thảo, giảm tăng lương

• Hãy cử một số nhân viên chủ chốt tới các hội nghị, hội thảo và yêu cầu họ báo cáo kết quả tham gia. Điều đó nói lên bạn luôn chú ý và ghi nhận những đóng góp của họ, tạo thêm động lực làm việc cho họ mà không tốn quá nhiều chi phí và thời gian. Đó là việc cần thêm vào mục đánh giá và phần thưởng cho nhân viên công ty.

Bài 53: Bạn có bao nhiêu nhân viên bán hàng?

• Tất cả mọi người của công ty đều thấm nhuần chiến lược marketing. Tại chỗ đậu xe thuận lợi nhất gần cửa vào công ty tôi treo biển: “Dành cho (tên nhân viên) – người bán hàng của tháng”. Ngoài cửa phòng làm việc của tôi có biển: “Nếu bạn biết nơi nào đó có thể đặt mối làm ăn, xin mời vào!”. Ở phòng họp thì có tấm biển ghi: “Không gì có thể làm gián đoạn buổi họp, trừ cuộc gọi từ khách hàng”.

Bài 54: Nhanh chán

• Người quản lý chuyên nghiệp có thể làm đi làm lại một việc, nhưng hầu hết doanh nhân thì không vì họ thường nhanh chóng cảm thấy tẻ nhạt. Bài học này nói về doanh nhân.
• Doanh nhân có thể giao tiếp tự tin, có uy quyền trong công việc và truyền cảm hứng ra xung quanh. Doanh nhân gãi trước khi ngứa, sửa trước khi hỏng, thích tìm kiếm thử thách. Nhưng doanh nhân có những hạn chế, bạn cần tìm cho mình một người giúp xử lý công việc hằng ngày, để mắt vào chi tiết, là những thứ liên quan đến tài chính doanh nghiệp.

Bài 55: Hỏi người lớn tuổi

• Thường khả năng lắng nghe không phải là điểm mạnh của doanh nhân. Những người lớn tuổi trong công ty, dù tôi không làm theo lời khuyên của họ, thì họ vẫn đủ ảnh hưởng về sự bình tĩnh và an toàn đối với tôi. Có rất nhiều người đủ khả năng giúp đỡ nếu chúng ta hỏi họ. Có thể bạn phải nghe nhiều hơn được nói, nhưng chắc chắn họ sẽ không làm bạn tổn thương.

Bài 56: Biết khi nào cần hay không cần chăm chỉ quan trọng như nhau

• Stephen Leacook nói: “Càng làm việc chăm chỉ thì tôi càng may mắn”. Nhà tỷ phú Carlson thì có nguyên tắc làm việc riêng: năm ngày đầu tuần là thời gian để theo kịp đối thủ; hai ngày cuối tuần là thời gian để vượt lên.
• Nhưng theo tôi, các bạn không cần phải là người nghiện việc để có thể thành công. Chính những người làm việc thất thường lại là người giải quyết việc quá tải tốt nhất. Điều quan trọng là biết những thời điểm có thể thả lỏng và thời điểm cần nỗ lực hết mình sẽ giúp bạn tăng hiệu quả làm việc và tăng tuổi thọ của mình.

Bài 57: Sở hữu dù chỉ 1% cũng đủ tạo giá trị lớn hơn là điều hành 100%

• Để giữ được việc kinh doanh, bạn cần có kỹ năng nghiệp vụ điều hành, và người giỏi kỹ năng này thường cũng đủ khả năng nhận thức về giá trị họ mang lại.
• Họ có quyền sở hữu. Bạn sẽ tặng 1% cho họ, không cần nhiều, chỉ 1% là đủ để thỏa mãn khát khao là người làm chủ chứ không phải làm thuê. Hay chấp nhận để họ ra đi, hoặc mất đi những thứ quan trọng hơn.

Bài 58: Đào giếng trước khi thấy khát

• Đánh giá hiệu quả Scott điều hành công ty, tôi đề nghị tặng anh ta luôn một số cổ phần, lớn hơn 1%, các đối thủ cạnh tranh lớn không lôi kéo được anh ta. Làm vậy liệu có tốt hơn là đợi cho tới khi tôi bắt buộc phải làm?

Bài 59: Đối xử với nhân viên như khách hàng

• Doanh nhân thường tự coi mình là người nhìn xa trông rộng, nhưng hiếm người coi nhân viên của mình là những khách hàng tiềm năng cho những mục tiêu dài hạn, mà chỉ coi họ như những người máy. Cách nghĩ này hoàn toàn sai lầm. Hãy biết họ có tài ở lĩnh vực nào, bày tỏ lòng ngưỡng mộ và quan tâm để biến họ thành bạn bè, họ sẽ góp phần vào thành công lâu dài của bạn.

Bài 60: Làm cách nào để bị sa thải

• Nếu làm việc cho một ông chủ không bao giờ hài lòng, hoặc trong một công ty lớn đầy tai tiếng, thì hằng ngày bạn cần chuẩn bị tư thế ra đi. Tìm chỗ mới trước khi bị sa thải, bạn phải lường trước việc này, bị sa thải có thể lại là cơ hội tốt cho bạn, dù lúc đó bạn không cảm thấy thế.

Bài 61: Vấn đề không thể giải quyết được khi bạn chưa thừa nhận

• Đây là nguyên tắc đầu tiên để cai rượu, giác ngộ cho hàng nghìn cuộc đời. Hàng nghìn người khác không thể giác ngộ, vì họ khó thay đổi.
• Ngày nay, việc thu hồi sản phẩm không chỉ cần đúng hạn mà còn phải đúng thời gian. Một điều mà các nhà kinh doanh chuyên nghiệp cần học hỏi sớm là trong thị trường, đừng vứt đi huân chương và lòng dũng cảm. Thị trường chỉ đưa ra một giải thưởng duy nhất: Tiền.
• Khi không làm ra tiền, hãy nhảy dù! Thật nhanh!

Bài 62: Nếu có thể dùng tiền để giải quyết vấn đề thì tức là bạn đang chẳng có vấn đề gì hết

• Khi đối mặt với một lỗi lớn, hầu hết mọi người bị khựng lại, bị chìm trong cảm xúc. Đừng để bị đóng băng lại đó. Hãy nhanh chóng hành động. Nếu có cách dùng tiền để sửa chữa vấn đề thì nhanh lên, làm đi thôi.
• Một khách hàng quan trọng vô cùng giận dữ vì bạn giao hàng quá hạn. Giải pháp là: Tiền. Hãy thông báo ngay cho họ rằng lô hàng này hoàn toàn miễn phí. Chịu lỗ khoản trên, hay phải đi tìm một khách hàng mới, và để cho một khách hàng quan trọng rêu rao tiếng xấu về mình khắp nơi - bạn chọn cách nào?

Bài 63: Không có bộ hồ sơ nào hoàn toàn không có giá trị

• Tuyển dụng đúng người là khả năng quan trọng nhất của một nhà quản lý. Người chủ là bạn đang mua, và ứng viên là người bán. Hồ sơ, phỏng vấn, thư giới thiệu, các mối liên hệ là công cụ bán hàng.
• Bạn nên nhớ rằng, việc tuyển dụng chặt chẽ, qua nhiều khâu, mất nhiều thời gian sẽ tốt hơn việc phải sa thải do đã tuyển dụng không đúng. Phỏng vấn, trò chuyện trực tiếp, hoạt động xã hội cùng ứng viên v.v… là những khâu mà tôi vận dụng để tuyển dụng nhân viên.

Bài 64: Phép thử khi tuyển dụng

• Hãy tự hỏi mình, bạn cảm thấy thế nào khi người này không làm cho mình, mà làm cho đối thủ cạnh tranh?

Bài 65: Muốn làm ông già Noel thì xe trượt của bạn phải đủ sức kéo nhiều rơ-mooc

• Tôi quyết định tặng một con gà trong dịp giáng sinh cho mỗi nhân viên. Hào phóng không phải là vấn đề, hãy nhớ rằng hành động này sẽ tạo thành những truyền thống vĩnh viễn (dù sau này công ty bạn có số lượng nhân viên đông lên nhiều lần).

Bài 66: Cách tốt nhất để tiết kiệm thời gian

• Đó là dành nhiều thời gian hơn cho việc kiểm soát thời gian.

Bài 67: Đừng giận dữ và cũng không quá bình thản

• Khi không thể làm theo lời khuyên tốt nhất là tha thứ cho kẻ thù, thì hãy làm theo lời khuyên tốt thứ hai là quên chúng đi. Cách trả thù thực sự và duy nhất là đừng để kẻ thù làm bạn tự hủy hoại chính mình.

Bài 68: Hiểu kẻ thù

• Hiểu đối thủ cạnh tranh cũng quan trọng ngang với hiểu khách hàng. Liệu có điểm yếu nào của đối thủ lại là thế mạnh của mình hay không? Giải pháp là luôn thu thập càng nhiều thông tin về đối thủ càng tốt, rồi từ đó đưa ra hành động phù hợp. Sự đối đầu hiện nay không còn tồn tại nữa.

Bài 69: Đừng để danh tiếng của đối thủ làm bạn sợ hãi

• General Motors, IBM là những kẻ dẫn đầu. Nhưng người Nhật, Microsoft chẳng sợ sệt gì những huyền thoại lù lù trước mặt. Họ không cần hình dung sự khủng khiếp của người khổng lồ mà chỉ biết tấn công.

📖

CHƯƠNG V : LƯỢM LẶT

• Lượm lặt 1: Biết ơn là cảm xúc nhanh quên. Đừng trông chờ vào lòng biết ơn. Trái lại, lòng căm thù và tình yêu thì luôn trường tồn.
• Lượm lặt 2: Nếu bạn có một ý tưởng hay, điều đó tốt. Một ý tưởng không thể đủ, bạn cần phải có nhiều ý tưởng hay.
• Lượm lặt 3: Khi bạn có đủ khả năng sắm một siêu xe, bạn lại gây ấn tượng mạnh nếu chỉ mua một chiếc xe thông thường.
• Lượm lặt 4: Bí quyết nói chuyện với người nổi tiếng là tránh hội chứng hâm mộ, hãy nói về sở thích của họ như với người bình thường.
• Lượm lặt 5: Phương pháp nghiên cứu và phát triển tốt nhất là gõ bàn phím.
• Lượm lặt 6: Đừng để “xu hướng cái tôi”, tính lạc quan lụi tắt trong con người bạn.
• Lượm lặt 7: Đừng cố nhồi nhét vào đầu những thứ vặt vãnh. Hãy học theo Einstein: Một cây bút vẫn hơn là một trí nhớ tốt.
• Lượm lặt 8: Vật chất bạn đang có cũng có thể đi nhanh như khi nó đến. Tốt hơn hết là hãy giữ những vốn quí mà bạn có.
• Lượm lặt 9: Hãy tập dự đoán các sự kiện như thị trường chứng khoán, bầu cử, sự kiện thể thao v.v… sau đó phân tích tại sao đúng tại sao sai, từ đó rèn luyện kỹ năng dự đoán tương lai của mình.
• Lượm lặt 10: Mất tiền để làm đẹp, nhưng đôi khi còn mất nhiều hơn để làm xấu.
• Lượm lặt 11: Người càng có nhiều tiền càng ít thể hiện.
• Lượm lặt 12: Quen biết ai đó không quan trọng, quan trọng là bạn quen biết như thế nào.
• Lượm lặt 13: Với người bình thường, 10 triệu đô la là đủ, nhưng những người có suy nghĩ này thường khó mà kiếm được chừng ấy.
• Lượm lặt 14: Làm thế nào để làm chủ cung cầu? Tạo ra cầu ảo. Khi nhiều người cần mua thì ai cũng sẽ cố để được nó.
• Lượm lặt 15: Sau khi được phân công, đằng nào bạn cũng phải làm để được nhận lương. Sao bạn không cho sếp sự yên tâm: “Tôi sẽ xử lý việc này”.
• Lượm lặt 16: Chủ doanh nghiệp thông minh và nói năng lưu loát, hãy trình bày bài thuyết trình của mình nhiều lần trước những đối tượng khác nhau.
• Lượm lặt 17: Nhân viên thường nhận lương qua thẻ, séc, hoặc qua tài khoản ngân hàng. Tôi thường tặng nhân viên những tờ bạc giấy 100 đô la mới toanh, đẹp, sờ mát tay. Cảm giác của họ rất khoái khi nhận được tiền mặt.
• Lượm lặt 18: Ý nghĩa cuộc sống: Một khúc ca nhỏ, một vũ điệu nhỏ.

 CHƯƠNG VI - GIÚP BỌN TRẺ KHÁC BIỆT VƯỢT TRỘI
Bạn cần hiểu là, không nên nói nhiều với các con. Nói ít thôi, nhưng khi đã nói, hãy cho chúng những viên đạn bạc, thứ giúp chúng trở nên khác biệt.
Khi con đi làm thuê, họ sẽ trả lương quá khả năng cho con trong hai năm đầu, để trong hai mươi năm kế tiếp thì họ sẽ trả dưới mức khả năng của con, dù lúc đó con đã hiểu bản chất của công việc của mình.
Nên, hãy thách thức chính mình, cố gắng học hỏi để đến lúc đó con ép ông chủ trả cho con bằng với những kiến thức mới, bằng những giá trị thương mại mỗi khi con tới văn phòng làm việc.
Harry Warner, chủ tịch tập đoàn Warner Brothers 1927; Robert Millikan, giải Nobel vật lý 1923; hay vĩ đại như Bill Gates từ những năm 1970, họ đã có những nhận định lỗi thời và dự đoán sai.
Chủ nghĩa tư bản liên tục xóa bỏ những sáng tạo của chính nó. Nếu các con không chỉ phải tránh không dậm chân tại chỗ, mà còn phải lao vào thế giới khó khăn, khốc liệt và tự tiếp thị bản thân.
Mô hình của sự phá vỡ và thay thế này không chỉ lặp đi lăp lại trong thị trường, mà cũng chính là đặc điểm trên con đường sự nghiệp của con cái.
Cho nên, hãy khuyến khích các con thử những điều mới, thách thức những điều kỳ quặc. Con bạn sẽ gặp thất bại nhiều, nhưng để thành công gấp đôi bạn cần để con cái thất bại gấp đôi.
Mỗi thế hệ đều tự tìm kiếm người hướng dẫn cho mình, thường hiếm khi lại là thế hệ trước đó. Bọn trẻ không cần phải vượt qua cha mẹ mình. Khi chúng biết đặt mục tiêu riêng cho mình, tiếp thu những thứ phù hợp, thì đó là lúc chúng đã có đủ yếu tố cần thiết để thành công trên mọi phương diện.
 📖

CHƯƠNG VII - CÁCH THỨC ĐỂ THÀNH CÔNG
Qua rất nhiều bài học, nhưng một từ cần phải đề cập tới là “quyết tâm”. Tôi trăn trở làm sao để nói về lòng quyết tâm mà không mang tính giáo điều.
Tôi còn nhớ, trong vụ án Hankins 1932, ba tôi, Jack Mackay, một phóng viên, đã cảm nhận nhiều tình tiết phức tạp và vô lý. Ba tôi đã theo đuổi vụ án, và cuối cùng, 18 năm sau, Hankins đã được giải oan và được trả tự do. Đó chính là kết quả của sự “quyết tâm” và lòng nhân ái.
Có một công thức thần diệu cho thành công. Nó dễ hiểu nhưng khó làm, đó là:
QUYẾT TÂM + MỤC TIÊU + TẬP TRUNG = THÀNH CÔNG
Quyết tâm - Mục tiêu đề ra - Tập trung. Ai cũng nghĩ rằng mình có điều đó. Nhưng thật ra thì không. Chu kỳ đào thải không bao giờ dứt của nền kinh tế tư bản luôn mở ra vận hội mới cho những ai có lòng quyết tâm, mục tiêu và tập trung. Đừng học cách bơi cùng cá mập trong một buổi đi chơi. Những thử thách lớn đòi hỏi sự luyện tập và bền bỉ, lúc đó chúng ta mới vượt qua được những luồng nước xoáy trong đời an toàn và thành công hơn.
Người tóm tắt: TRẦN PHÚ AN (nhuongquyenvietnam.com)

Người Việt không xấu xí: Chẳng học từ ‘ăn, nói, gói, mở’ sao thành người?

 

Giữa những nỗi tủi hổ của dân tộc và sự chỉ trích lẫn nhau, một gợn nước nhỏ bé hy vọng sẽ trở thành cơn sóng lớn cuốn trôi những gì được đặt tên là xấu xí trong tác phong, lối sống của người Việt hiện đại. Thay vì cứ nói mãi về những điều chưa được, chúng ta hãy cùng thực hành với sự rộng lượng và đốc thúc lẫn nhau. Bởi cái xấu chỉ có thể bị đẩy lùi bởi cái Thiện.

***

Thấy tôi mắng mỏ con mình bằng một bài diễn văn dài lê thê về đạo đức, mẹ liền kể một câu chuyện xa xưa của mình, từ cái thời mới học lớp sơ đẳng. Mẹ nói một lời phê của thầy giáo đã theo mẹ suốt cuộc đời, người xưa nói ít hiểu nhiều, không mắng chửi mà uy vũ.

Xưa mẹ đi học, thời ngây dại, bồng bột, lại ngông ngông, ít hiểu đạo lý. Có lần thầy kiểm tra viết, mẹ không thuộc bài nên viết vào trong giấy rằng “thầy có thể cho con 0 điểm”, rồi tự tin nộp lên. Chẳng hiểu tâm lý cái tuổi ngây ngô ấy diễn biến ra sao, không thuộc bài thì cứ nộp giấy trắng là được, nhưng mẹ bảo chẳng hiểu sao lúc đó lại viết thế, còn lấy làm đắc ý, có vẻ như để làm cho cái sự thất bại của mình hiên ngang hơn chăng?

Khi nhận lại bài kiểm tra, một điểm 0 to được điền vào ô điểm số với lời phê ngắn gọn của thầy: “Học ăn, học nói, học gói, học mở”. Mẹ bảo chỉ một câu đó thôi của thầy, mà mẹ nhớ tới giờ, cũng đồng thời giúp mẹ nhận ra, trên đời, không phải cứ thích làm gì liền làm nấy. Việc gì cũng phải học thì mới trở thành người tử tế – là người có thể nghĩ tới người khác trước khi hành động.

Trò đối với thầy, ngàn đời vẫn không thể thay đổi, là phải khiêm nhường, cung kính. Sao có thể cấc lấc, ngang hàng phải lứa, còn cho phép thầy cho mình điểm xấu nữa. Làm trò đi học, đã không làm tròn bổn phận là phải học lấy cái chữ cho tốt, đã không cảm thấy có lỗi và xin lỗi thầy, mà lại lấy việc đó ra làm trò đùa. Nhưng thầy rất nghiêm khắc mà bao dung, nào có mắng mỏ, kỷ luật trước toàn lớp. Thầy viết một câu đủ trang nghiêm và uy lực để nhắc nhở người trò dại dột. Cái việc học tỉ mỉ mà đơn giản lắm, từ việc học ăn, học nói cho tới học gói học mở mà thành người. 

Ảnh minh họa: Pixabay.

Trong “Kể chuyện thành ngữ, tục ngữ” của Hoàng Văn Hành, có giải thích về câu tục ngữ mà ai cũng biết nhưng chẳng mấy người hiểu nguồn gốc này.

“Thành ngữ này có lẽ có nguồn gốc từ lối sống của những gia đình khá giả ở Hà Nội ngày xưa. Họ thường có thói quen gói nước chấm vào lá chuối xanh đặt vào cái chén nhỏ trong mâm cơm. Lá chuối gói nước chấm tươi giòn, và dễ dập rách khi gập gói cũng dễ tung bật khi mở. Bởi vậy, người gói phải khéo tay và người ăn phải biết cách mở để nước chấm không vương ra ngoài. Biết gói, biết mở trong trường hợp này được coi là một tiêu chuẩn của con người khéo tay, lịch thiệp cũng là cách thể hiện sự nho nhã thanh cao.

Ngày nay, người ta nói thêm ‘học ăn, học nói’ trong thành ngữ cũ ‘học gói, học mở’ ý muốn nhắc nhở mọi người về việc giữ gìn chuẩn mực trong giao tiếp ứng xử; cũng như cách mà người Tràng An khi xưa đã tinh tế, lịch thiệp như thế nào trong cách dùng thức ăn”.

Ăn, nói, gói, mở xem ra có nguồn gốc từ nền ẩm thực thanh tao của người Hà Thành một thời, nhưng nội hàm rộng lớn hơn nhiều. Ăn nói là việc hàng ngày, thường trực của mỗi người. Thông qua đó mà nó thể hiện con người, thể hiện đạo đức, nề nếp, gia phong, phẩm hạnh của chúng ta. Nhưng “gói, mở”, ngoài cái sự tinh tế, nho nhã trong việc ăn thì còn chứa đựng biết bao ý tứ ở trong đó.

Từ một món quà được gói cẩn thận, chỉn chu, chẳng phải ta đã gói cả tấm chân tình, yêu thương, chúc phúc cho người nhận. Từ việc gói ghém để lưu trữ những món đồ đã không còn dùng được, chẳng phải ta đã gói trọn lòng biết ơn, trân quý những thứ đã từng rất hữu dụng. “Gói” là bao gồm cả gói trọn bản thân ta trong đó, nên học gói cũng là học cách mô tả chính mình.

Mở ngược với gói, là hành vi tiếp nhận những cái đã từng được gói lại. Mở một món quà, không chỉ là để lấy vật ra mà còn là đón nhận và biết ơn. Mở cũng là mở rộng cõi lòng, biết trân trọng và cảm tạ trước mọi ân huệ của cuộc sống, của người khác. Cùng là hít thở bầu không khí trong lành ấy, người biết “mở” sẽ thấy hạnh phúc và đón nhận món quà mà nhiều người cho là hiển nhiên ấy.

“Học ăn, học nói, học gói, học mở” ấy cũng phản ánh cái đạo của người biết đủ, biết tiết chế. Nó khá tương đồng với triết lý về việc học của Khổng Tử:

“Người quân tử ăn không cầu no, ở không cầu yên, gắng sức trong việc làm mà thận trọng trong lời nói, đến với người có đạo đức để trở nên chính đáng; có thể gọi là người hiếu học vậy”.

(Trích: Tứ Thư bình giải, Lý Minh Tuấn)

Vậy đấy, việc học nào có cao xa gì, nó chỉ đơn giản ở những việc làm hàng ngày của ta. Hiếu học không phải chỉ là ham muốn biết thật nhiều kiến thức, mà còn ở việc ta có muốn sửa đổi, nắn chỉnh từng việc làm nhỏ bé nhất hàng ngày hay không.

Vậy mà giờ đây, nhìn những đứa trẻ bạn của con tôi tới nhà chơi, tôi không khỏi giật mình, rằng liệu con mình khi ra ngoài xã hội cũng có như thế hay không, mình đã dạy con đủ và đúng chưa? Đi học về, cả hội kéo nhau về nhà tôi chơi, các bé mở cửa ùa vào nhà, không một lời chào người lớn, lao vào tủ lạnh lục đồ ăn. Chơi đồ chơi thì quăng quật, không thu dọn khi chơi xong. Dùng sách vở thì quăn nát, bút thước vứt lung tung, mất thì lại mua cái mới. Quà sinh nhật được tặng thì bóc xé cái vèo rồi vứt chỏng chơ cái vỏ đó… Từ những việc đơn giản vậy, cũng thấy một phần trách nhiệm của người lớn chúng ta. Muốn dạy được con trẻ, chúng ta cũng phải “học ăn, học nói, học gói, học mở” lại từ đầu vậy.

Thuần Dương

“NGƯỜI SỢ NỔI DANH, HEO SỢ BÉO”

Người xưa có câu: “Người sợ nổi danh, heo sợ béo”, làm người phải luôn khiêm tốn, thận trọng, đừng vì cao ngạo, ham nổi danh mà gặp phải tai họa, như con heo kia, ăn uống không dừng, cuối cùng càng ăn nhiều càng nhanh chóng bị đưa đi làm thịt.

Ngày nay rất nhiều người theo đuổi danh vọng địa vị, cho rằng đó mới là mục đích số một của đời người. Nhưng các bậc hiền tài xưa lại thường khiêm tốn, hiếm khi “xuất đầu lộ diện”, nếu không vì việc đại nghĩa thì ít khi thể hiện mình.

Người càng có danh tiếng, càng có lợi lộc và quyền lực thì càng khó kiểm soát được dục vọng, ham muốn của bản thân, nếu không chú trọng thì sẽ dễ xảy ra sơ suất lớn. Hơn nữa, người khác cũng đặt kỳ vọng vào họ cao hơn bình thường, vì vậy những việc mà họ làm nếu như không đạt được kết quả mong đợi thì sẽ dễ chuốc phải sự oán hận, trách móc, trừng phạt. Bởi vậy “sợ nổi danh” cũng là một loại trí tuệ.

Trong lịch sử có rất nhiều câu chuyện xoay quanh câu thành ngữ “Người sợ nổi danh, heo sợ béo” này.

🌺 Quá khoa trương thì dễ hỏng việc

Phòng Quản là một vị quan vào triều nhà Đường, từng được phong làm Đồng trung thư môn hạ bình chương sự, tương đương với chức quan Tể tướng. Sau khi Đường Túc Tông lên ngôi, Phòng Quản lại được tham dự và quyết định nhiều việc cơ mật quan trọng của triều đình. Ông tuy là người có danh tiếng lớn nhưng lại không cẩn trọng, thường nói phóng đại, khoa trương.

Đến đầu những năm Chí Đức, Phòng Quản tự xin được dẫn quân đánh dẹp loạn. Mặc dù Phòng Quản không giỏi về quân sự nhưng triều đình lại dùng ông vì tin vào những lời khoa trương của ông. Cuối cùng Phòng Quản bị bại trận, quân lính chết rất nhiều. Về sau, bởi vì thường nói những lời hư ngôn, giả dối nên ông bị giáng hạ xuống làm quan Thứ sử Bân Châu.

🌺 Không khoa trương sẽ thành tựu được việc lớn lao hơn

Trong “Kim sử” có chép về một danh gia là Nguyên Hảo Vấn. Nguyên Hảo Vấn 14 tuổi bắt đầu theo học thầy giỏi ở Lăng Châu. Dù có học vấn uyên bác nhưng ông không để tâm vào việc thi cử để ra làm quan. Sau 6 năm học tập, ông bắt đầu đi ngao du Thái Hành, vượt sông Hoàng Hà, bồi bổ kinh nghiệm nhân sinh, sáng tác bài “Ki sơn cầm thai”.

Sau này, có vị quan từng nhận xét về Nguyên Hảo Vấn rằng: “Văn nhân cận đại, không ai có thể sánh bằng ông.” Từ đó về sau, thanh danh của Nguyên Hảo Vấn chấn động kinh thành, trở thành tác gia và sử gia lớn. Đây được coi là thành quả của việc ông vùi đầu khổ học, tích lũy kinh nghiệm, kiên nhẫn và khiêm tốn mà có được.

🌺 Từ bỏ danh tiếng, giữ gìn đức hạnh

Trong “Tống sử” có ghi chép một chuyện về nhà giáo dục thời Tống là Từ Trung Hành. Trong những năm Sùng Ninh, quận thái thú Lý Ngạc vì một lá thư tín mà đề cử Từ Trung Hành. Lúc ấy, việc triều chính đều do các gian thần, nịnh thần như Chương Đôn, Thái Biện… nắm quyền. Từ Trung Hành mỗi khi nhận được lệnh triều đình bổ nhiệm chức vị quan tước cho ông thì nước mắt lại rơi như mưa. Cuối cùng ông thiêu hủy hết thảy các tác phẩm của mình, đi vào trong núi ẩn cư.

Có người thấy ông làm như thế liền trách cứ ông trốn tránh tiến cử vì muốn có danh tiếng là từng được mời làm quan mà không nhận. Từ Trung Hành nói: “Con người nếu không có thiện hạnh thì so với loài cầm thú cũng có khác gì đâu? Nếu ta bởi vì thư tín mà được tiến cử làm quan hơn nữa còn làm việc dưới tay của quan nịnh thần thì những người chưa được tiến cử sẽ nói ta không phải là người. Ta là muốn rời bỏ danh tiếng, chứ không phải là tham muốn có danh tiếng.”

🌺 Có tài cũng cần khiêm tốn

Sách “Thế thuyết” còn ghi chép về một văn nhân thời Đông Tấn là Hứa Tuân. Hứa Tuân thường được mọi người đánh giá cao, so sánh ông với Vương Tu, một tác gia, nhà thư pháp cùng thời. Nhưng Vương Tu là người kiêu ngạo, tự mãn. Ông nghe thấy người khác so sánh mình với Hứa Tuân thì rất không bằng lòng.

Một lần, các danh sĩ trong triều đình đều tụ tập ở Tây Tự đàm đạo. Vương Tu và Hứa Tuân cùng có mặt ở đó và đàm đạo. Bấy giờ Vương Tu mới thấy rằng kỳ thực Hứa Tuân dường như còn giỏi hơn mình. Bởi vậy từ đó trở đi Vương Tu thực sự khâm phục Hứa Tuân và cũng thường chào hỏi ông khi hai người gặp mặt.

🌺 Khiêm tốn là bảo vật

Trong “Tấn thư” có viết chép chuyện bình luận về người tài như vậy.

Thời bấy giờ có một người tài đức nhưng khiêm tốn là Trữ Đào. Trương Hoa sau khi gặp Trữ Đào thì nói với một nhân tài khác là Lục Cơ rằng: “Huynh đệ các ông là Rồng bay nhảy trên mây. Trữ Ngạn Tiên còn là Chim phượng kêu đón ánh mặt trời. Ta cứ tưởng rằng trân bảo ở đất này đã tụ hội hết ở huynh đệ ông mà không còn nữa, không ngờ lại gặp Trữ Ngạn Tiên!”

Lục Cơ lại khiêm tốn nói: “Chỉ là ngài còn chưa gặp được những bảo vật ‘không minh, không dược’ mà thôi.” Bảo vật “không minh không dược” ở đây ý chỉ là những người tài đức nhưng không lộ diện.

Trương Hoa bèn nói: “Cho nên, ta mới biết được: Con người ta có đức thì sẽ không cô độc lẻ loi. Bảo vật trong núi sông sẽ không thiếu thốn.”

ST

Ai thoát được lời nguyền Á châu?

 Ai thoát được lời nguyền Á châu?

Ở các nước Á Đông, hiện tượng người thân ra toà để tranh chấp quyền lợi kinh tế rất phổ biến. Gia tộc nào càng giàu có, càng đông con thì cuộc chiến này càng khốc liệt. Không ai ngờ có 1 ngày, vợ chồng chung giường, cha con anh em chung mâm cơm đứng tranh cãi trước bàn dân thiên hạ về tiền bạc. Phương Tây cũng có nhưng ít, chủ yếu là các hoàng gia, nơi văn hoá gia tộc còn nặng nề. Còn ở châu Á thì rất phổ biến, nên các nhà xã hội học gọi đây là "lời nguyền Á châu" (The Asia's Curse).

Chúng ta đừng tưởng họ không có nhận thức tốt. Hầu như con cái những gia đình này đều được ăn học ở những trường tốt nhất, những thầy giỏi nhất, có bằng cấp học hàm học vị cao. Thế nhưng sự thực luôn cay đắng, con cái hiếm mà thương yêu nhau sau khi cha mẹ qua đời. Những gia đình sở hữu Chaebol lớn ở Hàn Quốc, hay các tập đoàn ở Trung Quốc, HK, Đài Loan, các tỷ phú ở Philippines, Thái Lan, Ấn Độ...cuối đời đều có hiện tượng này, kể cả những đứa con của Lý Quang Diệu, dù người cha tài giỏi dạy dỗ rất nghiêm khắc, nhưng 3 đứa con thành đạt của ông Lý vẫn sáng sáng lên báo Singapore chửi nhau. Nhà nghèo cũng vậy chứ chẳng phải nhà giàu. Chỉ vài người thoát được "lời nguyền Á châu", căn nguyên bắt nguồn từ văn hoá gia tộc, can thiệp cá nhân, ràng buộc đời nhau và mù quáng trong việc để lại tài sản cho con cái dưới danh nghĩa trách nhiệm, tình thương. 

Văn hoá gia tộc ở phương Đông có biểu tượng là ba ông "phước lộc thọ". Ông phước (phúc) là hình ảnh ông già có con đàn cháu đống, nên nhiều gia đình ở châu Á tìm cách sinh nhiều con để có phước. Còn nhỏ, anh em nào cũng thương yêu nhau, cho đến khi lập gia đình. Khi cha mẹ mất, mâu thuẫn về quyền lợi thừa kế, và chuyển qua ghét nhau hơn cả người ngoài. Các hoàng tử, công chúa, vương phi...ngày xưa tự hãm hại nhau chủ yếu, tranh quyền để đoạt lợi. Các ông vua châu Á chết do người thân bức tử nhiều hơn giặc ngoại xâm giết. Hầu như mọi giá trị đạo đức, lời dạy bảo, nếp nhà gì đó...đều không thể thắng nổi lòng tham. Nhiều người nghĩ là mình kiểm soát được chữ THAM, mình sẽ dạy con cái mình thế này thế kia nhưng thực tế mới biết. Thích đẻ nhiều con để có phước, xong thì trăn trối ngậm ngùi trong quan tài vì "cha chung không ai khóc". Con đàn cháu đống, mỗi người 10 ý, trong đám tang thường cãi nhau nên cứ tang gia là có "bối rối". 

Cạnh nhà mình, vợ chồng bác Bảy là nhà giáo đạo đức, luôn dạy bảo 2 đứa con phải yêu thương nhau, ngoan ngoãn, tử tế. Bác Bảy chia miếng đất nhỏ xíu làm 2 cho 2 đứa, nhưng 2 người con nghĩ là chia không công bằng, miếng bên ngoài mặt tiền giá trị cao hơn, công nuôi cha nuôi mẹ phải hơn, rồi gia cảnh thế này thế kia nên phải hơn. Hai bà vợ xúi vô "đi đòi quyền lợi", nhà cạnh nhau mà anh em thuê giang hồ dằn mặt. Vợ chồng bác Bảy ngày nào cũng buồn bã cho đến khi mất. Mất rồi mà 2 người con vẫn còn hận cha mẹ vì vụ chia đất không công bằng. Tối là nhà này mở karaoke loa to cho nhà kia mất ngủ. Bên này ca bài 'Lòng mẹ bao la như biển Thái Bình" thì nhà kia "tình cha ấm áp, như vầng thái dương...". 

Cũng vì cái văn hoá gia tộc quá nặng, nên SỰ THAM (lấy vào) cũng là tha về cho vợ cho con. Sự ích kỷ của người Châu Á khiến rất ít người có tình thương với tha nhân. Cũng vì văn hoá gia tộc mà mới đẻ ra mấy cái văn hoá tào lao như "tru di tam tộc, cửu tộc" trong khi cái đúng là "ai làm người đó chịu trách nhiệm cá nhân", hay "cha ăn mặn con khát nước". Ổng ăn mặn ổng bị bệnh thận ráng chịu chứ mắc mớ gì tui phải khát nước, 2 cá nhân độc lập mà. Ông chồng hiếp dâm giết người lừa đảo thì bỏ tù ổng chứ mắc mớ gì chửi vợ con ổng, họ có vi phạm pháp luật đâu. Ông ấy làm việc tốt thì bản thân ông ấy được hưởng, chứ sao con ông ấy được khen hoặc ưu tiên? Liên quan gì? Ai có công, người đó hưởng, không cho hưởng ké chỉ vì là thân nhân. Ai có tội người đó chịu, không phải chịu tội thay. Một xã hội đúng phải vận hành như vậy. 

Người phương Tây trước kia cũng thế. Nhưng cỡ 100 năm trở lại đây họ giải quyết vấn đề này bằng cách giáo dục tính tự lập, tự chịu trách nhiệm cá nhân, và đặc biệt là về lòng yêu thương người khác. Xuyên suốt sách giáo khoa là các bài đọc về lòng nhân ái, lòng bác ái. Người phương Tây giàu có thường có quỹ từ thiện, ngoài lòng bác ái và xây dựng thương hiệu cá nhân, cũng một phần vì tránh bớt thuế (thu nhập, thừa kế, hôn nhân) để toàn quyền sử dụng số tiền đó trong việc làm thiện nguyện theo ý mình.

Nhiều doanh nghiệp phương Tây, ông chủ khi mất đi sẽ di chúc đưa toàn bộ cổ phiếu của họ vào quỹ tín thác (trust fund), quỹ này sẽ nắm giữ cổ phần chủ yếu trong doanh nghiệp, đảm bảo không ai có thể lái doanh nghiệp theo con đường khác. Quỹ này sẽ trích 1 tỷ lệ rất lớn lợi nhuận (có khi lên tới 30-50%) vào việc đầu tư cho xã hội ở các vùng sâu vùng xa. Làm từ thiện chuyên nghiệp, có đầy đủ mọi phòng ban, lên kế hoạch làm việc, nhân sự lương cả chục ngàn đô hẳn hoi chứ không phải hứng lên đi cho vài tỷ (bán lô đất lãi ngàn tỷ cho 5 tỷ bố thí) hoặc đi tài trợ mà ầm ĩ theo phong trào như ở các nước châu Á. 

Các tỷ phú châu Á có hiểu biết tầm nhìn dài hạn như Bành Dư Niên, hay diễn viên Châu Nhuận Phát (2 ông này không cho gia tộc đồng nào, chuyển hết vào quỹ từ thiện),...nên cuộc sống về già khá ung dung, nhàn hạ, tiêu dao, thần tiên, hạnh phúc. Bành tiên sinh từng nói, ông "đã làm hết sức mình trong đời để thể hiện là khả năng của mình tới đâu, lập được bao nhiêu nhà máy xí nghiệp, tổng số tiền kiếm được là bao nhiêu....rồi thành quỹ từ thiện mang tên mình, phụng sự cho nhân loại. Con cái, nếu nó giỏi, thì tự nó làm lại mọi thứ từ đầu, giỏi thì cần gì số tiền này. Nếu nó dở, cho bao nhiêu nó cũng làm mất". Cuối cùng, ông nói với con cái là "ông chỉ cho chúng cơ hội chào đời, nuôi dưỡng đến năm 18 tuổi, rồi, muốn làm gì, đi đâu thì tuỳ, tự chịu trách nhiệm với xã hội". Con ông có đứa trai ông muốn vào làm tập đoàn lớn nhất và ông là người có cổ phần chi phối ở đó, ông từ chối, bảo "nếu con thích thì hãy tự đi thi vào làm như mọi người. Nếu cha giúp thì con bị mặc định là người bất tài, vào đấy cũng sẽ không được mọi người nể phục, công danh còn khó hơn". Vì suy nghĩ đó mà ông thoát được lời nguyền Á Châu, sống hạnh phúc về già, con cái tiếp tục có động lực làm việc và có thành tựu. Lúc ông quyết định việc này, làn sóng chỉ trích ông dữ dội, bảo là "đồ điên, cho con không cho đi cho người ngoài", vợ con người nhà ông phản đối vì mất quyền lợi, nhưng ông Bành vẫn kiên quyết làm theo ý mình, và giờ đây mọi thứ đều ổn. May mà không ỷ lại tiền bạc của cha, nên con cái ông thành đạt và bay cao hơn. 

Thừa kế và sự ỷ lại sẽ giết chết mọi nỗ lực của người trẻ.

Một trong những gia tộc hiếm hoi giàu quá 17 đời: có 1000 ngôi nhà ở Thượng Hải, đời sau đều vào Harvard, nhưng không bao giờ khoe mẽ

 Tục ngữ nói “Không ai giàu 3 họ, không ai khó 3 đời”, nhưng ở Trung Quốc lại có một gia tộc, đồng thời cũng là gia tộc duy nhất của đất nước này giàu qua 17 đời, gia tộc này có hơn 1000 căn nhà ở Thượng Hải, và con cháu đời sau của họ đều học ở Harvard.

Gia tộc tạo nên kì tích này có tên gọi là "Gia tộc Bối thị", so với gia tộc Kennedy ở Mỹ, gia tộc này có lẽ ít được biết tới hơn, tuy nhiên, trong gia tộc này có một nhân vật vô cùng nổi tiếng trên thế giới, ông là người mà bất cứ ai trong giới kiến trúc đều biết mặt chỉ tên, ông chính là Bối Dật Minh, hay Ieoh Ming Pei, ông là một trong những kiến trúc sư thành công nhất của thế kỉ 20, ông được trao tặng giải thưởng Pritzker vào năm 1983.

Giai đoạn giữa triều đại nhà Minh, thế hệ tổ tiên đầu tiên của dòng họ Bối, ông Bối Lan Đường đã chuyển từ Hàng Châu sang Tô Châu sinh sống, ban đầu ông hành nghề y. Nhờ sự chăm chỉ cần mẫn của mình, Bối Lan Đường nhanh chóng giúp công việc kinh doanh của gia tộc ngày càng trở nên phát đạt hơn, tới khoảng những năm giữa thời Càn Long, dựa vào công việc buôn bán thuốc phát đạt, Bối Lan Đường trở thành 1 trong 4 hộ giàu có nhất vùng Tô Châu.

Các thế hệ nhà họ Bối sau này cũng không giống như các cậu ấm cô chiêu của các gia tộc khác, mỗi một thế hệ đều có một tầm nhìn và sự nhạy bén vô cùng chính xác trong kinh doanh, họ xem sản nghiệp y dược là cái vốn để từ đó đầu tư ra nhiều lĩnh vực khác nhau, dần dần khuếch đại tầm ảnh hưởng của họ Bối trên các lĩnh vực khác nhau chứ không chỉ có y dược.

Sau nhiều thế hệ kế thừa, gia tộc họ Bối trở thành một gia tộc lớn. Trên thực tế, vì chiến tranh, vì môi trường trong nước mà gia tộc họ Bối cũng từng trải qua rất nhiều khó khăn, đặc biệt là những năm mới bắt đầu, nhưng con cháu họ Bối, với sự nỗ lực không ngừng nghỉ của mình đã giúp gia tộc phục hồi và ngày càng mở rộng. Trong xã hội hiện đại, Bối Nhuận Sinh, Bối Lý Thái, đồng thời là thế hệ thứ 13 của gia tộc họ Bối là hai cái tên nổi bật nhất.

Từ đường Bối gia

Bối Nhuận Sinh là ông chú của kiến trúc sư nổi tiếng Bồi Dật Minh, ông là một trong bốn "ông vua thuốc màu" vô cùng nổi tiếng tại Bến Thượng Hải lúc bấy giờ. Trước đó cũng từng phải sống trong cảnh nghèo khó trong những năm đầu, nhưng với óc kinh doanh và cái nhìn độc đáo được thừa hưởng từ tổ tiên trong nhiều thập kỷ, cộng với một tầm nhìn doanh nghiệp xa rộng, Bối Nhuận Sinh đã nhanh chóng tích lũy được một số lượng lớn của cải, ngay cả trong "Thế chiến thứ nhất", ông cũng nhanh chóng nắm bắt cơ hội và chuyển đổi ngoạn mục từ "làm giàu" sang "bạo phú."

Người có tiền đều thích đi mua nhà mua đất, Bối Nhuận Sinh cũng không phải ngoại lệ, bất động sản lúc bấy giờ là một lĩnh vực vô cùng hot, Bối Nhuận Sinh thấy được viễn cảnh tươi sáng nên đã đem rất tiền tiền đầu tư vào lĩnh vực này ở Thượng Hải. "Sư Tử lâm", khu vườn cảnh đồng thời cũng là một trong những danh lam thắng cảnh nổi tiếng cấp quốc gia ở Tô Châu, Trung Quốc từng là một trong những tài sản của nhà họ Bối (sau này đã được tặng lại cho nhà nước), không chỉ ở Tô Châu, theo các báo cáo liên quan, kể từ những năm 1920, Bối Nhuận Sinh đã tích cực tích lũy tài sản, khi đó, dù đất ở Thượng Hải là tấc đất tấc vàng, nhưng Bối Nhuận Sinh lại sở hữu khoảng 1000 căn ở đó, có thể thấy Bối Nhuận Sinh khi đó giàu có ra sao, chính thành tựu của Bối Nhuận Sinh đã đẩy sự nghiệp phát triển của họ Bối lên một bước nữa.

"Sư Tử lâm", một trong những danh lam thắng cảnh nổi tiếng cấp quốc gia ở Tô Châu, Trung Quốc từng là một trong những tài sản của nhà họ Bối

Một người cũng tài giỏi không kém khác đó chính là Bối Lý Thái, nếu Bối Nhuận Sinh được gọi là "vua thuốc màu", "vua bất động sản", thì Bối Lý Thái được mệnh danh là "vua tài chính", ông chính là ông nội của kiến trúc sư Bối Dật Minh. Bối Lý Thái là nhà tài chính sớm nhất ở Trung Quốc, là một trong những người đồng sáng lập Ngân hàng Thương mại và Tiết kiệm Thượng Hải. Ông cũng là người xúc tiến việc thành lập Cơ quan Du lịch Trung Quốc. Ai cũng biết rằng tài chính là ngành mang lại rất nhiều lợi nhuận, và gia đình của Bối Lý Thái được mệnh danh là "Gia tộc tài chính", bởi vì lẽ người con trai và 4 cháu trai của ông đều tham gia vào ngành này, đặc biệt là bố của Bối Dật Minh, ông Bối Tổ Di.

Năm 1946, ông giữ chức chủ tịch ngân hàng trung ương Trung Quốc và được mệnh danh là "người khổng lồ tài chính", điều này cho thấy sự nhạy bén kinh tế xuất chúng của ông. Trong số các hậu duệ của Bối Lý Thái, Bối Dật Minh có lẽ là người nổi tiếng nhất. Tài năng thiết kế của ông được nhiều người biết đến và nổi tiếng quốc tế. Viện bảo tàng Louvre, Paris; Bảo tàng Tô Châu, Bảo tàng Nghệ thuật Miho ở Nhật Bản và rất nhiều công trình quốc tế khác đều là những kiệt tác của ông Bối Dật Minh. Ông đã giành được rất nhiều giải thưởng về kiến ​​trúc trong suốt cuộc đời của mình. Ông thậm chí còn được mệnh danh là "bậc thầy cuối cùng của kiến ​​trúc hiện đại", ngay cả giới kiến ​​trúc Mỹ cũng gọi năm 1979 là "Năm của Bối Dật Minh", sự phát triển từ "nhánh" thế hệ Bối Lý Thái cũng thúc đẩy ảnh hưởng xã hội của gia tộc họ Bối.

Bối Dật Minh, kiến trúc sư nổi tiếng thế giới

Dòng họ Bối ngày nay luôn được biết đến là dòng họ khá bình dị, khiêm nhường, con cháu trong nhà vẫn rạng ngời khắp các tầng lớp xã hội.

Một trong những lý do quan trọng để gia tộc họ Bối giàu có suốt 17 đời là con cháu của họ phải vào học ở Harvard. Như chúng ta đã biết, Đại học Harvard của Mỹ là trường đại học hàng đầu thế giới, những người vào được Đại học Harvard phải là người có đầu óc, trí tuệ và khả năng, vào Đại học Harvard cũng thúc đẩy hơn nữa việc mở rộng các lĩnh vực kiến ​​thức và nâng cao các khả năng khác nhau.

Dù làm ngành gì hay sinh sống ở đâu thì con cháu họ Bối cũng đều có một điểm chung là đều đã học Đại học Harvard, đó là lý do tại sao dân gian hay nói đùa rằng mang họ Bối là phải đi học Harvard. Một nền giáo dục tri thức rất quan trọng đối với sự kế thừa của dòng họ Bối vĩ đại.

Một trong những bức ảnh hiếm hoi về thế hệ Bối gia ngày xưa

So sánh những gia tộc biến mất trong vòng 3 thế hệ, có thể thấy rằng, sự kế thừa của dòng họ không nằm ở việc tiền bạc của gia đình đó nhiều ra sao, mà nằm ở nền nếp gia phong của cả dòng họ. Gia phong tốt, con cháu sẽ nghiêm túc nhìn người đi trước mà học hỏi, một nền giáo dục tri thức tố chất cao cũng sẽ giúp con cháu phát triển năng lực, chứ không phải cứ làm thật nhiều rồi vứt tiền cho con cháu ăn chơi phá phách. Dòng họ Bối đặt danh dự gia tộc lên đầu, khắc kỉ phục lễ, một gia phong tốt như vậy ắt bồi dưỡng ra được những thế hệ sau ưu tú, tài sản sẽ càng tích lũy càng nhiều.

(Theo Doanh nghiệp & Tiếp thị)